Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. Wojewoda Mazowiecki, na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] czerwca 2007 r., na mocy której odmówiono wymeldowania A. T. z pobytu stałego z nieruchomości położonej przy ul. [...] w N..
W uzasadnieniu organ podał, iż z wnioskiem o wymeldowanie A. T. z przedmiotowej nieruchomości wystąpiły w dniu 16 listopada 2006 r. I. T. oraz E. B..
Organ wskazał, iż opuszczenie przez A. T. nie miało charakteru dobrowolnego i trwałego. Wnioskodawczynie podały w postępowaniu administracyjnym, iż A T. nie zamieszkuje w mieszkaniu przy ul. [...] w N. od [...] lipca 2005 r., przebywa natomiast w lokalu mieszkaniowym nr [...], przy Al. [...], które to mieszkanie jest jej własnością. Większość rzeczy wymienionej znajduje się - według twierdzeń wnioskodawczyń - w mieszkaniu przy Al. [...], natomiast w lokalu położonym w N. znajduje się kilka rzeczy, które A. T. trzyma w zamkniętym pokoju. Pomieszczenie to pozostaje zamknięte od dwóch lat, natomiast A. T. nie ponosi żadnych opłat za jego ogrzewanie.
Organ wskazał, iż pomiędzy stronami istnieje konflikt. Wnioskodawczynie wskazały, iż powodem konfliktu były rozliczenia finansowe dotyczące opłat związanych z utrzymaniem wspólnej nieruchomości. Z informacji skarżącej oraz Komisariatu Policji w L. wynikało natomiast, iż powodem opuszczenia mieszkania przez A. T. było negatywne zachowanie matki oraz utrudnianie korzystania z przedmiotowego lokalu.
A. T. podała również w postępowaniu administracyjnym, iż nie opuściła lokalu w N. na stałe i w dalszym ciągu chciałaby tam mieszkać; obecnie jednak możliwość wejścia do domu istnieje jedynie w obecności Policji. Organ wskazał także, iż o konflikcie stron świadczą również sprawy karne oraz cywilne, toczące się pomiędzy stronami. Wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2006 r.
Sąd Rejonowy dla W. Wydział V Rodzinny i Nieletnich oddalił powództwo I. T. przeciwko A. T. w sprawie o alimenty, natomiast wyrokiem z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w W. VI Wydział Cywilny Rodzinny Odwoławczy oddalił apelację I. T..
Wojewoda Mazowiecki wskazał ponadto, iż w aktach sprawy znajduje się potwierdzenie zameldowania przez A. T. na pobyt czasowy, od dnia 31 maja 2006 r. do 30 maja 2011 r. w lokalu nr [...], przy Al. [...] w W., jednak zameldowanie na pobyt czasowy nastąpiło przed złożeniem wniosku o wymeldowanie przez I. T. i E. B.. Zameldowanie na pobyt czasowy nastąpiło zatem niezależnie od toczącego się postępowania o wymeldowanie.
Organ podkreślił - powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 9 czerwca 2005 r., sygn. akt II SA/Op 255/04 - iż w czasie trwania zameldowania osoby pod określonym adresem na pobyt czasowy nie można kwestionować czasowego charakteru tego pobytu i przyjmować na potrzeby postępowania o wymeldowanie z pobytu stałego, że miejsce zameldowania na pobyt czasowy jest nowym miejscem pobytu stałego.
Wojewoda Mazowiecki podniósł także, iż opuszczenie przez A. T. mieszkania nie miało charakteru dobrowolnego i trwałego. Nie w każdym wypadku nieprzebywania w miejscu stałego zameldowania można mówić o jego opuszczeniu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Opuszczeniem jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów.
W skardze na powyższą decyzję Wojewody Mazowieckiego I. T. wniosła o jej zmianę i wymeldowanie z pobytu stałego A. T. z nieruchomości położonej w N., przy ul. [...]. W uzasadnieniu skarżąca podała, iż jej córka A. T. nie zamieszkuje w przedmiotowej nieruchomości od 2 lat, natomiast nieprawdziwe są wyjaśnienia córki, iż cała rodzina znęcała się nad nią. Skarżąca wskazała, iż sprawa o znęcanie została prawomocnie umorzona, gdyż Prokuratura nie dopatrzyła się jej nagannego zachowania w stosunku do A. T..
