Uzasadnienie
Rada Gminy [...] (dalej organ) dnia [...] grudnia 2016 r. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy [...], której załącznikiem jest "Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy [...] " (dalej: Regulamin).
Pismem z dnia 30 stycznia 2020 r. Prokurator Rejonowy w [...] (dalej skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wskazaną wyżej uchwałę Rady Gminy [...], w zakresie § 3, § 4 ust. 2 pkt 2 oraz § 16 pkt 1 Regulaminu, zarzucając istotne naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
- a. art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2018 r. poz. 1454), polegające na przekroczeniu upoważnienia ustawowego w zakresie określenia w regulaminie podmiotu zobowiązanego do uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego, poprzez nałożenie takiego obowiązku na właściciela nieruchomości;
- b. art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2018 r. poz. 1454), polegające na przekroczeniu upoważnienia ustawowego w zakresie określenia w regulaminie zasad naprawy pojazdów samochodowych poza warsztatami naprawczymi, poprzez sformułowanie w treści niniejszej uchwały, że naprawy takie mogą obejmować wyłącznie "drobne naprawy", które to pojęcie nie posiada definicji legalnej oraz poprzez uzależnienie możliwości napraw pojazdów od spełnienia kryterium braku uciążliwości dla innych osób i środowiska, które to sformułowanie ma zbyt ogólny charakter oraz wkracza w regulację prawa sąsiedzkiego;
- c. art. 4 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2018 r. poz. 1454), polegające na jego niezastosowaniu poprzez brak wyznaczenia obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji, pomimo że powołany przepis prawa zobowiązuje radę gminy do wskazania konkretnych obszarów w obrębie właściwości gminy, które wymagają poddania ich obowiązkowi deratyzacji.
W związku z powyższym skarżący na podstawie art. 147 § 1 ppsa wniósł o stwierdzenie nieważności § 3, § 4 ust. 2 pkt 2 oraz § 16 pkt 1 uchwały Rady Gminy [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. w sprawie uchwalenia "Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy [...]".
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania, informując, że zaskarżona uchwała nie obowiązuje już na terenie Gminy, tracąc moc z dniem [...] września 2017 r. Stanowisko zaprezentowane przez Prokuratora Rejonowego w [...] zostało uwzględnione przez radę Gminy w całości przy okazji uchwalanie kolejnych regulaminów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga podlegała uwzględnieniu w zakresie, w jakim rada gminy wyszła poza zakres upoważnienia ustawowego.
W świetle art. 94 Konstytucji RP organy samorządu terytorialnego wydają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Jednocześnie zasada praworządności, wyrażona w art. 7 Konstytucji RP wymaga, żeby materia, regulowana wydanym aktem normatywnym, wynikała z upoważnienia ustawowego i nie przekraczała zakresu tego upoważnienia. Wynika to także wprost z art. 40 ustawy o samorządzie gminnym, zgodnie z którym gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy na podstawie upoważnień ustawowych.
Tym samym wydając akt prawa miejscowego organ gminy zobowiązany jest ściśle przestrzegać delegacji ustawowej. Akty prawa miejscowego, jako akty podstawowe muszą być niesprzeczne zarówno z ustawą, na podstawie której zostały wydane, jak również z Konstytucją i innymi aktami ustawowymi, które bezpośrednio lub pośrednio odnoszą się do tej samej materii. Akty prawa miejscowego nie mogą regulować ponownie tego, co już jest zawarte w obowiązującej ustawie (art. 137 Zasady Techniki Prawodawczej), a tym bardziej niedopuszczalna jest modyfikacja przepisów ustawy w akcie prawa miejscowego.
Upoważnienie ustawowe do uchwalenia regulaminu czystości i porządku w gminie stanowi art. 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, z zgodnie z którym rada gminy, po zasięgnięciu opinii państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, uchwala regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, który jest aktem prawa miejscowego. Zakres regulacji uchwalanego regulaminu wynika z art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Wyliczenie zaś w tym przepisie elementów uchwały o regulaminie ma charakter wyczerpujący, co oznacza, że nie wolno w nim zamieszczać postanowień, które wykraczałyby poza treść art. 4 ustawy.
Analizując treść zaskarżonej uchwały Sąd podzielił stanowisko skarżącego, że Rada Gminy [...] wyszła poza upoważnienie ustawowe zawarte art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2018 r. poz. 1454), w odniesieniu do przepisów § 3 załącznika nr 1 do zaskarżonej uchwały, tj. w zakresie określenia w regulaminie podmiotu zobowiązanego do uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego, poprzez nałożenie takiego obowiązku na właściciela nieruchomości. Przepisy powołanej ustawy nie nakładają na gminę obowiązku wprowadzenia takiego unormowania w regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy.
W konsekwencji wskazaną regulację uchwały należy ocenić jako stanowiącą istotne naruszenie prawa, bowiem organ nie ma możliwości nałożenia w regulaminie obowiązku wywiezienia śniegu, błota, lodu i innych zanieczyszczeń na właściciela nieruchomości, gdyż nakładając taki obowiązek, przekracza upoważnienie ustawowe.
Niezasadne są natomiast zarzuty dotyczące naruszenia art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. d ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach tj. zasad naprawy pojazdów samochodowych poza warsztatami naprawczymi poprzez sformułowanie w § 4 ust.2 pkt 2 Regulaminu, że naprawy takie mogą obejmować wyłącznie "drobne naprawy", które to pojęcie nie posiada definicji legalnej oraz poprzez uzależnienie możliwości napraw pojazdów od spełnienia kryterium braku uciążliwości dla innych osób i środowiska, które to sformułowanie ma zbyt ogólny charakter oraz wkracza w regulację prawa sąsiedzkiego.
Art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. d omawianej ustawy przewiduje, że regulamin powinien określać zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące mycia i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi. Przepis ten upoważnia radę gminy do określenia w regulaminie zasad, tj. warunków, jakie muszą być spełnione, żeby mycie i naprawa pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi, były dopuszczalne i nie zagrażały środowisku. Zgodnie z tymi wymogami za uprawniony należało uznać zapisy Regulaminu, że naprawy pojazdów samochodowych mogą dotyczyć tylko drobnych napraw. Wbrew stanowisku skarżącego, pojęcie to zostało wystarczająco zdefiniowane, tzn. jako takie, które nie powoduje uciążliwości dla właścicieli sąsiednich nieruchomości.
Podobnie Sąd nie podzielił zarzut istotnego naruszenia art. 4 ust. 2 pkt 8 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach polegające na jego niezastosowaniu poprzez brak wyznaczenia obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji, pomimo że powołany przepis prawa zobowiązuje radę gminy do wskazania konkretnych obszarów w obrębie właściwości gminy, które wymagają poddania ich obowiązkowi deratyzacji.
W ocenie Sądu, wskazanie w § 16 Regulaminu obszarów podlegających obowiązkowi deratyzacji jako nieruchomości zabudowanych i określenie przeprowadzania tych działań "w miarę potrzeb", nie narusza powołanego przepisu ustawy. Wprowadzenie takiego zapisu, miało spowodować przeprowadzanie deratyzacji każdorazowo w razie zaistnienia takich okoliczności, chociaż nie rzadziej niż raz na trzy lata, a nie tyko w określonych ściśle okresach, niezależnie od zaistnienia problemu, co jest rozwiązaniem racjonalnym, a o takie zapewne chodziło ustawodawcy.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w części, na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a., a w części na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.