Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzją z dnia (...) września 2006 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju i Wsi, w wyniku rozpatrzenia wniosków M. S. i W. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy własną decyzję z dnia (...) lipca 2003 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody (...) z dnia (...) września 1982 r. Nr (...) zatwierdzającej projekt scalania niektórych gruntów wsi S., (...) i (...) w gminie B., w części dotyczącej gruntów położonych we wsi S., oznaczonych jako działka nr (...) wydzielona dla M. S. i działka nr (...) wydzielona dla W. S. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ nadzorczy podał, iż o stwierdzenie nieważności w/w decyzji Wojewody (...) z dnia (...) września 1982 r. w części dotyczącej działek nr (...) i (...) wystąpił z wnioskiem z dnia (...) grudnia 1999 r. M. S. Zdaniem wnioskodawcy w trakcie scalenia dokonano bez jego zgody zmiany przebiegu granicy między tymi działkami w ich części zabudowanej.
Zakwestionował również szerokość tych działek od strony drogi oznaczonej w ewid. (...), które według niego powinny być równe, co wynika z mapy nr (...) stanowiącej załącznik do postanowienia Sądu Powiatowego w B. dnia (...) lutego 1967 r., sygn. (...), o dziale spadku. Natomiast po scaleniu, zgodnie ze szkicem wyznaczenia projektowanych działek, szerokości ich są różne, działki nr (...) - 11,70 m, a działki nr (...) - 12,10 m. Wnioskodawca zakwestionował również granicę między wymienionymi działkami, która jest "skośna", a powinna przebiegać równolegle do granic zewnętrznych obu działek.
Organ nadzorczy uznał, iż brak jest przesłanek do stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji wynikających z art. 156 § 1 kpa. Zdaniem Ministra w trakcie wykonania prac scaleniowych w części zabudowanej działek nr (...) i (...) nie naruszono granic stanu władania istniejącego na gruncie. Obaj właściciele przedmiotowych działek stwierdzili, że istniejąca zabudowa i ogrodzenie zostały wykonane przed rokiem 1980, a więc przed rozpoczęciem prac scaleniowych i słusznie wykonawca prac scaleniowych uwzględnił istniejący spokojny stan władania.
Organ wskazał, iż w operacie technicznym związanym z wykonaniem mapy stanowiącej załącznik do postanowienia Sądu Powiatowego w B. z dnia (...) lutego 1967 r. o dziale spadku, na które powołał się wnioskodawca, brak jest szkicu wyznaczenia nowo wydzielonych działek, oznaczonych wówczas numerami (...) i (...).
W. S. we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy stwierdził, iż zgadza się ze scaleniem gruntów, jednakże kwestionuje "skośną" granicę między działkami nr (...) i (...) i zawłaszczenie - już po scaleniu - jego gruntu przez sąsiada w związku z modernizacją budynku mieszkalnego.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, iż zarzuty podnoszone przez M. S., jak i W. S., nie zasługują na uwzględnienie, gdyż w trakcie postępowania scaleniowego nie zmieniono granic istniejącego na gruncie stanu władania, a tym samym nie naruszono przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1963 r. o scalaniu i wymianie gruntów /Dz. U. Nr 3, poz. 13/, w tym w szczególności art. 1 ust. 3, zgodnie z którym grunty pod zabudowaniami nie mogą być objęte scaleniem bez zgody ich właścicieli.
Organ nadzorczy uznał, iż w niniejszej sprawie zgoda taka nie był konieczna, ponieważ kwestionowana przez M. S. i W. S. granica między działkami nr (...) i (...) w ich części zabudowanej w wyniku przeprowadzonego postępowania scaleniowego nie zmieniła położenia.
Organ podkreślił, iż przedmiotowe postępowanie scaleniowe, którego uczestnikiem byli skarżący, zostało zakończone w 1982 r., a wyniki tego scalenia były przez nich akceptowane. Zastrzeżenia zgłoszone po 17 latach wskazują na istniejące nieporozumienia sąsiadów, a takie konflikty nie mogą stanowić podstawy unieważnienia rozstrzygnięć scaleniowych.
Na powyższą decyzję skargę złożył M. S., jak również W. S. Skarżący M. S. powtórzył zarzuty podnoszone we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji oraz o ponowne rozpatrzenie sprawy powołując się na szkic podziału sporządzony w trakcie postępowania sądowego o dział spadku. Skarżący podał, iż kwestionuje prawidłowość wykonanego scalenia gruntu tylko w części przebiegu granicy w zabudowaniach, która przebiega po skosie i narusza jego własność.
