Uzasadnienie
W dniu [...] sierpnia 2012 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska działając na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2007 r. Nr 44, poz. 287, z póżn. zm.) oraz ustaleń interwencyjnej kontroli przeprowadzonej w dniach [...] i [...] czerwca 2012 r. oraz [...] lipca 2012 r. na terenie prowadzonej działalności gospodarczej przez S.M i G.W. pod nazwą "S" S.C. [...], udokumentowanych protokołem kontroli Nr [...] wydał zarządzenie pokontrolne, w którym zarządził:
- 1. niezwłocznie zaprzestać zbierania i wytwarzania odpadów na terenie zakładu bez wymaganych ustawą o odpadach zezwoleń w zakresie gospodarowania odpadami. Termin realizacji: 7 dni od daty otrzymania zarządzenia pokontrolnego.
- 2. ustalić i uiścić na konto Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] podwyższone opłaty za nielegalne magazynowanie odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania odpadów w ustalonym okresie. Termin realizacji: do dnia 31 sierpnia 2012 r,
- 3. przedstawić Marszałkowi Województwa [...] oraz Prezydentowi Miasta C. wykazy zawierające, informacje o rodzaju, ilości i czasie składowania odpadów w ustalonym okresie. Termin realizacji: do dnia 31 sierpnia 2011r.
Organ wyznaczył termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń do dnia 31 sierpnia 2012 r.
W uzasadnieniu wskazano, iż na podstawie ustaleń interwencyjnej kontroli przeprowadzonej przez inspektorów Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w W. Delegatury w C. w dniach [...] i [...] czerwca 2011r. oraz [...] lipca 2012 r. na terenie prowadzonej działalności gospodarczej przez M.S. oraz W.G., stwierdzono nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska. W związku z powyższym [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska zarządził w punktach 1 - 3 ich usunięcie.
Pismem z dnia 30 sierpnia 2012 r. M.S. oraz W.G. wezwali organ do usunięcia naruszenia prawa.
Pismem z dnia 9 września 2012 r. organ udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie do usunięcia prawa, nie znajdując podstaw do jego uwzględnienia.
Wobec powyższego pismem z dnia 28 września 2012 r. M.S. oraz W.S. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe zarządzenie.
W uzasadnieniu wyjaśnili, że prowadzą handel częściami samochodowymi, na które w toku postępowania przedłożono faktury VAT. Części zaliczone przez kontrolujących do odpadów nie spełniają definicji odpadu określonego art. 3 ustawy
O odpadach - posiadacz części nie pozbywał się ich ani do ich pozbycia nie był zobowiązany. Części nie zostały zakwalifikowane przez sprzedającego do odpadów i w związku z tym do faktur nie były wystawiane przez posiadacza karty przekazania odpadu.
W ocenie skarżących, w przypadku części nadwozi zawierających nr VIN zakwalifikowanie ich przez kontrolujących do pojazdów wycofanych z eksploatacji kod: 16 01 06 nie ma podstawy prawnej, bowiem delegacja zawarta w art. 3a ust. 2 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji nie została zrealizowana tj. minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw środowiska nie określił, w drodze rozporządzenia, wymagań których spełnienie kwalifikuje pojazd do pojazdu wycofanego z eksploatacji.
Obecnie obowiązuje art. 3 pkt 6 ustawy o recyklingu pojazdów - przez pojazd wycofany z eksploatacji rozumie się pojazd stanowiący odpad w rozumieniu przepisów o odpadach, co zostało powyżej wykluczone.
Skarżący wskazali, że prowadzą usługi wyłącznie w zakresie wulkanizacji i handlu częściami samochodowymi, a usługi mechaniki pojazdowej prowadzone były sporadycznie i w minimalnym zakresie, w wyniku czego wytwarzane są odpady inne niż niebezpieczne, głównie kod: 16 01 03 zużyte opony, sporadycznie kod: 16 01 19 tworzywa sztuczne, kod: 16 01 17 elementy układów wydechowych, w ilości poniżej 5 Mg w skali roku.
W trakcie kontroli stwierdzono na terenie zakładu magazynowanie wytworzonych odpadów w ilościach: kod: 16 01 03 zużyte opony - 0,400 Mg, kod: 16 01 19 tworzywa sztuczne - 0,045 Mg, kod: 16 01 17 elementy układów wydechowych -0,120 Mg.
