Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2007 r. odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie wymeldowania E. K. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W..
W uzasadnieniu organ podał, iż postępowanie w sprawie wymeldowania E. K. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] zostało zakończone decyzją ostateczną Prezydenta W. z dnia [...] października 2003 r. orzekającą wymeldowanie wyżej wymienionej z przedmiotowego lokalu.
E. K. wniosek o wznowienie postępowania złożyła w dniu 6 czerwca 2007 r., w którym podniosła, iż w piśmie z dnia 23 marca 2007 r. przedstawiła dostateczne wyjaśnienia, że ostateczna decyzja Prezydenta W. orzekająca o wymeldowaniu skarżącej została wydana w oparciu o fałszywe oświadczenia M. B. i R. B., którzy zataili przed organem miejsce jej pobytu, co spowodowało, że skarżąca nie brała udziału w toczącym się postępowaniu o jej wymeldowanie bez własnej winy.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r. organ I instancji wznowił postępowanie, a następnie w dniu [...] lipca 2007 r. wydał decyzję o odmowie wznowienia postępowania w sprawie wymeldowania E. K. z pobytu stałego z lokalu nr [...], przy ul. [...] w W..
Organ uzasadniając rozstrzygnięcie z dnia [...] lipca 2007 r. wskazał, iż z akt sprawy wynika, że skarżąca złożyła wniosek o wznowienie postępowania w dniu 29 maja 2007 r., gdy tymczasem o decyzji orzekającej o jej wymeldowaniu z przedmiotowego lokalu dowiedziała się w styczniu 2007 r.
Wojewoda Mazowiecki wskazał, iż skarżąca nie zachowała przewidzianego w art. 148 § 2 k.p.a. terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Odnosząc się do okoliczności wskazanych przez skarżącą, dotyczących wydania decyzji w oparciu o fałszywe zeznania organ podał, iż wznowienie postępowania w takiej sytuacji jest możliwe wyłącznie, gdy w postępowaniu dowodowym, prowadzonym w danej sprawie administracyjnej miało miejsce wystąpienie fałszywego dowodu, a ponadto, że sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone
Sygn. akt IV SA/Wa 2270/07 prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, a tenże fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy.
Organ podkreślił, że dla skuteczności użycia trybu wznowieniowego przewidziano w art. 148 k.p.a. określone terminy. W ocenie Wojewody Mazowieckiego skarżąca mogła złożyć wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, jednak powinna to uczynić najpóźniej w momencie składania samego wniosku, natomiast złożenie - jak to określił organ - "prośby", po wydaniu decyzji przez organ I instancji nie może skutkować jego przywróceniem.
W skardze na powyższą decyzję Wojewody Mazowieckiego E. K. wskazała, iż o wymeldowaniu dowiedziała się drogą urzędową w piśmie z dnia 19 lutego 2007 r., a w dniu 23 marca 2007 r. złożyła dostateczne wyjaśnienia w sprawie bezprawnego wymeldowania jej z miejsca stałego pobytu.
Ponadto skarżąca podniosła okoliczności dotyczące niewłaściwego zachowania się urzędników oraz związane ze stanem prawnym do lokalu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do zarzutów przedłożonych w skardze organ stwierdził, iż są one bezpodstawne, gdyż zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o dokładne zapoznanie się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie oraz zgodnie z przepisami k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższej decyzji, nie zaś według kryteriów słusznościowych.
Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kierując się powyższymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za zasadne uwzględnienie skargi z przyczyn, które wziął pod uwagę z urzędu.
Przyczynę uchylenia zaskarżonej decyzji, jak również utrzymanej nią w mocy decyzji, stanowiło naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przede wszystkim należy zauważyć, iż zaskarżone decyzje zostały wydane w postępowaniu wznowieniowym.
Postępowanie o wznowienie postępowania jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego przebieg jest uregulowany w przepisach rozdziału 12 k.p.a. Stwarza ono prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją wydano, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością przewidzianą wart. 145 § 1 kpa.
Postępowanie o wznowienie postępowania składa się z dwóch faz: w fazie pierwszej organ właściwy do rozpoznania wniosku (art. 150 kpa) bada legitymację podmiotu składającego wniosek, a więc czy jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., czy wniosek dotyczy decyzji ostatecznej, czy został złożony w terminie, o jakim mowa w art. 148 § 1 i § 2 k.p.a., oraz czy podane we wniosku przyczyny mieszczą się w kategorii podstaw do wznowienia wymienionych w art. 145 § 1 kpa.
W drugiej fazie rozstrzyga sprawę o wznowienie co do jej istoty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 1999 r., II SA 113/99, lex 46255).
Zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt. 4 oraz art. 145a k.p.a. następuje tylko na żądanie strony.
W oparciu o przepis ar. 148 § 1 i 2 k.p.a. wniosek o wznowienie postępowania składa się do organu, który wydał decyzję w I instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia.
Jeżeli strona żąda wznowienia postępowania z tej przyczyny, że bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, to termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania biegnie od dnia, w którym dowiedziała się o decyzji. Nie ma przy tym znaczenia, w jaki sposób dowiedziała się o tej decyzji.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, iż w przedmiotowej sprawie organ naruszył przepis art. 148 k.p.a.
