Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 2063/11

Uzasadnienie

1. I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...] (dalej "decyzją odwoławczą"), wydaną po rozpatrzeniu odwołania W. T. (dalej "skarżącego") od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej "[...]WIOŚ") z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...], w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za prowadzenie demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji poza stacją demontażu, Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej "GIOŚ") utrzymał decyzję [...]WIOŚ w mocy.
2. II. Zaskarżona decyzja odwoławcza GIOŚ zapadła w następującym stanie faktycznym:
3. 1. Pismem z dnia [...] września 2010 r. [...]WIOŚ zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za prowadzenie demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji poza stacją demontażu (dalej "kary") oraz poinformował skarżącego o wyznaczeniu na dzień [...] października 2010 r. rozprawy administracyjnej.
4. 2. W dniu [...] października 2010 r. skarżący udzielił adwokatowi K. P. pisemnego pełnomocnictwa do prowadzenia sprawy o wymierzenie kary pieniężnej za prowadzenie demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji bez zezwolenia przed organami ochrony środowiska we wszystkich instancjach z prawem substytucji. Pełnomocnictwo to pełnomocnik przedłożył [...]WIOŚ w trakcie rozprawy administracyjnej w dniu [...] października 2010 r.
5. 3. Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. [...]WIOŚ wymierzył skarżącemu karę na podstawie art.53a ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U. Nr 25, poz.202 z późn.zm.). Decyzja ta została doręczona przez [...]WIOŚ bezpośrednio skarżącemu w dniu [...] stycznia 2011 r.
6. 4. Pismem datowanym na [...] listopada 2010 r. skarżący wniósł do GIOŚ odwołanie od decyzji [...]WIOŚ.
7. 5. Pismem procesowym datowanym na [...] marca 2011 r. pełnomocnik skarżącego podniósł, że wbrew dyspozycji art.40 § 2 k.p.a. decyzja z dnia [...] grudnia 2010 r. została wadliwie doręczona nie pełnomocnikowi strony postępowania a bezpośrednio stronie. Doręczenie to jest zatem nieskuteczne.
8. 6. Pismem datowanym na [...] maja 2011 r., ustosunkowującym się do pisma pełnomocnika z dnia [...] marca 2011 r., GIOŚ zajął stanowisko, że o ile przy doręczaniu orzeczenia organu pierwszej instancji stronie reprezentowanej przez pełnomocnika doręczenie to dokonane zostanie nie do rąk pełnomocnika, a do rąk reprezentowanej przez niego strony, to wprawdzie doręczenie to będzie uchybiało przepisom k.p.a., niemniej jeżeli strona wniesie w przepisanym terminie odwołanie od tak doręczonego orzeczenia do organu II instancji, to odwołanie to zostanie wniesione skutecznie. Uchybienie przepisom k.p.a. przy doręczeniu orzeczenia pierwszoinstancyjnego nie będzie miało w tej sytuacji charakteru istotnego, nie spowoduje naruszenia praw procesowych strony, nie może być zatem traktowane jako bezskuteczne.
9. 7. Pismem datowanym na [...] czerwca 2011 r. pełnomocnik skarżącego wniósł do GIOŚ odwołanie od decyzji [...]WIOŚ z dnia z dnia [...] grudnia 2010 r., zaznaczając w jego uzasadnieniu, że w dalszym ciągu konsekwentnie podtrzymując swoje stanowisko odnośnie nieskuteczności doręczenia decyzji [...]WIOŚ w stosunku skarżącego, a odwołanie wnosi z ostrożności procesowej.
10. III. Rozpatrzywszy odwołanie skarżącego zaskarżoną obecnie decyzją odwoławczą GIOŚ utrzymał decyzję [...]WIOŚ w mocy, podzielając stanowisko [...]WIOŚ w kwestii meritum sprawy. Odnośnie kwestii skuteczności doręczenia decyzji [...]WIOŚ GIOŚ zajął stanowisko korespondujące ze stanowiskiem przedstawionym w piśmie z dnia [...] maja 2011 r.
11. IV. Skarżący wniósł do Sądu skargę na decyzję GIOŚ, podtrzymując zarzuty formalne i merytoryczne podnoszone dotąd w postępowaniu administracyjnym.
12. V. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Sąd rozpoznał skargę na decyzję GIOŚ z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm- zwanej dalej "p.p.s.a.").

Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżona decyzja odwoławcza GIOŚ została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. z naruszeniem art.138 k.p.a., mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Istota tego naruszenia polega na merytorycznym rozpoznaniu przez GIOŚ odwołania od decyzji [...]WIOŚ w sytuacji, w której odwołanie to nie zostało - z przyczyn leżących po stronie [...]WIOŚ - skutecznie wniesione przez skarżącego.

Z przepisu art.129 § 2 k.p.a., stanowiącego że odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie wynika, że wstępnym warunkiem skutecznego wniesienia przez stronę odwołania od decyzji sporządzonej w formie pisemnej jest uprzednie doręczenie tej decyzji stronie.

Tryb doręczania przez organy administracji pism procesowych stronom regulują przepisy art.39 - 49 k.p.a. zawarte w Dziale I ("Przepisy ogólne") rozdział 8 ("Doręczenia") tego kodeksu.

Z uwagi na fakt, że w toku postępowania prowadzonego przez [...]WIOŚ skarżący skutecznie ustanowił pełnomocnika procesowego, poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje zarówno to, że decyzja [...]WIOŚ winna była zostać doręczona skarżącemu w trybie określonym w art.40 § 2 k.p.a. (tj. za pośrednictwem pełnomocnika), jak i to, że tryb ten nie został przez organ dochowany.

Procesowym skutkiem normy wynikającej z art.40 §2 k.p.a. jest to, że od daty zgłoszenia przez pełnomocnika procesowego udziału w postępowaniu administracyjnym w imieniu strony, tj. od daty doręczenia organowi administracji publicznej stosownego pełnomocnictwa, organ ten ma obowiązek zawiadamiać pełnomocnika o wszystkich czynnościach w sprawie oraz doręczać mu wszystkie pisma procesowe, w tym orzeczenia (decyzje i postanowienia). Przywołany przepis nie przewiduje w tym zakresie żadnych wyjątków. Od daty zgłoszenia się pełnomocnika kierowanie przez organ jakichkolwiek pism bezpośrednio do strony postępowania administracyjnego może mieć zatem walor wyłącznie informacyjny, nie wywołuje natomiast w stosunku do strony żadnych skutków procesowych. Skutki takie wywołuje tylko korespondencja doręczona pełnomocnikowi.

Rozwiązanie takie pełni funkcję gwarancyjną, wyrażającą się w tym, że skutki procesowe w odniesieniu do strony, która z różnych względów (w tym w szczególności z uwagi na brak dostatecznego rozeznania w kwestiach związanych z uczestnictwem w postępowaniu administracyjnym) bierze udział w postępowaniu za pośrednictwem pełnomocnika, mogą wywoływać wyłącznie te czynności procesowe organu, z którymi pełnomocnik strony, a zatem podmiot dysponujący stosownymi kwalifikacjami, zapoznał się. Norma wynikająca z art.40 § 2 k.p.a. zabezpiecza zatem stronę przed skutkami jej ewentualnych własnych zaniechań, czy też innego rodzaju niekorzystnych działań, podjętych w reakcji na doręczoną jej przez organ bezpośrednio korespondencję.

Naruszenie przez [...]WIOŚ trybu z art.40 § 2 k.p.a. jest równoznaczne z brakiem skutecznego doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej skarżącemu. Brak skutecznego doręczenia decyzji powoduje nie rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia odwołania wskazanego w art.129 § 2 k.p.a. Odwołanie wniesione bezpośrednio przez skarżącego było w tej sytuacji przedwczesne, a zatem nie zostało wniesione skutecznie. GIOŚ nie miał zatem podstaw procesowych do merytorycznego rozpoznania środka odwoławczego, co obliguje Sąd do wyeliminowania decyzji odwoławczej GIOŚ z obrotu prawnego.

W razie uprawomocnienia się niniejszego wyroku GIOŚ zwróci [...]WIOŚ akta sprawy celem dokonania przez [...]WIOŚ prawidłowego doręczenia decyzji z dnia z dnia z dnia [...] grudnia 2010 r., a tym samym umożliwienia skarżącemu wniesienia odwołania w prawidłowy sposób.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145§1 pkt 1 lit.c, art.152 i art.200 p.p.s.a.