Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 14 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 2193/14

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2014 r. o odmowie udzielenia Panu O. A. - obywatelowi F. - zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Uzasadniając decyzję organ wskazał m. in., że Cudzoziemiec jest od [...] sierpnia 2013 r. mężem obywatelki polskiej M. S.; okoliczność ta nie wystarcza jednak do udzielenia zezwolenia, jeżeli nie uzasadnia jego zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące (art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach - Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573 ze zm., zwanej dalej "ustawą"), co ma miejsce w niniejszej sprawie, ponieważ zachodzą przesłanki:

1. 1. z art. 57 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy, gdyż:
2. - od listopada 2013 r. małżonkowie - pomimo braku ku temu uzasadnionych przeszkód - nie zamieszkują razem i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego; od tego czasu - w związku z koniecznością zapewnienia opieki w czasie ciąży - żona Skarżącego mieszka w B. u swej matki K. L. (syn Skarżącego i jego żony – J. A. - urodził się [...] marca 2014 r.); Skarżący miał zamieszkać w B. (teściowa Skarżącego wyraziła na to zgodę) wraz z żoną po urodzeniu się syna, nie później niż od czerwca 2014 r.; okolicznością uniemożliwiającą zamieszkanie Skarżącego w B. nie może być brak zatrudnienia w tej miejscowości lub okolicy (wręcz przeciwnie - zamieszkanie w B. ułatwiłoby poszukiwanie tam pracy);
3. - po urodzeniu syna Skarżący odwiedza rodzinę w B. około dwa razy w miesiącu; dalszego niezamieszkiwania z rodziną nie można tłumaczyć brakiem karty pobytu w Rzeczypospolitej Polskiej, jako że nie ma związku przyczynowo-skutkowego między jej otrzymaniem a zamieszkaniem w B.;
4. - żona Skarżącego nie wie, gdzie on mieszka, ponieważ jako jego adres zamieszkania podała ul. [...] w G., co nie jest prawdą (lokal ten został sprzedany i podlegał remontowi), w związku z tym trudno uznać, że udzielenie zezwolenia samo w sobie spowoduje, że Skarżący przeprowadzi się do swej rodziny w B.;
5. 2. z art. 57 ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy (zeznanie nieprawdy), ponieważ Skarżący zeznał nieprawdę (zeznanie z 22 października 2013 r.), że:
6. - w styczniu 2013 r. mieszkał w domu żony w B., co pozostaje w sprzeczności zarówno z zeznaniami jego żony (zeznanie z 22 października 2013 r. - miał przebywać w hotelu), jak i jego teściowej (zeznanie z 21 lutego 2014 r.);
7. - w lutym 2013 r. zamieszkał z żoną i jej synem S. R. w G. (tak samo zeznała jego żona), podczas gdy S. R. uczęszczał do szkoły w B. do 17 kwietnia 2013 r. (zaświadczenie, k. 210 akt adm.), a Skarżący i jego przyszła żona zamieszkali razem w G. (wraz z S. R.) nie w lutym 2013 r., lecz w kwietniu 2013 r. (co wynika z zeznań teściowej Skarżącego z 21 lutego 2014 r.) - po Świętach Wielkanocnych i przeniesieniu jej syna do szkoły w G.;
8. - małżeństwo zostało zawarte w USC w odległym K., a nie w G., z uwagi na odległe terminy w miejscowym USC; pozostaje to w sprzeczności z ustaleniami dokonanymi w porozumieniu z USC w G., z których wynika, że termin zawarcia małżeństwa został wyznaczony na 8 lipca 2013 r., lecz małżonkowie 25 czerwca 2013 r. wycofali deklarację zawarcia małżeństwa, aby rozpocząć starania o zawarcie małżeństwa w USC w K. (małżeństwo zawarto tam [...] sierpnia 2013 r.); niewiarygodne są zeznania Skarżącego, że jego przekonanie o długim okresie oczekiwania na zawarcie małżeństwa wynikało z informacji tłumacza, a kwitując odbiór dokumentów nie zwrócił uwagi na adnotację, że termin wyznaczono na 8 lipca 2013 r.; data zawarcia małżeństwa jest bowiem ustalana w porozumieniu z nupturientami, a żona Skarżącego nie potrzebowała tłumacza i mogła udzielić Skarżącemu informacji o okresie oczekiwania na zawarcie małżeństwa i ustalonym terminie jego zawarcia;
9. 3. z art. 57 ust. 1 pkt 9 ustawy (nielegalny pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej), gdyż składając 19 sierpnia 2013 r. wniosek Skarżący posiadał tytuł pobytowy na terytorium R., a jego termin upłynął 30 września 2013 r.