W niniejszej sprawie zachodzi sytuacja, w której skarżąca składając w dniu 29 maja 2007 r. podanie o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Prezydenta W. z dnia [...] października 2003 r. orzekającą wymeldowanie jej z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] podała, iż została wymeldowana z przedmiotowego lokalu bezprawnie, ponieważ jej córka wraz z mężem R.B. złożyła fałszywe oświadczenie co do stanu faktycznego.
Powołała się przy tym na pismo z dnia 26 marca 2007 r., w którym wskazała okoliczności świadczące o braku winy strony co do udziału w poprzednio toczącym się postępowaniu.
Prezydent W. wydając w dniu [...] czerwca 2007 r. postanowienie o wznowieniu postępowania w ogóle nie zbadał, czy skarżąca zachowała określony w art. 148 k.p.a. termin jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.
Powyższa okoliczność była przedmiotem oceny zarówno organu I instancji, jak i Wojewody Mazowieckiego dopiero w późniejszym etapie postępowania.
Organ ocenił, iż uchybienie terminowi jest podstawą do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania.
Należy zatem zauważyć, iż w sprawie organ wykazał się niekonsekwencją polegającą na niezbadaniu terminu z art. 148 k.p.a. na etapie badania wniosku skarżącej, a następnie ocenie wskazanej okoliczności dopiero przy wydawaniu decyzji merytorycznej co do zasadności wniosku skarżącej.
W niniejszej sprawie doszło zatem do sytuacji, w której istniały jednocześnie: postanowienie o wznowieniu postępowania (z dnia [...] czerwca 2007 r.) oraz decyzja o odmowie wznowienia postępowania (z dnia [...] lipca 2007 r.).
W obrocie prawnym istniały zatem sprzeczne rozstrzygnięcia wydane przez ten sam organ, a tego rodzaju sytuacja jest niedopuszczalna.
Pomimo zatem wydania przez Prezydenta W. decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. i utrzymującej ją w mocy decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2007 r. odmawiającej wznowienia postępowania, w dalszym ciągu w obrocie prawnym funkcjonowało postanowienie z dnia [...] czerwca 2007 r. o wznowieniu postępowania.
Przedstawione powyżej uchybienie organów było już wystarczającą podstawą do uchylenia skarżonych decyzji.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ będzie musiał zatem zbadać przesłankę zachowania terminu już na etapie badania wniosku skarżącej o wznowienie postępowania i zdecydować czy zachowane zostały przesłanki określone w art. 148 k.p.a., uwzględniając wszelkie okoliczności sprawy.
Jedynie na marginesie Sąd zauważa, iż uchylenie wskazanych powyżej decyzji nie przesądza w żaden sposób o zasadności bądź błędzie organu w poczynionych ustaleniach faktycznych. Uchylenie decyzji nastąpiło bowiem wyłącznie z powodu uchybień proceduralnych, których dopuściły się organy obu instancji, a nie oceny merytorycznej wniosku.
Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, iż organy nie poczyniły w postępowaniu administracyjnym należytych ustaleń co do drugiej wskazanej we wniosku podstawy wznowieniowej, tj. okoliczności zatajenia przez uczestników M. i R. B. znanego im adresu korespondencyjnego E. K..
Organ odniósł się do tych zarzutów stwierdzając jedynie, że wznowienie postępowania w takiej sytuacji jest możliwe wyłącznie gdy w postępowaniu dowodowym, prowadzonym w danej sprawie administracyjnej miało miejsce wystąpienie fałszywego dowodu, sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, a fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy.
Należy jednak zauważyć, iż powołanie się przez stronę na wydanie decyzji na podstawie fałszywych dowodów, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne (art. 145 § 1 pkt. 1 k.p.a.) nie zwalniało organu od obowiązku zbadania czy okoliczności wskazane przez wnioskodawczynię, a mianowicie zatajenie jej adresu przez inną stronę postępowania, co z kolei czyniło zbędnym wyznaczanie dla niej przedstawiciela w trybie określonym w art. 34 k.p.a.,
Sygn. akt IV SA/Wa 2270/07 nie stanowiły przesłanki wznowieniowej innej niż wskazana przez skarżącą (art. 145 § 1 pkt. 1 k.p.a.)
W niniejszej sprawie ma to znaczenie o tyle, że organ oceniając wniosek skarżącej, powołującej się na przesłankę wydania decyzji na podstawie fałszywych dowodów nie rozważył, czy w sprawie zachodzi przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a., tj. wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję.
Organ powinien bowiem rozważyć, czy zasadnie został ustanowiony przedstawiciel dla nieobecnej w poprzednim postępowaniu skarżącej. Ewentualne zatajenie przez uczestników postępowania tej okoliczności niewątpliwie miałoby wpływ na ustanowienie przedstawiciela dla skarżącej (por. uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2006 r., II OSK 978/05, lex nr 275519).
Ponownie rozpatrując sprawę organ dokona rozważań w tym zakresie, jak również weźmie pod uwagę pozostałe wskazania zawarte w niniejszym uzasadnieniu.
Z powyższych motywów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy P.p.s.a.
W pkt. II wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy P.p.s.a.