Jednocześnie M. S. przyznał, że cyt.: "...działki położone są prawidłowo i znajdują się w swoim położeniu. Natomiast wykonawca tych prac źle oznaczył granicę pomiędzy tymi działkami". W konsekwencji powyższych zarzutów skarżący podał, że domaga się prawidłowości przebiegu granicy środkowej w części zabudowanej z prawidłowym naniesieniem na mapę administracyjną. Podkreślił, że chodzi wyłącznie o naniesienie prawidłowej granicy, co pozwoli na zakończenie konfliktu sąsiedzkiego spowodowanego przesunięciem stodoły przez W. S. według własnego uznania, bez zwrócenia się do niego o wyrażenie zgody.
W piśmie z dnia (...) listopada 2006 r. stanowiącym dodatkowe wyjaśnienia do skargi M. S. podał, iż na działce W. S. stoi stara stuletnia stodoła w odległości ok. 10 m od jego budynku mieszkalnego i 4 m od budynku gospodarczego. Poza tą stodołą nie ma na działce W. S. żadnych zabudowań. Stodoła przeznaczona jest do rozbiórki i stanowi zagrożenie dla zabudowań skarżącego M. S. Zdaniem M. S. cyt.: "...osoby dokonujące scalenie nie dopełniły obowiązku wkopania słupka geodezyjnego na końcu granicy podziału tych działek, który by świadczył o prawidłowym znaczeniu podziału. W tej sytuacji granica ta nie spełnia swojego znaczenia, gdyż nie została oznakowana".
Z kolei skarżący W. S. stwierdził, że zgadza się z decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) września 2006 r., lecz wnosi o wznowienie znaków granicznych zgodnie z linią graniczną wyznaczoną przez komisję scaleniową oraz linię graniczną wyznaczoną przez Sąd Powiatowy w B. Podniósł, że linia między działkami była prosta, a skośną linię dokonał M. S. budując dom mieszkalny oraz wykonując ogrodzenie wzdłuż całej działki wchodząc w cyt.: "moje uprawy, poszerzając swoją działkę. Skarga miała mu pomóc w zuchwałym działaniu na moją szkodę i do dziś czuje się bezkarny". Ponadto W. S. wniósł o ukaranie grzywną M. S. za zuchwałe działanie oraz cyt: "zasądzenie usunięcia budynków, ogrodzenia i dalszej części działki, którą przywłaszczył i przywłaszcza dalej M. S.".
W odpowiedzi na skargi Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o ich oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skargi nie zasługują na uwzględnienie.
Przede wszystkim należy zauważyć, że zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu nieważnościowym, w którym organ nadzorczy bada, czy kontrolowana decyzja dotknięta jest kwalifikowaną wadą, określoną w art. 156 § 1 kpa.
W rozpatrywanej sprawie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi prawidłowo ocenił, iż nie występują przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody (...) z dnia (...) września 1982 r. zatwierdzającej projekt scalenia niektórych gruntów wsi S., (...) i (...) w gminie B. w części dotyczącej działek nr (...) i (...) położonych we wsi S. Podkreślić należy, iż postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej jest postępowaniem szczególnym, gdyż jego przedmiotem jest ustalenie, czy na podstawie ściśle określonych przesłanek, wbrew wyrażonej w art. 16 ust. 1 Kpa zasadzie trwałości decyzji administracyjnych, można wzruszyć takie rozstrzygnięcie. Numerus clausus wad decyzji administracyjnej skutkujących jej nieważnością zawiera dyspozycja art. 156 § 1 Kpa /vide wyrok NSA z dnia 10 czerwca 1998 r., IV SA 1290/96, niepublik.; wyrok NSA z dnia 8 czerwca 1998 r., IV SA 1490/96, niepublik.; wyrok NSA z dnia 30 grudnia 1998 r., IV SA 2319/96, niepublik./.
Skoro stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od ogólnej zasady stabilności decyzji wynikającej z art. 16 Kpa, toteż może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy /oczywisty/ przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1
Kpa /confer wyrok NSA z dnia 5 lutego 1988 r., sygn. akt IV SA 948/87, GAP nr 17 z 1988 r./.
