Uzasadnienie
T. P. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów. W dniu 6 października 2016 r. skarżąca uiściła wpis od skargi w wysokości 100 zł., a następnie złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie, który nie został uwzględniony (postanowienie referendarza sądowego z 28 listopada 2016 r.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 grudnia 2016 r. oddalił skargę T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lipca 2016 r. W dniu 16 grudnia 2016 r. skarżąca złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz pismo, w którym oświadczyła, że uiściła opłatę kancelaryjną od wniosku o sporządzenie uzasadnienia, lecz w związku z tym poniosła uszczerbek w koniecznym utrzymaniu i ma nadzieję, że uiszczona opłata zostanie jej zwrócona.
W dniu 27 grudnia 2016r. T. P. złożyła formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF, w którym oświadczyła, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. W piśmie z dnia 12 stycznia 2017 r. rozszerzyła zakres żądania i oświadczyła, że domaga się również ustanowienia adwokata.
Z urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że T. P. prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe i wraz z bratem utrzymuje się z emerytur w łącznej wysokości 3.306 zł. Skarżąca oświadczyła, że posiada dom o powierzchni około 70 m2. Wymieniła następujące wydatki gospodarstwa domowego: internet (70 zł), telefon (60 zł), woda i kanalizacja (200 zł), energia elektryczna (200 zł), leki (250 zł), pampersy (300 zł), butla z gazem (100 zł), bilet roczny (50 zł), żywność (1.500 zł), ubrania (500 zł), transport do lekarza (300 zł).
Należy przypomnieć, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W orzecznictwie sądów administracyjnych jest ugruntowany pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Stosownie bowiem do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 omawianego przepisu). Instytucja ta ma bowiem charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Do takich osób zaliczyć można przykładowo osoby, które na skutek szczególnych okoliczności życiowych pozbawione zostały jakichkolwiek środków do życia. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli jest w stanie zaspokoić podstawie potrzeby życiowe.
Z informacji przedstawionych przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni i jej brat uzyskują stałe dochody, mają zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wnika również, że na utrzymanie domu (wodę, kanalizację, prąd, gaz) rodzina przeznacza 500 zł., przy czym nie wszystkie wydatki są wydatki comiesięcznymi. Wydatki związane z szeroko rozumianą opieką medyczną (zakup leków, pampersów, dojazdów do lekarza) kształtują się w ocenie strony na poziomie 850 zł. mies. W tej sytuacji do dyspozycji dwuosobowej rodziny pozostaje kwota ok. 2000 zł. z której na żywność strona przeznacza ok. 1500 zł. mies. Wynika z tego, że skarżąca nie jest osobą, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek wydatków związanych z postępowaniem sądowym (co zresztą czyni).
Zdaniem referendarza sądowego nie ma także podstaw prawnych do przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym. Taka ocena jej sytuacji majątkowej została już wyrażona w postanowieniu z 28 listopada 2016 r., (którego skarżąca nie zaskarżyła). Można dodać, że przesłanki niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego nie należy utożsamiać z niemożnością poniesienia tych kosztów bez jakiegokolwiek uszczerbku (por. np. postanowienie NSA z dnia 19 grudnia 2008r., sygn. akt I FZ 15/08). Nawet bowiem istotnie odczuwalny uszczerbek związany z poniesieniem kosztów sądowych nie powinien skutkować przyznaniem prawa w zakresie częściowym jeżeli pozostałe po ich pokryciu środki finansowe wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb strony i jej rodziny.
Z przedstawionych powodów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., referendarz sądowy orzekł jak w sentencji.