Uzasadnienie
Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] na podstawie art. 89p ust. 1 i art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 48 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2012 r. poz. 680) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania N.I. - przedstawicielki ustawowej małoletniego M.I. ur. [...].2009 r. obywatela R., utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2012 r. nr [...] o odmowie nadania małoletniemu statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej oraz o udzieleniu zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
N.I., przedstawiciel ustawowy małoletniego syna M.I., obywatela R. narodowości [...], złożyła w dniu [...] kwietnia 2011 r. wniosek do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie małoletniemu statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Jako zasadnicze okoliczności i przyczyny ubiegania się o nadanie statusu uchodźcy podano fakt posiadania przez ojca małoletniego, S.I. oraz jego matkę, N.I. ochrony uzupełniającej na terytorium RP.
Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] odmówił nadania S.I. oraz jego małżonce N.I. statusu uchodźcy i udzielił zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP.
W dniu [...] lutego 2007 r. N.I. zrzekła się prawa do zgody na pobyt tolerowany. W dniu [...] czerwca 2007 r. wystąpiła zaś z odrębnym wnioskiem uchodźczym. Decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił nadania N.I. statusu uchodźcy i udzielił jej zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP. Powyższą decyzją zostały objęte małoletnie dzieci cudzoziemców: M.I. i J.I. Decyzja ta, tak jak w przypadku męża cudzoziemki, z dniem 29 maja 2008 r. stała się z mocy prawa decyzją o udzieleniu ochrony uzupełniającej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - w związku z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 18 marca 2008 r. o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. Nr 70, poz. 416).
W dniu [...] września 2011 r, zgodnie z art. 22 ust 1 pkt 1 w zw. z art 52 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2003 r. Nr 128, poz. 1176 ze zm.), Szef Urzędu ds. Cudzoziemców pozbawił matkę małoletniego - N.I. ochrony uzupełniającej na terytorium RP i wyznaczył termin jej utraty na dzień przypadający po upływie 30 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji. W dniu [...] września 2011 r. decyzja o tej samej treści została wydana w odniesieniu do jej dzieci: M.I., J.I. i J.I. Przyczyną wydania powyższych decyzji o cofnięciu ochrony uzupełniającej był fakt, iż cudzoziemka wraz z małoletnimi dziećmi opuściła terytorium Polski i udała się do D., gdzie zamieszkiwała przez okres blisko trzech lat.
Matka małoletniego skarżącego złożyła odwołanie od decyzji o pozbawieniu jej ochrony uzupełniającej. Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] Rada do Spraw Uchodźców uchyliła powyższą decyzję o pozbawieniu ochrony uzupełniającej i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców po dokonaniu ponownej analizy sprawy decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] pozbawił N.I. ochrony uzupełniającej na terytorium RP. Po rozpatrzeniu wniesionego przez stronę odwołania, Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] utrzymała w mocy decyzję o pozbawieniu ochrony uzupełniającej na terytorium RP.
W tych okolicznościach, decyzją z dnia [...] października 2012 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił nadania małoletniemu M.I. statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej oraz orzekł o udzieleniu zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że wniosek małoletniego M.I. należy rozpatrzyć w ścisłym powiązaniu ze sprawą jego ojca S.I., który posiada w Polsce ochronę uzupełniającą. Z tego względu, w ocenie organu uznać należy, że małoletni nie spełnia warunków do nadana statusu uchodźcy, jednak należy go objąć dodatkową formą ochrony w postaci pobytu tolerowanego, gdyż wydalenie go z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w obecnej sytuacji prawnej naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.
W wyniku rozpatrzenia odwołania od powyższej decyzji, wniesionego przez N.I. - matkę małoletniego M.I., zapadła opisana na wstępie decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lipca 2013 r.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że z uwagi na zasadę jedności rodziny sytuacja małoletniego winna być rozstrzygnięta tak, jak sytuacja jego rodziców, w związku z tym małoletniemu M.I., tak jak jego ojcu S.I., udzielono zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP. Rada do Spraw Uchodźców uznała, że decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców została wydana zgodnie z prawem i poparta jest trafną oceną stanu faktycznego.
Skargę na powyższą decyzję, w części dotyczącej odmowy udzielenia małoletniemu ochrony uzupełniającej, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł małoletni M.I. reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego - matkę N.I.. Zaskarżonej decyzji zarzucono:
- - dokonanie błędnych ustaleń faktycznych jakoby M.I. objęty był decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2007 r. ([...]) wydaną w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy toczącym się na wniosek N.I., podczas gdy urodził się on w dniu [...] marca 2009 r., a zatem już po wydaniu ww. decyzji,
- - dokonanie błędnych ustaleń faktycznych poprzez przyjęcie, że decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o pozbawieniu matki skarżącego ochrony uzupełniającej została wydana w dniu [...] listopada 2007 r. i miała sygnaturę [...], podczas gdy decyzja o udzieleniu matce skarżącego zgody na pobyt tolerowany, która z dniem 29 maja 2008 r. z mocy prawa stała się decyzją o udzieleniu ochrony uzupełniającej, została wydana w dniu [...] grudnia 2007 r.,
- - naruszenie art 7, 8, 77, 80 art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. przez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego i błędne uzasadnienie decyzji, wydanie rozstrzygnięcia z pominięciem słusznego interesu strony, niezbadanie stanu faktycznego, niedokonanie ustaleń w zakresie aktualnej podstawy pobytu w Polsce rodziców małoletniego; nieuwzględnienie faktu, iż podstawą pobytu ojca małoletniego jest ochrona uzupełniająca,
- - naruszenie art. 15 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 128, poz. 1176 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie, pomimo że sytuacja małoletniego winna być rozstrzygnięta tak, jak sytuacja jego rodziców, a ojciec skarżącego przebywa w Polsce na podstawie ochrony uzupełniającej,
- - naruszenie wynikającej z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. zasady równości wobec prawa oraz równego traktowania przez władze publiczne poprzez niesłuszne zróżnicowanie sytuacji M.I. w stosunku do innych dzieci urodzonych po tym, jak z dniem 29 maja 2008 r. decyzja o przyznaniu zgody na pobyt tolerowany ich rodzicom lub jednemu z rodziców z mocy prawa stała się decyzją o udzieleniu ochrony uzupełniającej,
- - naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy błędnej decyzji.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty przedstawiciel ustawowy małoletniego skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lipca 2013 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2012 r.
