Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005r. Wojewoda [...] - działając na podstawieart. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych – po rozpatrzeniu odwołania K. M. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2005r. o wymeldowaniu K. M. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ulicy [...] w W. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, że w myśl postanowień art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W takim przypadku, orzekając w przedmiocie wymeldowania organ nie bierze pod uwagę faktu istnienia prawa oznaczonej osoby do przebywania w lokalu. O opuszczeniu miejsca pobytu stałego, w rozumieniu powołanego przepisu, można mówić wówczas, gdy osoba, której postępowanie administracyjne dotyczy fizyczne nie przebywa w lokalu, w którym uprzednio zorganizowane było jej centrum życiowe oraz gdy fakt nieprzebywania w tym lokalu jest wynikiem woli tej osoby.
Przedstawiając stan faktyczny sprawy organ odwoławczy wskazał, że z wnioskiem o wymeldowanie K. M. wystąpiła jego była żona J. M.. Wnioskodawczyni oświadczyła, że jej były mąż nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ulicy [...] w W. od 2001r. Z przedmiotowego lokalu, w asyście policji, zabrał wszystkie swoje rzeczy. Jako miejsce pobytu K. M. wnioskodawczyni podała miejscowość [...].
K. M. potwierdził, iż faktycznie nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ulicy [...] w W.. Lokal opuścił z powodu nieporozumień z żoną. Ponadto oświadczył, iż wymelduje się dobrowolnie ze spornego lokalu w sytuacji, gdy była żona zapewni mu inny lokal.
Wobec powyższego Prezydent W. orzekł o wymeldowaniu K. M. z lokalu nr [...] przy ulicy [...] w W. W ocenie organu odwoławczego rozstrzygnięcie podjęte przez Prezydenta W. jest zasadne i zgodne z przepisami ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Organ odwoławczy uznał, że sporny lokal od 2001r. nie jest miejscem stałego pobytu K. M. i nie stanowi centrum jego spraw życiowych bowiem opuścił on przedmiotowy lokal, jednocześnie niedopełniając obowiązku wymeldowania się. Odnosząc się do kwestii dobrowolności opuszczenia lokalu przez K. M. organ wskazał, iż zgodnie z orzecznictwem NSA skuteczne powoływanie się na okoliczność opuszczenia lokalu pod przymusem może mieć miejsce wówczas, gdy strona wykaże, że podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw w tym lokalu i uzyska rozstrzygnięcie w sprawie przywrócenia naruszonego posiadania. Tymczasem K. M. przez 3 lata nie podjął przewidzianych prawem środków w celu obrony swych praw do lokalu i nie uzyskał rozstrzygnięcia właściwego organu w sprawie przywrócenia naruszonego posiadania, a nadto obecnie praw tych dochodzić nie może bowiem upłynął termin określony w art. 344 § 2 k.c. Organ podał, że K. M. zamieszkuje u swojej matki w miejscowości [...] i adres ten wskazuje jako adres do korespondencji. Zdaniem organu K. M. powinien zabiegać o meldunek pod adresem [...], czyli w miejscu jego rzeczywistego pobytu.
Skargę na wyżej opisaną decyzją Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył K. M. wnosząc o jej uchylenie. Skarżący zarzucił przedmiotowej decyzji:
- - naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 15 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, poprzez uznanie, że lokal nr [...] przy ulicy [...] w W. nie jest miejscem jego zamieszkania z zamiarem stałego pobytu zaś fakt nieprzebywania skarżącego w tym lokalu jest wynikiem jego woli
- - naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 6-9 kpa, poprzez oparcie zaskarżonej decyzji wyłącznie na oświadczeniach byłej żony skarżącego a nie na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że zgodnie z jego wolą miejscem jego zamieszkania jest sporny lokal. Podniósł, iż nie opuścił on spornego lokalu dobrowolnie lecz został pozbawiony możliwości zamieszkiwania w nim przez byłą żonę. Skarżący z konieczności przebywa w innych miejscowościach, na ogół tam gdzie wykonuje pracę, nie ma bowiem innego lokalu, w którym mógłby się zameldować na pobyt stały. Ponadto oświadczył, że dwukrotnie występował z powództwem o ochronę naruszonego posiadania, z tym że pierwsze powództwo cofnął wobec wyrażenia przez była żonę zgody na udostępnienie lokalu i wydania kluczy do lokalu. Wskazał również, że w wyroku rozwodowym Sąd Okręgowy w W. nie orzekł co do sposobu korzystania przez byłych małżonków ze spornego lokalu.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i poparł argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo - odnosząc się do stwierdzenia skarżącego, iż dwukrotnie występował do sądu o przywrócenie naruszonego posiadania - organ podniósł, że do dnia wydania zaskarżonej decyzji skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu, który potwierdziłby fakt złożenia drugiego pozwu. Na podstawie znajdującej się w aktach sprawy kopii wyroku rozwodowego organ ustalił, iż pod sygnaturą, na którą powoływał się skarżący - tj. [...] zarejestrowana była w Sądzie Okręgowym sprawa rozwodowa, a nie sprawa o przywrócenie naruszonego posiadania. Poza tym organ podniósł, iż w stosunku do skarżącego Sąd Rejonowy [...]Wydział Karny orzekł karę ośmiu miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na okres lat trzech za fizyczne i psychiczne znęcanie się nad żoną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. /, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie.
