Uzasadnienie
Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania Stowarzyszenia E. od decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na realizacji garażu wraz z towarzyszącą mu infrastrukturą w ramach inwestycji polegającej na budowie budynku wielofunkcyjnego wraz z infrastrukturą techniczną na dz. ew. nr [...], obręb [...] przy ul. [...] w dzielnicy [...] m. W., którego inwestorem jest Q. sp. z o.o. stwierdziło niedopuszczalność wniesionego odwołania.
W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że pismem z dnia [...] lipca 2014 r. Stowarzyszenie E. zwróciło się do Kolegium o dopuszczenie do udziału w postępowaniu odwoławczym od decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Ponadto Stowarzyszenie w tym samym piśmie wniosło odwołanie od tej decyzji.
Organ odwoławczy podkreślił, że z akt sprawy i decyzji wynika, iż Stowarzyszenie E. nie brało udziału w postępowaniu. Zgodnie zaś z art. 44 ust. 2 ustawy u udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko "Organizacji ekologicznej służy prawo wniesienia odwołania od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa prowadzonym przez organ pierwszej instancji; wniesienie odwołania jest równoznaczne ze zgłoszeniem chęci uczestniczenia w takim postępowaniu. W postępowaniu odwoławczym organizacja uczestniczy na prawach strony.
Kolegium wskazało, że oprócz skarżącego Stowarzyszenia żadna strona nie wniosła odwołania od decyzji Prezydenta W. nr [...]. z dnia [...] lipca 2014 r. Zatem postępowanie odwoławcze nie zostało wszczęte i nie ma do czego dopuszczać Stowarzyszenia na zasadzie art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a.
Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Stowarzyszenie E. podnosząc zarzut naruszenia 31 K.p.a oraz art. 9 ust. 2 Konwencji z Aarhus w związku z art. 10a dyrektywy 85/337/EWG poprzez jego niezastosowanie.
Stowarzyszenie stwierdziło, że organizacja ekologiczna ma prawo wnieść odwołanie od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, czyli wydanej w postępowaniu nie wymagającym udziału społeczeństwa. Jednocześnie w uzasadnieniu skargi przywołano orzecznictwo wskazujące na zasadność stosowania konwencji z Aarhus.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2003 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r., poz. 1235 ze zm.) w brzmieniu na dzień orzekania przez SKO, organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony. Przepisu art. 31 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Wobec tego zgodnie z tym przepisem wystarczy, że organizacja ekologiczna, której celem statutowym była ochrona środowiska zgłosiła udział do postępowania i stawała się uczestnikiem postępowania.
Udziału społeczeństwa wymaga przeprowadzenie postępowania, w którym dokonuje się oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 79 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku), natomiast w niniejszej sprawie odstąpiono od obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedmiotowego przedsięwzięcia. Wobec tego stowarzyszenie ekologiczne mogło zgłosić udział w postępowaniu na zasadach ogólnych – art. 31 K.p.a.
Zgodnie z art. 31 § 1 K.p.a., organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania lub dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organizacja społeczna, na której wniosek wszczęto postępowanie w sprawie innej osoby, albo którą dopuszczono do udziału w postępowaniu innej osoby, uczestniczy w takim postępowaniu na prawach strony (art. 31 § 3 K.p.a.).
Skoro skarżące Stowarzyszenie nie uczestniczyło w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, natomiast dopiero w odwołaniu od decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. zawarło wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu należy stwierdzić, że nie uzyskało uprawnień strony postępowania i tym samym nie mogło skutecznie wnieść odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Uprawnienia zawarte w art. 31 § 3 K.p.a. służą organizacji społecznej, jedynie w sytuacji, gdy została już uprzednio dopuszczona do udziału w postępowaniu.
Również w doktrynie i orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że dopuszczenie organizacji do udziału w postępowaniu dotyczącym innej osoby, jest możliwe gdy postępowanie to pozostaje w toku przed organem I lub II instancji, albowiem instytucja dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu nie funkcjonuje samodzielnie, abstrakcyjnie w oderwaniu od konkretnej sprawy (porównaj wyroki NSA z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2655/11, wyrok z dnia 3 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1076/04, wyrok z dnia 11 września 2013 r., sygn.. II OSK 855/12). W literaturze wskazuje się również, że żądanie dopuszczenia do udziału w postępowaniu może być wniesione w toku postępowania prowadzonego w trybie zwykłym przed organem I lub II instancji oraz w postępowaniu prowadzonym w jednym z trybów nadzwyczajnych (tak: J. Borkowski (w:) J. Borkowski, B. Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydanie 11, Warszawa 2011, s. 215).
Skoro więc w niniejszej sprawie Stowarzyszenie nie skorzystało z możliwości dopuszczenia go do udziału w sprawie na zasadach wskazanych w art. 31 K.p.a. przed organem pierwszej instancji, to stosownie do art. 127 § 1 K.p.a., nie mogło skutecznie wnieść odwołania od wydanej decyzji.
Za niezasadny uznać należy zarzut dotyczący naruszenia Konwencji z Aarhus z dnia 25 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Dz.U. z 2003 r., Nr 78, poz. 706). Podkreślić należy, że ten akt nie stanowi bowiem umowy międzynarodowej, która mogłaby być stosowania bezpośrednio bez konieczności dokonywania zmian w systemie prawnym państwa, które Konwencję tą podpisało i ratyfikowało. Świadczą o tym sformułowania zawarte w tej Konwencji. Zgodnie z jej art. 4 oraz art. 9, przepisy Konwencji nie mogą być stosowane bezpośrednio. Są one jedynie zobowiązaniem dla władz państwa, które ratyfikowało tę Konwencję do podjęcia działań legislacyjnych i ustanowienia przepisów, które będą realizowały jej postanowienia.
Ponadto ideą Konwencji jest zapewnienie społeczeństwu udziału w postępowaniu dotyczącym środowiska. Ustawodawca polski stworzył takie ramy prawne, wprowadzając stosowne regulacje do Kodeksu postępowania administracyjnego – art. 31 do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – art. 33 § 2 oraz do ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko – art. 44 tej ustawy.
Wskazany przez skarżące Stowarzyszenie art. 10a dyrektywy 85/337/EWG stanowi przy tym, że to państwa członkowskie ustalają, na jakim etapie mogą być kwestionowane decyzje, akty lub zaniechania w sprawach dotyczących udziału społeczeństwa. Wobec tego zarzut naruszenia przepisów tej dyrektywny nie może zostać uwzględniony. Przepisy powoływanej ustawy z dnia 3 października 2003 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko regulują bowiem, na jakim etapie i w jakich postępowaniach organizacje ekologiczne mogą kwestionować decyzje, akty lub zaniechania w sprawach dotyczących udziału społeczeństwa.
W tym stanie rzeczy, zważywszy, że zarzuty skargi okazały się nieuzasadnione Sąd - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) -orzekł jak w sentencji.