W skardze zarzucono naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez błędne ustalenie, że:

1. 1. Skarżący nie wykazał, iż zawarte małżeństwo obecnie uzasadniało jego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące, podczas gdy Skarżący:
2. a) angażuje się w opiekę nad swym synem J. oraz S. R. (zeznania Skarżącego i jego żony z 22 października 2013 r. - k. 86 i k. 97 akt adm. I. inst.; wyjaśnienia żony Skarżącego - k. 14 akt adm.; wywiad środowiskowy z 23 lipca 2014 r. - k. 38, k. 55 akt adm. - Skarżący jest widywany przez J. D. dwa razy w miesiącu i dosyć często przez K. G.) oraz
3. b) zamierza zamieszkać z rodziną w B., gdy znajdzie pracę (wyjaśnienia żony Skarżącego - k. 14 akt adm. i jego teściowej - i k. 12 akt adm.; zeznania żony Skarżącego z 8 sierpnia 2014 r. - k. 72-73 akt adm.; wywiad środowiskowy z 23 lipca 2014 r. - teściowa Skarżącego widzi u niego i u córki chęć prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego - k. 41-42, k. 58-59 akt adm.; zeznania teściowej Skarżącego z 8 sierpnia 2014 r. - k. 74-75 akt adm.);
4. 2. Skarżący zeznał nieprawdę co do wyżej wskazanych okoliczności, podczas gdy:
5. a) zeznając, że mieszkał w domu żony w styczniu 2013 r. Skarżący miał na myśli wspólne powitanie nowego roku 2013 (dni 31 grudnia 2012 r. i 1 stycznia 2013 r.), co nie jest sprzeczne z zeznaniami żony, iż za każdym pobytem w B. wynajmował pokój w hotelu ani zeznaniami teściowej, iż nie nocował u nich w domu;
6. b) zeznania Skarżącego i jego żony o zamieszkaniu z nimi S. R. w G. od lutego 2013 r. wynikały z pomyłki powstałej w związku z tym, że miał on z nimi zamieszkać po feriach zimowych, a zamieszkał po wielkanocnych; ponadto różnica wynosi jedynie dwa miesiące, zatem nie było celem świadome wprowadzenie organu w błąd;
7. c) nie można uznać, że żona Skarżącego (ówcześnie jeszcze jako panna) zamieszkiwała w B. do Świąt Wielkanocnych w kwietniu 2013 r. (nie wynika to z zeznań teściowej Skarżącego, która zeznała, że jej córka zamieszkała ze Skarżącym w G. 3 miesiące przed zawarciem małżeństwa ani z faktu uczęszczania S. R. do szkoły w B. do kwietnia 2013 r.);
8. d) zeznając o przyczynach rezygnacji z zawarcia małżeństwa w G. Skarżący nie miał wiedzy o wyznaczonym terminie jego zawarcia na 8 lipca 2013 r. ani o tym, że wyznacza się go w porozumieniu z nupturientami - zwłaszcza że nie zna języka polskiego; nawet jeżeli o tym terminie wiedziała jego żona, nie przekazała mu tej wiedzy, a zatem - zeznając o przyczynach wybrania dość odległego od miejsca zamieszkania USC w K. na zawarcie małżeństwa - był przekonany o dłuższym oczekiwaniu na jego zawarcie w G.;
9. 3. występuje negatywna przesłanka z art. 57 ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy (nieprawdziwe zeznania), podczas gdy zeznania Skarżącego w zakresie, w jakim uznane zostały przez organ za nieprawdziwe, nie dotyczą okoliczności mających znaczenie w sprawie, gdyż - zdaniem organu odwoławczego - ustalenia o nieprawdziwych zeznaniach mają jedynie wpływ na ewentualne dalsze czynności dowodowe zmierzające do stwierdzenia, czy nie zachodzi przesłanka z art. 57 ust. 1 pkt 4 ustawy (tj. czy małżeństwo nie zostało zawarte w celu obejścia przepisów dotyczących legalizacji pobytu), a pomimo błędnego uznania, że Skarżący składał nieprawdziwe zeznania, organ odwoławczy uznał, iż małżeństwo nie zostało zawarte w celu obejścia przepisów dotyczących legalizacji pobytu, a zatem zeznania Skarżącego w tym zakresie nie miały znaczenia w przedmiocie ustalenia, czy nie zachodzi przesłanka z art. 57 ust. 1 pkt 4 ustawy.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu rozstrzygnięcia.

Na rozprawie (k.