Ponadto skarżąca wskazała na okoliczności, które - w jej ocenie - świadczą o nagannym zachowaniu córki w stosunku do niej. I. T. podała również, iż kupno przez córki mieszkania w W. oraz zamieszkanie w tymże lokalu świadczą o zamiarze jej wymeldowania z nieruchomości w N..
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Powołując się na art. 9 ust. 2 b ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych Wojewoda Mazowiecki wskazał, iż zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym - co oznacza, iż wymeldowanie A. T., pomimo opuszczenia przez nią lokalu przy ul. [...] w N., nie może stanowić rozwiązania konfliktu między stronami, zaś w celu uregulowania kwestii pokrywania opłat za dom skarżąca powinna zwrócić się do właściwego sądu powszechnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższej decyzji, nie zaś według kryteriów słusznościowych.
Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Organy administracji publicznej orzekające w niniejszej sprawie dokonały wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i prawidłowo oceniły zaistniały w sprawie stan faktyczny.
Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.) organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.
Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona wart. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania.
Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby opuszczenia mieszkania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2002 r., V SA 935/2002, LexPolonica nr 394981).
Należy również zauważyć - co podkreśliły organy orzekające w sprawie -iż opuszczenie lokalu w rozumieniu wskazanego przepisu musi mieć charakter nie tylko dobrowolny, ale trwały.
Badając wskazaną przesłankę organ musi brać pod uwagę zamiar osoby opuszczającej mieszkanie, przy czym należy pojmować nie tylko jako subiektywne odczucia tej osoby (jej wolę wewnętrzną), ale również wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy trzeba zatem stwierdzić, iż okoliczności sprawy wskazują jednoznacznie na brak dobrowolnego i trwałego charakteru opuszczenia przez A. T. lokalu położonego przy ul. [...] w N..
Toczące się postępowania karne oraz cywilne wskazują na istnienie konfliktu pomiędzy stronami. Zeznania A. T. oraz jej zachowanie wskazują na brak woli w opuszczeniu przedmiotowego lokalu.
Przy ocenie całokształtu okoliczności fakt umorzenia postępowania w sprawie o znęcanie nie ma decydującego znaczenia.
Należy bowiem stwierdzić, iż odmienne okoliczności decydują o umorzeniu postępowania w sprawie karnej, a innej oceny może dokonać organ administracyjny. Jedynie przykładowo można wskazać, iż o umorzeniu postępowania może decydować zasada domniemania niewinności, jak również będąca jej następstwem reguła in dubio pro reo (tłumaczenia wszelkich wątpliwości na korzyść podejrzanego).
Odmiennej oceny może dokonać przy tym organ administracji publicznej, badając przesłanki dobrowolnego i trwałego charakteru opuszczenia mieszkania w sprawie o wymeldowanie. Zatem orzeczenie o umorzeniu postępowania karnego nie przesądza o charakterze opuszczenia przez daną osobę lokalu.
Istotnym w sprawie jest również fakt przyznany przez skarżącą na rozprawie w dniu 12 marca 2008 r., iż córka przychodzi do mieszkania jedynie w towarzystwie Policji. Skarżąca wskazała, że A. T. była w mieszkaniu w N. 14 stycznia 2008 r. wraz z Policją, ale wcześniej "bywało tak, że i trzy razy w miesiącu, również w towarzystwie Policji". Całokształt okoliczności wskazuje zatem na brak dobrowolności w opuszczeniu mieszkania przez A. T.. Natomiast przebywanie przez nią w innym lokalu i zameldowanie na pobyt czasowy nie świadczą o zamiarze trwałego opuszczenia spornego lokalu. Nie można bowiem wymagać od osoby, która nie opuściła lokalu dobrowolnie, aby nie przebywała w żadnym innym mieszkaniu bądź organizowała sobie życia codziennego. Przeciwny pogląd byłby zupełnie nieracjonalny.
Jedynie ubocznie Sąd zauważa, że instytucja zameldowania nie przesądza o prawie do lokalu, ani o uprawnieniu do przebywania w nim, które to uprawnienie jest pochodną tytułu do lokalu. Uprawnień tych można dochodzić w razie sporu na drodze postępowania przed sądem powszechnym.
Ewidencja ludności służy wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu.
Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a.