W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców podtrzymała stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do oceny, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów administracji ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania.
Sąd kontrolował decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lipca 2013 r., utrzymującą w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2012 r. o odmowie udzielenia małoletniemu skarżącemu nadania statusu uchodźcy i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej oraz o udzieleniu mu zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Materialnoprawną podstawę kwestionowanej decyzji stanowiły przepisy art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 48 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680).
Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Jednocześnie zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, cudzoziemcowi odmawia się nadania statusu uchodźcy, gdy nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem w kraju pochodzenia.
Przesłanki udzielenia ochrony uzupełniającej określa art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, zgodnie z którym cudzoziemcowi udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, poważne zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego - i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Jednocześnie, zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy, udzielenia ochrony uzupełniającej odmawia się, gdy nie istnieje rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy.
Ostatnią formą ochrony uwzględnianą w toku postępowania o nadanie statusu uchodźcy jest zgoda na pobyt tolerowany. Przepis art. 48 ust. 1 pkt 2 stanowi, że w przypadku gdy wnioskodawcy lub osobie, w imieniu której wnioskodawca występuje, odmawia się nadania statusu uchodźcy, w decyzji orzeka się ponadto o udzieleniu zgody na pobyt tolerowany z przyczyn, o których mowa w art. 97 ust. 1 pkt 1 lub 1a, jeżeli nie istnieją okoliczności uzasadniające udzielenie ochrony uzupełniającej i nie sprzeciwiają się temu okoliczności określone w art. 97 ust. 1a.
W myśl art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy, cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. Ponadto, zgodnie z art 97 ust. 1 pkt 1a ustawy, zgody na pobyt tolerowany udziela się również cudzoziemcowi, jeżeli jego wydalenie z Polski naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu ww. Konwencji lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu.
Na wstępie wskazać należy, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie toczyły się postępowania w sprawach ze skarg pozostałych członków rodzony małoletniego skarżącego. I tak; wyrokiem z dnia 16 maja 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 2684/12 Sąd oddalił skargę matki skarżącego – N.I. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia ochrony uzupełniającej na terytorium RP; wyrokiem z dnia 16 maja 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 2637/12 Sąd oddalił skargę małoletniego brata skarżącego – J.I. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia ochrony uzupełniającej na terytorium RP; wyrokiem z dnia 19 września 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 611/13 Sąd oddalił skargę małoletniego brata skarżącego - M.I. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia ochrony uzupełniającej na terytorium RP; wyrokiem z dnia 19 września 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 612/13 Sąd oddalił skargę małoletniej siostry skarżącego – Y.I. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia ochrony uzupełniającej na terytorium RP.
W rozpatrywanej sprawie przede wszystkim należy mieć na uwadze sytuację ojca małoletniego skarżącego - S.I., który nadal posiada w Polsce ochronę uzupełniającą. Z akt sprawy wynika bowiem, że decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców odmówił nadania ojcu skarżącego statusu uchodźcy i udzielił zgody na pobyt tolerowany. Zgody tej udzielono z uwagi na zamieszkiwanie przez wnioskodawcę niestabilnej strefy na pograniczu między C. i D. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Radę do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...].
Wprawdzie wobec matki małoletniego skarżącego została wydana decyzja o pozbawieniu ochrony uzupełniającej na terytorium RP, jednakże względem jego ojca decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] października 2006 r. udzielająca mu zgody na pobyt tolerowany - przekształcony w dniu 29 maja 2008 r. w ochronę uzupełniającą na mocy art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 18 marca 2008 r. o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. Nr 70, poz. 416) - pozostaje aktualna. Stwierdzić zatem należy, że wydalenie małoletniego skarżącego z terytorium RP w przedstawionej sytuacji naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, co z kolei oznacza, że w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione przesłanki udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, określone w art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Reasumując stwierdzić należy, że organy obu instancji przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w sposób wyczerpujący, rozważając całokształt okoliczności faktycznych. Sprawa małoletniego skarżącego prawidłowo została rozpatrzona przy zachowaniu prawa do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., a także przy uwzględnieniu praw dziecka określonych w Konwencji o prawach dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r.
Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd oddalił skargę.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata działającego z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 cytowanej ustawy.