Uzasadnienie
Wyrokiem z 14 grudnia 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 2230/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. K. (dalej: Skarżącego) na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
W piśmie z dnia 21 grudnia 2017 r. Skarżący zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF z 3 stycznia 2018 r. podał, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oświadczył, że posiada gospodarstwo rolne o po. 4,20 ha, ale nie przynosi ono dochodów. Podał, że jego wynagrodzenie za pracę wynosi 1900 zł.
Zarządzeniem z 25 stycznia 2018 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku, poprzez nadesłanie dokumentów obrazujących uzyskiwane przez niego dochody oraz ponoszone wydatki. Jednocześnie zakreślono mu 14-dniowy termin na jego wykonanie. Skarżący nie uzupełnił wniosku.
Postanowieniem z 6 marca 2018 r. referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy w żądanym przez niego zakresie, argumentując, że wobec nienadesłania przez niego brakujących dokumentów dotyczących jego sytuacji majątkowej, nie było możliwe pełne i rzetelne rozpoznanie złożonego wniosku. Referendarz nie mógł zatem ustalić, czy w sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy.
Skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia, wskazując, ze złożył stosowne oświadczenie we wniosku i powinno ono być wystarczające do uznania, że nie jest on w stanie pokryć kosztów postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r.
Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Ustawodawca użył w tym przepisie określenia "gdy wykaże", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – komentarz"; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek; wydanie II – Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006; str. 554).
Jednocześnie należy pamiętać, że udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Wnioski o przyznanie prawa pomocy nie mogą być automatycznie uwzględniane wyłącznie na podstawie subiektywnego przekonania skarżącego, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania.
Dokonując w świetle powyższych rozważań do oceny postanowienia referendarza sądowego z 6 marca 2018 r. Sąd zauważa, że odmówił on zwolnienia od kosztów z uwagi na niewystarczające dane i niedostatecznie udokumentowanie okoliczności, na jakie powoływał się Skarżący, uzasadniając swój wniosek. Niedostatki te wynikły z braku odpowiedzi skarżącego na skierowane doń wezwanie referendarza sądowego. Wezwanie to miało na celu zebranie dokumentacji dla dokonania oceny sytuacji majątkowej skarżącego i stwierdzenia, czy w istocie spełnia on przesłanki przyznania zwolnienia od ponoszenia kosztów postępowania. Brak udostępnienia informacji na temat swojego stanu majątkowego – do czego Wnioskodawca był zobowiązany ma mocy art. 255 p.p.s.a. – spowodował, że referendarz nie miał możliwości dokonania oceny faktycznej sytuacji skarżącego.
Odnosząc się do podniesionej w sprzeciwie kwestii złożonego oświadczenia, Sąd uważa, że było on skromne i słusznie zostało ocenione za niewystarczające. Należy przy tym zauważyć, że podstawą przyznania prawa pomocy w jakiejkolwiek formie nie może być wewnętrzne przekonanie Skarżącego o tym, że taka pomoc mu się należy, lecz rzetelna ocena, dokonana w oparciu o udokumentowany stan majątkowy. Skoro zarówno przed referendarzem, jak i przed Sądem, Skarżący uchyla się przed pełnym wykazaniem swojej sytuacji majątkowej, niemożliwe jest pozytywne rozpatrzenie wniosku.
W świetle wszystkich powyższych okoliczności, Sąd podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.