1. 30) pełnomocnik skarżącego podniósł, że:
2. - skarżący nie zamieszkuje wraz z małżonką; w czerwcu 2014 r. chciał się przeprowadzić do B., zamieszkiwał tam około miesiąca, lecz okazało się, iż znalezienie tam pracy jest niemożliwe,
3. - Skarżący nie zamieszkuje z małżonką z przyczyn ekonomicznych, gdyż w G. łatwiej mu się utrzymać w gronie cudzoziemców z tego samego kraju, gdzie wspierają się wzajemnie, świadcząc sobie drobne usługi; dzięki temu ma on środki na własne utrzymanie oraz może pewne kwoty przekazywać rodzinie (rzędu 300-400 zł); wsparcie od rodziny z kraju pochodzenia nie jest wystarczające,
4. - strony są w ciągłym w kontakcie; kontakty pomiędzy małżonkami utrzymywane są wyłącznie w tej formie, że Skarżący przyjeżdża do B.,
5. - dla Skarżącego i jego żony nie było istotne, gdzie zamieszkuje w istocie Cudzoziemiec.

Na rozprawie uczestniczka postępowania M. S. poparła skargę. Podniosła, że nie dopytywała się, gdzie obecnie mieszka mąż oraz że nie wie dlaczego nie powiedział jej o zmianie adresu w G. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obiegu prawnego.

Sąd uznaje co do zasady za prawidłowe ustalenia faktyczne dokonane przez organ odwoławczy, jak i wyciągnięte przezeń wnioski, stąd ponowne ich przytaczanie - wobec wcześniejszego ich zreferowania - byłoby zbędne.

Wobec zarzutów skargi można jedynie wskazać poniższe okoliczności sprawy.

Odnośnie błędnego przyjęcia, że Skarżący nie wykazał, że związek małżeński uzasadnia jego zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące:

1. - małżonkowie bez uzasadnionej przyczyny nie zamieszkują razem; związek małżeński został zawarty w sierpniu 2013 r.; małżonkowie mieszkali wspólnie jedynie przez dwa krótkie okresy: w G. od sierpnia do listopada 2013 r. (kiedy małżonka Skarżącego powróciła z G. do B.) oraz w B. w czerwcu 2014 r. (wynika to również ze stanowiska pełnomocnika skarżącego wyrażonego na rozprawie); zasadnie wskazał organ, że w trakcie postępowania administracyjnego Skarżący nie podał uzasadnionych przyczyn, dla których w listopadzie 2013 r. nie zamieszkał w B. razem ze spodziewającą się narodzenia dziecka żoną, lecz pozostał w G. nie mając tam żadnej pracy; informacje, że Skarżący mieszka w G. z uwagi na wzajemne wspieranie się Cudzoziemców w tym mieście i uzyskuje z tego tytułu drobne dochody, z których część wysyła żonie, zostały podane dopiero w trakcie rozprawy przed Sądem, stąd organ nie mógł zweryfikować ich prawdziwości, a w tej sytuacji nie mógł przyjąć, że Skarżący ma tam zatrudnienie, przynoszące mu zresztą pewne dochody; w tych okolicznościach trafnie wywiódł organ, że nie było żadnych przeszkód, aby Skarżący zamieszkał w B. razem ze swoja rodziną, tym bardziej że jego teściowa wyraziła na to zgodę;
2. - jako przyczyny wspólnego niezamieszkiwania nie można uznać oczekiwania Skarżącego na otrzymanie karty pobytu w Rzeczypospolitej Polskiej, ponieważ nie ma związku przyczynowo-skutkowego między miejscem zamieszkania a jej otrzymaniem; zasadnie wskazał organ, że Skarżący mógłby równie dobrze oczekiwać na jej otrzymanie mieszkając razem ze swoją rodziną w B., a nie w G.;
3. - zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.) małżonkowie są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli; małżeństwo stanowi najściślejszy i w zamiarze dożywotni, osobisty związek mężczyzny i kobiety, wyrażający się ich wspólnotą osobistą (emocjonalną i fizyczną), ekonomiczną, a zwykle także i rodzicielską; z uwagi na taki charakter więzi małżeńskiej wykonywanie omawianych praw i obowiązków względem małżonka cechować musi najwyższa staranność, a zatem także taką dbałość o sprawy małżonka i małoletnich dzieci, która występuje w odniesieniu do własnych spraw; trafnie wskazał na to Sąd Najwyższy w sprawie o sygn. akt III CRN 182/82 podnosząc, że: "zasady współżycia społecznego (art. 5 k.c.) stawiają zachowaniu małżonków wobec siebie nawzajem (...) większe wymagania niż postępowaniu ludzi względem siebie obcych", a "zachowanie, które w stosunkach między obcymi ludźmi nie byłoby uznawane za naganne, może być między małżonkami uznane za szkodliwe z punktu widzenia trwałości małżeństwa"; ta szczególna, najwyższa staranność oczekiwana w odniesieniu do współmałżonka wiąże się z dbałością o sprawy całej rodziny, a często niemożliwe i niecelowe jest oddzielenie spraw małżonka od spraw małoletnich dzieci; w tym kontekście nie można uznać, że w ten sposób funkcjonujące małżeństwo (zamieszkanie męża - ojca kilkumiesięcznego dziecka - oraz żony i tego dziecka w odległości ok. 300 km od siebie z rzadkimi i krótkimi, jak wskazują wywiady środowiskowe, odwiedzinami) uzasadnia - przy braku wskazania w toku postępowania jakichkolwiek wiarygodnych przeszkód - zamieszkiwanie Skarżącego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące; należy również nadmienić, że żona Skarżącego nie wie, gdzie on mieszka (jak twierdzi, nie poinformował jej o tym, a ona go o to nie pytała); trafnie konstatuje organ administracji, że związek małżeński nie został zawarty w celu obejścia przepisów, lecz jego rzeczywiste funkcjonowanie nie uzasadnia skorzystania przez Cudzoziemca z dobrodziejstwa w postaci udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony; celem tej instytucji w przypadku rodzin jest umożliwienie pielęgnowania więzi między małżonkami, a także ich dziećmi, a w danym przypadku wspólne niezamieszkiwanie, bez wskazania przekonywających przyczyn oraz brak wiedzy wzajemnie o życiu codziennym małżonków, wyklucza, aby istniały przesłanki przemawiające za koniecznością pobytu Cudzoziemca; relacje, w jakiej pozostają małżonkowie (cykliczne odwiedziny) pozwalają uznać, że małżonkowie i dzieci pozostają w pewnej zażyłości, lecz nie można tu mówić o więziach typowych dla rodziny.

