Uzasadnienie
IVSA/Wa 2369/06
Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] maja 1999 r., działając na wniosek zarządu spółki "Browary [...]" w G., stwierdził na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa nieważność orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lipca 1948 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw w części dotyczącej powyższego przedsiębiorstwa, a Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia 17 maja 2000 r., działając na tej samej podstawie, stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] grudnia 1951 r. zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy ustalający składniki majątkowe omawianego przedsiębiorstwa.
W następstwie powyższych decyzji nieważnościowych zarząd "Browarów [...]" S.A. wnioskiem z dnia [...] lipca 2000 r. wystąpił z żądaniem przyznania odszkodowania za szkodę powstałą na mieniu ruchomym i nieruchomym przedmiotowego przedsiębiorstwa. Następnie pismem z dnia [...] marca 2001 r. wnioskodawca ograniczył swój wniosek do dochodzenia odszkodowania za mienie ruchome. Sprawę odszkodowania za nieruchomości wiążąc z wynikami postępowania wszczętego przez syndyka masy upadłości.
Po rozpatrzeniu zgłoszonego roszczenia Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. przyznała na rzecz spółki "Browary [...]" S.A. odszkodowanie w zakresie mienia ruchomego.
Pismem z dnia [...] listopada 2005 r. "Browary [...]" S.A., powołując się na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r., stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa trzech decyzji uwłaszczeniowych Wojewody [...] z dnia [...] maja 1993 r., z dnia [...] czerwca 1993 r. i z dnia [...] stycznia 1995 r., dotyczących majątku nieruchomego przedsiębiorstwa, zwróciły się o podjęcie postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania za bezprawne znacjonalizowany majątek nieruchomy.
Minister Gospodarki postanowieniem z dnia [...] marca 2006 r., na podstawie art. 65 § 1 Kpa przekazał powyższe pismo według właściwości Ministrowi Transportu i Budownictwa, uznając że roszczenie łączy się bezpośrednio z decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r., a nie z decyzjami Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 1999 r. i Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2000 r.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Minister Gospodarki postanowieniem z dnia 30 października [...] r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 127 § 3 Kpa, utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] marca 2006 r.
Skargę na powyższe postanowienie Ministra Gospodarki złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie spółka "Browary [...]" S.A. wnosząc o uchylenia zaskarżonego postanowienia i ponowne rozpoznanie sprawy oraz nakazanie Ministrowi Gospoda wydanie orzeczenia określającego wysokość należnego odszkodowania za bezprawnie przejęte przez Skarb Państwa mienie nieruchome.
W uzasadnieniu skargi skarżąca Spółka podniosła, iż źródłem szkody jaką poniosły "Browary [...]" S.A. jest ponad wszelką wątpliwość wydanie przez poprzednika prawnego Ministra Gospodarki decyzji nacjonalizacyjnych z rażącym naruszeniem prawa. Dotychczasowy przebieg postępowania, a także treść szeregu pism kierowanych do strony, wskazywały, że funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji uwłaszczeniowych stanowiło jedyną przeszkodę do ustalenia przez Ministra Gospodarki sposobu naprawienia wyrządzonej szkody. Zaskarżone postanowienie, zdaniem strony skarżącej wskazuje natomiast, iż w chwili obecnej Minister Gospodarki kwestionuje w całości wcześniej prezentowane stanowisko w sprawie. Po ustaniu bowiem przeszkód do rozpoznania przedmiotowego wniosku, Minister Gospodarki stwierdzając swą niewłaściwość, przekazał sprawę odszkodowania za mienie nieruchome przedsiębiorstwa do rozpoznania innemu organowi administracji, który wydał decyzję dotkniętą wadą nieważności z powodu nieważności wcześniej wydanych decyzji nacjonalizacyjnych.
Nadto jeżeli przywrócenie posiadania jest niemożliwe, oczywistym jest w ocenie skarżącej Spółki, iż stronie należy się odszkodowanie, przy czym Skarb Państwa winien w tym względzie reprezentować Minister właściwy w sprawach związanych z nacjonalizacją, albowiem to ten właściwy Minister przejmował w imieniu Państwa nacjonalizowany majątek. Jak podnosi również strona skarżąca zaskarżone postanowienie nie. tłumaczy, czy postępowanie przed Ministrem Transportu i Budownictwa (poprzednikiem prawnym Ministra Budownictwa) obejmować ma również kwestię odszkodowania za nieruchomości, które nie były przedmiotem decyzji uwłaszczeniowych, a które zostały na przykład skomunalizowane.