W sprawie będącej przedmiotem niniejszego rozpoznania spór dotyczy tego, czy Wojewoda (...) wydając wspomniane wyżej decyzję z dnia (...) września 1982 r. dopuścił się naruszenia prawa, które można zakwalifikować jako rażące naruszenie prawa, o którym mowa w treści art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Sprawa toczy się bowiem już nie w trybie zwykłym, gdzie dla uchylenia decyzji wystarczy stwierdzenie "naruszenia prawa" mającego wpływ na wynik rozstrzygnięcia, lecz w trybie nadzoru /trybie nadzwyczajnym/ i to w 24 lata po wydaniu w trybie zwykłym decyzji ostatecznej, kiedy to zupełnie wyjątkowo można uznać decyzje ostateczne za dotknięte tak ciężką wadą, iż zachodzi konieczność uznania ich za nieważne. Rażące naruszenie prawa uznaje się w zasadzie przy szczególnie zakwalifikowanym naruszeniu przepisów prawa materialnego, gdyż stwierdzenie rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa w stosunku do przepisów prawa procesowego jest czymś wyjątkowym.
Zaznaczyć jedynie należy, że w odniesieniu do przepisów o postępowaniu administracyjnym za rażące ich naruszenie należy w szczególności uważać oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie przepisów zasad ogólnych postępowania administracyjnego, określonych w art. 6-11 Kpa - w stopniu powodującym istotne ograniczenie uprawnień strony w postępowaniu, z wyjątkiem naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania /art. 207 § 2 pkt 2 Kpa/, jak też mającym wpływ na nieprawidłowe zastosowanie prawa materialnego stosownie do dyspozycji przepisu stanowiącego podstawę orzeczenia /vide uzasadnienie wyroku NSA z dnia 8 czerwca 1983 r., I SA 355/83, GP z 1984 r. nr 5/.
W doktrynie i judykaturze przyjmuje się, że z "rażącym naruszeniem prawa" mamy do czynienia wówczas, gdy w stanie prawnym nie budzącym wątpliwości, co do jego zrozumienia, wydaje się decyzję, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów /confer wyrok NSA z dnia 4 grudnia 1986 r., IV SA 716/86, "Seminarium Prawa Budowlanego" z 1987 r. nr 3, s. 62/. Treść decyzji można wówczas określić jako przeciwstawiającą się tym przepisom, na podstawie których została wydana.
Stosownie do dyspozycji art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów /t..j. Dz. U. Nr 178 z 2003 r., poz. 1749 ze zm./ grunty zabudowane mogą być scalane tylko na wniosek właściciela i pod warunkiem rozbiórki lub przeniesienia przez niego zabudowań w oznaczonym terminie, albo wyrażenia zgody na dokonanie rozliczenia wartości zabudowań w gotówce bądź innej formie.
Zarzut strony skarżącej w zakresie naruszenia prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 3 powołanej ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, przez objęcie scaleniem gruntu zabudowanego /działki o nr (...)/ - pomimo braku zgody skarżącego - jest bezzasadny.
Organ orzekający w sprawie nie mógł uwzględnić jako przesłanki skutkującej stwierdzeniem nieważności decyzji w części dotyczącej działek o nr (...) i (...) okoliczności zmiany przebiegu granicy w części zabudowanej między przedmiotowymi działkami. Skarżący nie wykazali bowiem, by przed rozpoczęciem prac scaleniowych granica prawna między działkami nr (...) i (...) w ich części siedliskowej miała inny przebieg. Wbrew twierdzeniom skarżącego M. S., w operacie technicznym związanym z wykonaniem mapy stanowiącej załącznik do wspomnianego postanowienia Sądu Powiatowego w B. z dnia (...) lutego 1967 r., sygn. akt (...), o dziale spadku, brak jest szkicu wyznaczenia nowo wydzielonych działek, oznaczonych wówczas numerami (...) i (...).
Trafnie zatem stwierdził organ odwoławczy, że w przedmiotowej sprawie zgoda właścicieli spornych gruntów nie była konieczna, gdyż nie wykazano w toku postępowania, by kwestionowana przez skarżących granica między działkami o nr (...) i (...) - w ich części zabudowanej - w wyniku przeprowadzonego scalenia gruntów zmieniła położenie.
Mając na względzie powyższe rozważania, na podstawie regulacji art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej u.p.p.s.a./, Sąd orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 205 § 2 u.p.p.s.a. i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm./.