Z kolei, co do zeznania przez Skarżącego nieprawdy (art. 57 ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy) o okresach wspólnego zamieszkiwania z M. S., jej synem S. R. oraz o przyczynach rezygnacji z zawarcia związku małżeńskiego w G. wskazać wypada, że zgodnie z ustaloną linią orzecznictwa, którą Sąd podziela, odmowa udzielenia zezwolenia z powodu zeznania nieprawdy jest uzasadniona wówczas, gdy informacja jednocześnie była nieprawdziwa, została przekazana ze świadomością jej nieprawdziwości i mogła mieć znaczenie w sprawie. Jako mogące mieć znaczenie w sprawie uznać należy takie informacje, które pozwalają ustalić przesłanki z art. 53 lub art. 57 ustawy (patrz: wyroki NSA, sygn. akt II OSK 636/08 oraz II OSK 716/08). Jeżeli nieprawdziwe informacje mogłyby mieć znaczenie dla przyjęcia, że związek małżeński został zawarty w celu obejścia przepisów (art. 57 ust. 1 pkt 4 ustawy), to ich podanie uzasadnia odmowę udzielenia zezwolenia na podstawie art. 57 ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy.

Z sytuacją podania nieprawdziwych informacji mamy do czynienia w niniejszej sprawie, jednak wyłącznie w zakresie podania nieprawdziwych informacji o przyczynach rezygnacji z zawarcia związku małżeńskiego w G., a nie w zakresie okresów wspólnego zamieszkiwania z M. S. i jej synem S. R., ponieważ zamieszkiwanie to dotyczy okresu przed sierpniem 2013 r., czyli przed zawarciem związku małżeńskiego (innymi słowy: oddzielne zamieszkiwanie przed zawarciem związku małżeńskiego nie wskazuje, że został on zawarty w celu obejścia przepisów).

Odnośnie podania nieprawdziwych informacji o przyczynach rezygnacji z zawarcia związku małżeńskiego w G. należy podnieść, że w świetle wyjaśnień udzielonych przez USC w G. niewiarygodne są stwierdzenia Skarżącego, że nie miał on wiedzy o wyznaczonym terminie zawarcia związku małżeńskiego, a informacji tej nie przekazała mu przyszła małżonka, skoro pozostawali oni w tamtym okresie w rzeczywiście bliskich relacjach.

Kwestia podania nieprawdy w powyższych przypadkach nie pozostaje w istotnym związku z kwestiami mającymi znaczenie w kontekście wydawania zezwolenia. Podanie nieprawdy nie mogło więc odegrać żadnego znaczenia w sprawie. Odmienna ocena organu stanowi uchybienie, które nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy.

Wobec tego nie można zgodzić się z zarzutami skargi, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy bądź przepisów prawa procesowego mogącego mieć wpływ na jej wynik.

W związku z powyższym Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).