Uzasadnienie
J. K. we wniosku o przyznanie prawa pomocy z 21 czerwca 2016 r. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oświadczył, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w sprawie, ponieważ utrzymuje się z emerytury w wysokości 1400 zł. netto miesięcznie oraz z zasiłku opiekuńczego w wysokości 208 zł. miesięcznie. Wnioskodawca podał, że jego żona T. K. otrzymuje emeryturę w wysokości 1.300 zł. netto miesięcznie. Wyjaśnił ponadto, że na utrzymanie mieszkania (czynsz, opłaty za energie elektryczną) przeznacza 650 zł., na leki 100 zł, utrzymanie samochodu (paliwo, ubezpieczenie) ok. 310 zł. (miesięcznie). J. K. oświadczył, że toczy się wobec niego postępowanie egzekucyjne.
Referendarz sądowy zarządzeniem z 13 września 2016 r. wezwał pełnomocnika skarżącego do nadesłania, w terminie 14 dni od dnia doręczenia pisma: a) wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie (jeżeli skarżący lub jego żona nie posiadają rachunków bankowych, należało złożyć w zakreślonym powyżej terminie stosowne oświadczenie), b) kopii faktur i rachunków potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych miesięcznie na konieczne utrzymanie, c) dokumentu potwierdzającego podaną w rubryce 10 formularza PPF wysokość otrzymywanych emerytur, d) kopii decyzji o przyznaniu skarżącemu zasiłku opiekuńczego, e) kopii dokumentów potwierdzających, że w stosunku do skarżącego toczy się postępowanie egzekucyjne.
W dniu 8 listopada 2016 r., a więc w ostatnim dniu terminu wyznaczonego w zarządzeniu referendarza sądowego, pełnomocnik skarżącego nadesłał do Sądu pismo, w którym wniósł o wyznaczenie nowego terminu do nadesłania żądanych dokumentów (do 23 listopada 2016 r.) z uwagi na to, że wnioskodawca oczekuje na wyciągi z rachunku, nie może odnaleźć dokumentów potwierdzających egzekucję komorniczą, a ponadto w terminie wyznaczonym w wezwaniu referendarza sądowego był chory.
Stwierdzono, co następuje:
Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie jest uzasadniony.
Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej jako p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.).
Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a referendarz sądowy na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji majątkowej. Skarżący mimo upływu niespełna miesiąca od dnia otrzymania wezwania referendarza sądowego, nie przedłożył określonych dokumentów i stosownych wyjaśnień mających znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku, więc nie dołożył należytej staranności w wykazaniu, że jest osobą, która nie może ponieść pełnych kosztów postępowania przed sądem administracyjnym.
Referendarz sądowy zauważa, że skarżący został wezwany o dokumenty, których zdobycie nie powinno być dla niego uciążliwe czy czasochłonne. Od wnioskodawcy zażądano oświadczeń, a także dokumentów, które powinny znajdować się w jego dyspozycji, tj. wyciągów z rachunków bankowych, dokumentów potwierdzających wysokość dochodu (np. decyzja o waloryzacji emerytury) oraz dotyczących postępowania egzekucyjnego. Przy dołożeniu więc minimum staranności skarżący który jest reprezentowany przez pełnomocnika, mógł wezwanie to wykonać bez większych trudności.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.