Uzasadnienie
M. J. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem z dnia 29 września 2016 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych).
Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej, referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku.
W odpowiedzi skarżący oświadczył, że pismo zawiera "błędy formalne", ponieważ nie jest dla niego jasne, czy rachunki bankowe mają pochodzić z okresu trzech miesięcy wstecz, liczonego od października (4 października zostało wydane zarządzenie referendarza) czy też od stycznia (wówczas skarżącemu zostało doręczone powyższe zarządzenie).
W piśmie z dnia 9 lutego 2017 r. skarżący został wezwany do nadesłania: a) wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę E. J. rachunków bankowych za okres ostatnich 6 miesięcy liczonych od dnia doręczenia pisma, b) zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego, że skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, c) dokumentu potwierdzającego podaną w rubryce 10 formularza PPF wysokość emerytury żony skarżącego. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na powyższe pismo.
Zdaniem referendarza sądowego, nie ma podstaw prawnych do uwzględniania wniosku skarżącego i przyznawania prawa pomocy, ponieważ nie jest możliwe dokonanie pełnej oceny jego sytuacji majątkowej.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu.
Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca nie nadesłał żadnych dokumentów, wymienionych w kierowanych do niego pismach. Po pierwsze - nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych (ani za okres trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, ani za okres późniejszy), po drugie - nie nadesłał zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, po trzecie - nie przedstawił dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu uzyskiwanego przez żonę.
W związku z tym należy przyjąć, że skarżący ubiegając się o przyznanie prawa pomocy, nie przedstawił wymaganych dokumentów i informacji mających znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku, więc nie dołożył należytej staranności w wykazaniu, że jest osobą, która nie może ponieść pełnych kosztów postępowania przed sądem administracyjnym, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Wnioskodawca wiedział, jakie dokumenty i wyjaśnienia oraz w jakim celu ma złożyć, a pomimo to dokumentów takich nie przedstawił. Taka postawa wnioskodawcy skutkowała nieuwzględnieniem wniosku przez referendarza sądowego.
Z powyższych względów referendarz sądowy orzekła jak w postanowieniu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.