Uzasadnienie
Wyrokiem z 17 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. D. w przedmiotowej sprawie.
W dniu 22 stycznia 2013 r. skarżący zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że jest osobą schorowaną. Prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, jest właścicielem mieszkania o pow. 41,5 m2. Podał, że posiada zasoby pieniężne "na koszty pogrzebu". Skarżący jak i jego małżonka osiągają stałe dochody z tytułu świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości 3.783 zł netto miesięcznie (4.086 zł brutto). Wśród comiesięcznych wydatków koniecznych skarżący wymienił: swoje koszty leczenia (lekarstwa, dentyści, protetyk, okulista) - około 300 zł, koszty leczenia żony (lekarstwa, zastrzyki na kolana, dentyści, protetyk, okulista) – 700 zł, czynsz za lokal mieszkalny w wysokości 925 zł, wydatki na wyżywienie oraz środki czystości - 800 zł, zasiłki dla studiujących wnuków - 400 zł, pozostałe wydatki - 58 zł. Skarżący przedstawił ponadto dokumenty źródłowe potwierdzające jego zły stan zdrowia.
Po wezwaniu skarżącego do uzupełnia wniosku, skarżący przedłożył m. in. kserokopie faktur VAT, dokumentujących wydatki związane z eksploatacją mieszkania, tj. opłatę czynszu za lokal mieszkalny przy ul. [...] w W. w miesiącu lutym 2013 r. w wysokości 466,90 zł, opłatę za gaz w wysokości 43,12 zł, opłatę za energię elektryczną w wysokości 127,47, abonament telefoniczny - w wysokości 58,18 zł. Skarżący wymienił dodatkowo opłatę za użytkowanie wieczyste gruntu w wysokości 701,67 zł, jednak jak sam oświadczył należność ta obecnie nie jest przez niego opłacana, bowiem nie zostało zakończone postępowanie sądowe w przedmiocie zasadności naliczenia opłaty w podwyższonej wysokości.
Skarżący dołączył ponadto kserokopie umów zawartych pomiędzy skarżącym i Noble Bank S.A oraz żoną skarżącego i Noble Bank S.A., potwierdzających założenie przez nich oszczędnościowych lokat terminowych. Z dokumentów tych wynika, iż wnioskodawca oraz jego małżonka posiadają lokaty oszczędnościowe, na których ulokowali środki pieniężne w łącznej wysokości 43.000 zł.
Postanowieniem referendarza sądowego z 26 lutego 2013 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Z rozstrzygnięciem tym skarżący nie zgodził się i złożył sprzeciw do Sądu orzekającego.
W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący wskazał, że nie wzięto pod uwagę okoliczności, że skarżący posiada skierowanie do poradni specjalistycznej choroby [...], z rozpoznanymi zaburzeniami pamięci, co uniemożliwia skarżącemu funkcjonowanie w licznych postępowaniach sądowych. Skarżący wskazał na 7 spraw sądowych i wyszczególnił koszty jakie musi w nich ponieść, wywodząc, że ich wysokość (jak ocenił łącznie ok. 48.372 tysięcy) przemawia za przyznaniem skarżącemu prawa pomocy. Dalej skarżący podniósł, że pomoc wnukom w wysokości po 200 złotych miesięcznie, nie powinna w dzisiejszych czasach dziwić.
Sąd zważył, co następuje
Rozpoznając wniosek skarżącego należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie.
Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – dalej w skrócie: P.p.s.a., ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Tak więc podmiot wnoszący skargę do sądu administracyjnego powinien partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest przyznawana osobom charakteryzującym się trudną sytuacją materialną. Pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub posiadających bardzo skromny dochód lub oszczędności, a więc wobec tych osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, aby w jego sytuacji uzasadnione było przerzucenie ciężaru kosztów postępowania na Państwo. Innymi słowy - nie zostały spełnione przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., warunkujące przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Podstawą takiego uznania Sądu jest przede wszystkim fakt, że skarżący oraz jego żona uzyskują stałe, comiesięczne dochody w łącznej wysokości 3.783 zł netto. Uzyskiwane dochody pozwalają na takie zaplanowanie budżetu domowego, aby wygospodarować określoną sumę na poniesienie związanych ze sprawą kosztów sądowych, tym bardziej, że skarżący jest w stanie wygospodarować środki na pomoc swoim studiującym wnukom. Wbrew twierdzeniom skarżącego, pomoc taka nie budzi zdziwienia Sądu, jednak świadczy o tym, że skarżący jest w stanie ponosić koszty ponad te, niezbędne koszty utrzymania skarżącego i to z bieżącego, comiesięcznego dochodu.
Oceniając wniosek skarżącego należało także mieć na względzie, że skarżący wraz z żoną mają zgromadzone środki pieniężne w łącznej wysokości 43.000 zł. Posiadane na lokatach bankowych środki finansowe pozwalają skarżącemu pokryć koszty sądowe w sprawie w sposób całkowicie nieodczuwalny dla jego sytuacji majątkowej.
Bez znaczenia - dla oceny wniosku skarżącego - pozostaje także okoliczność, że skarżący, jak twierdzi, uczestniczy w siedmiu postępowaniach sądowych i w każdym z nich zobowiązany jest bądź będzie do poniesienia określonych kosztów sądowych. Otóż przy badaniu spełnienia przesłanki, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., ocenie podlega wyłącznie sytuacja materialna strony aktualna na dzień rozpoznawania wniosku. Potencjalne, przyszłe i niepewne wydatki nie mogą przemawiać za uwzględnianiem wniosku. Tym niemniej w sytuacji skarżącego, wykazane zasoby pieniężne (oszczędności oraz comiesięczne świadczenia emerytalne), przy uwzględnieniu stałych miesięcznych wydatków, nie dają podstaw, aby uznać, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, nawet, gdyby rzeczywiście nagle zobligowany był do partycypowania w kosztach związanych ze wskazanymi postępowaniami sądowymi.
Zauważyć należy, że przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy strona zawsze najpierw powinna wykorzystać wszystkie posiadane przez siebie środki finansowe, w tym oszczędności, celem dochodzenia praw przed sądem. Prawo pomocy powinno być zaś przyznawane wówczas, gdy strona jest w niezwykle trudnej sytuacji materialnej. Tego rodzaju przypadek nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Skarżący nie jest osobą ubogą, pozbawioną środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy.
Mając na względzie wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy należy stwierdzić, że przesłanki określone w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., będące warunkiem niezbędnym do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, nie zostały w niniejszej sprawie spełnione przez skarżącego. W ocenie Sądu, sytuacja majątkowa skarżącego, a w szczególności zgromadzone oszczędności, pozwalają skarżącemu na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie.
Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 P.p.s.a orzeczono, jak w sentencji postanowienia.