W świetle ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zameldowanie i wymeldowanie z pobytu stałego i czasowego jest jedynie rejestracją danych o miejscu pobytu osoby / art. 1 ust. 2 /, a tym samym nie rodzi ani nie pozbawia uprawnień do lokalu. Obowiązek meldunkowy wynika wprost z przepisów ustawy / art. 5, art. 6, art. 10 i art. 15 / i nie wymaga konkretyzacji w drodze decyzji.
Wykonanie tego obowiązku polega na zgłoszeniu wymaganych danych / art. 9 ust. 1, art. 10, art. 15 / właściwemu organowi, który dokonuje rejestracji będącej czynnością materialno-techniczną rodzącą skutki prawne. Czynności ewidencyjne podejmowane są zatem na podstawie zgłoszenia osoby wykonującej swój obowiązek meldunkowy, a wyjątki od tej zasady, dopuszczające wydanie decyzji, określone zostały w ustawie / art. 8 ust. 2, art. 15 ust. 2, art. 47 ust. 2 /.
Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce stałego pobytu i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Słusznie organ ustalił, że skarżący opuścił lokal nr [...] przy ul. [...] w W., który był miejscem jego stałego pobytu. Kwestią sporną pozostała okoliczność, czy opuszczenie lokalu przez skarżącego było dobrowolne i bez zamiaru powrotu do niego. Skarżący opuścił lokal na skutek konfliktu z żoną, pod eskortą policji. Organ ustalił, że przedmiotowy lokal nie był dla skarżącego miejscem stałego pobytu od 2001 roku. Ponieważ od tego czasu skarżący nie podjął przewidzianych prawem środków w celu obrony swych praw do tego lokalu i nie uzyskał rozstrzygnięcia właściwego organu o przywrócenie naruszonego posiadania, to nie może skutecznie podnosić zarzutu, że lokal ten opuścił pod przymusem.
Stanowisko takie byłoby słuszne gdyby skarżący faktycznie nie występował z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania. Z akt sprawy wynika, że skarżący dwukrotnie występował do Sądu Rejonowego [...] z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania. Po raz pierwszy jesienią 2001r. ale powództwo to cofnął gdyż po porozumieniu się z żoną otrzymał od niej klucze do lokalu. Ponieważ żona po paru dniach klucze mu zabrała, w 2003 roku ponownie wystąpił z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt [...] w Sądzie Rejonowym [...] Wydział Cywilny. Ponieważ żona J. M. wystąpiła do sądu z powództwem o rozwód, sprawa o przywrócenie naruszonego posiadania została przekazana do sprawy o rozwód. W wyroku rozwodowym nie ma rozstrzygnięcia w zakresie powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania. W tej sytuacji pozostaje do wyjaśnienia, czy powództwo skarżącego o przywrócenie naruszonego posiadania zarejestrowane pod sygn. akt [...] w Sądzie Rejonowym [...] zostało prawomocnie rozstrzygnięte i dopiero wtedy będzie można skutecznie ocenić kwestię dobrowolnego opuszczenia lokalu przez skarżącego.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowana osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne.
Organy orzekające w sprawie z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 kpa nie wyjaśniły ostatecznie okoliczności związanej z wytoczeniem przez skarżącego powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania, a kwestia ta ma zasadnicze znaczenie dla prawidłowej oceny dobrowolności opuszczenia lokalu przez skarżącego.
W tej sytuacji istnieją wątpliwości, czy opuszczenie przedmiotowego lokalu przez skarżącego miało charakter trwały i czy było ono dobrowolne, a zatem, czy rzeczywiście spełniona została ustawowa przesłanka wymeldowania z miejsca stałego pobytu, jaką jest opuszczenie lokalu bez wymeldowania.
Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 1270, poz. 1270 ze zm. / orzekł jak w sentencji orzeczenia. O kosztach postępowania Sad orzekł na podstawie art. 200 w/w ustawy.