Minister Gospodarki w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) zadaniem sądu jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dacie ich wydania. W wyniku dokonanej oceny należy stwierdzić, iż wbrew zarzutom skargi kwestionowane postanowienie nie budzi zastrzeżeń z punktu widzenia jego legalności. Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 19 Kpa organ administracji ma obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości.
Jak wynika z art. 65 § 1 Kpa jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Jeżeli zatem organ, do którego wniesiono pismo, nie jest właściwy do rozpoznania sprawy, powinien niezwłocznie podanie przekazać do organu właściwego.
W niniejszej sprawie strona skarżąca- "Browary [...]" S.A z siedzibą w Grodzisku Wielkopolskim, pismem z dnia [...] listopada 2005 r., powołując się na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r., wystąpiła o podjęcie postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania za bezprawne znacjonalizowany majątek nieruchomy.
W ocenie Sądu, Minister Gospodarki mając do dyspozycji powyższy wniosek zasadnie uznał, iż zgłoszone roszczenie dotyczące odszkodowania za bezprawnie znacjonalizowany majątek nieruchomy łączy się z wymienioną w osnowie wniosku decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r.
Należy mieć na uwadze, iż na mocy decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 1999 r. oraz decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2000 r. skarżąca Spółka uzyskała już odszkodowanie w zakresie mienia ruchomego. Wniosek z dnia [...] listopada 2005 r. o odszkodowanie w zakresie mienia nieruchomego łączył się z decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r., którą stwierdzono wydanie z naruszeniem prawa trzech decyzji uwłaszczeniowych Wojewody [...]. Dopiero to rozstrzygnięcie stwierdzając działanie niezgodne z prawem, tworzy zgodnie z art. 417 § 1 Kpc przesłanki do odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa.
Należy wskazać, że decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 1999 r. stwierdzająca nieważność orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lipca 1948 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa w części dotyczącej przedsiębiorstwa "Browary [...]" S.A oraz decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2000 r. stwierdzająca nieważność orzeczenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] grudnia 1951 r. zatwierdzającego protokół zdawczo odbiorczy, nie przesądziły o niemożności zwrotu w naturze nieruchomości należących do przedmiotowego przedsiębiorstwa. Dopiero decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2005 r. stwierdzająca, że trzy decyzje uwłaszczeniowe Wojewody [...] z dnia [...] maja 1993 r., z dnia [...] czerwca 1993 r. i z dnia [...]stycznia 1995 r. wydane zostały z naruszeniem prawa z uwagi na zaistnienie nieodwracalnych skutków pralnych, stworzyła przesłankę do rozważania o odpowiedzialności odszkodowawczej Państwa.
Ocena dopuszczalności złożonego wniosku o odszkodowanie leży jednak bezpośrednio w kompetencji Ministra Budownictwa, który aktualnie jest następcą prawnym Ministra Infrastruktury jako organu prowadzącego postępowanie nieważnościowe w stosunku do wyżej wymienionych decyzji Wojewody Mazowieckiego. Minister Budownictwa oceni zatem, czy w obecnym stanie prawnym sam winien orzec w tym przedmiocie, czy też w wyniku uchylenia art. 160, na mocy ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692), właściwym w niniejszej sprawie do orzekania o odszkodowaniu jest sąd powszechny.
W tym stanie rzeczy orzekający w sprawie organ właściwie przekazał przedmiotowe pismo według właściwości Ministrowi Transportu i Budownictwa-następcy prawnemu Ministra Infrastruktury, który wydał decyzję tworzącą podstawę odszkodowawczą w zakresie mienia nieruchomego.
Należy zatem stwierdzić, iż Minister Gospodarki, przekazując wniosek z dnia 10 listopada [...] r. według właściwości Ministrowi Transportu i Budownictwa, właściwie wypełnił obowiązek wynikający z art. 65 § 1 Kpa.
Ze wskazanych przyczyn, wobec bezzasadności zarzutów skargi i braku podstaw, które należałoby brać pod uwagę z urzędu niezależnie od zarzutów skargi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) -orzeczono jak w sentencji.