Skarżący podkreślili, iż zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach określającym obowiązki dla wytwórcy odpadów, wytwarzanie odpadów innych niż niebezpieczne w ilości poniżej 5 Mg rocznie nie wymaga żadnego uregulowania formalno-prawnego. Natomiast złożenie już po kontroli [...]WIOŚ, informacji o wytwarzanych odpadach oraz o sposobach gospodarowania wytworzonymi odpadami oraz uzyskanie od Starosty C. decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami wynika z planowanego rozszerzenia zakresu prowadzonych usług, bowiem zgodnie z art. 19 ustawy o odpadach - wniosek o zatwierdzenie programu gospodarki odpadami niebezpiecznymi, do którego dołącza się ten program, wytwórca odpadów niebezpiecznych jest obowiązany przedłożyć właściwemu organowi na 30 dni przed dniem rozpoczęcia działalności powodującej powstanie odpadów niebezpiecznych.
Natomiast zgodnie z art. 24 ustawy o odpadach - informację o wytwarzanych odpadach oraz o sposobach gospodarowania wytworzonymi odpadami przedkłada się właściwemu organowi w terminie 30 dni przed dniem rozpoczęcia działalności powodującej powstanie odpadów
Odnosząc się do zarzutu organu odnośnie nielegalnego magazynowania odpadów skarżący wyjaśnili, iż miejsce magazynowania wytwarzanych odpadów z (głównie) wulkanizacji i (sporadycznie) mechaniki pojazdowej, z uwagi na zaliczenie ich do innych niż niebezpieczne oraz ilość - poniżej 5 Mg rocznie, nie wymaga żadnego uregulowania formalno-prawnego - art. 17 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach.
Wobec powyższego zdaniem skarżących brak było podstaw do ponoszenia podwyższonych opłat na podstawie art. 293 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Tym samym za bezzasadne skarżący uznali sporządzanie informacji o rodzaju, ilości i czasie składowania odpadów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.).
Przedmiotem zaskarżenia jest zarządzenie pokontrolne wydane przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w oparciu o ustalenia kontroli przeprowadzonej w dniach w dniach [...] i [...] czerwca 2012 r. oraz [...] lipca 2012 r. w miejscu prowadzonej przez S.M. i G.W. działalności pod nazwą "S" S.C. udokumentowanych protokołem kontroli Nr [...]
Podstawę materialnoprawną wydanego zarządzenia stanowił art. 12 ust 1 pkt 1 i ust 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska, zgodnie z którym na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać zarządzenie pokontrolne, a kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowana osoba fizyczna, w terminie wyznaczonym w zarządzeniu pokontrolnym, mają obowiązek poinformowania wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń.
Warto w tym miejscu zacytować fragment uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 września 2009r.sygn.akt II SA/GI 126/09 (opub. LEX nr 550331), iż "zalecenia zawarte z zarządzeniu pokontrolnym stanowią konsekwencję stwierdzonych w trakcie kontroli nieprawidłowości. Brak takich nieprawidłowości nie uzasadnia wydawania zarządzenia pokontrolnego. Stąd istotne znaczenie dla oceny legalności wydanego zarządzenia ma stwierdzenie, czy wyniki kontroli dają podstawę do uznania, że kontrolowany podmiot narusza prawo. Zarządzenie pokontrolne nie jest tylko prostym "przypomnieniem" obowiązków wynikających z inny źródeł: przepisów lub decyzji lecz "przypomnieniem" o obowiązkach naruszonych, nie służy zacytowaniu obowiązków strony, lecz zwraca uwagę na uchybienia. Oczywiście uchybienia takie stanowią podstawę do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego mającego na celu ich sankcjonowanie i w toku takiego postępowania strona może podważać zasadność zarzutów i wykazywać, że dopełniła ciążących na niej obowiązków.
Jednak także na etapie kontroli strona może negować zasadność jej wyników. Możliwość taką daje jej właśnie dopuszczalność wniesienia skargi do sądu na zarządzenie pokontrolne. Badanie legalności takiego zarządzenia oznacza konieczność sprawdzenia, czy istniały podstawy do jego wydania, a to zdaniem Sądu oznacza konieczność zbadania czy naruszenia zostały w prawidłowy sposób stwierdzone i dostatecznie wykazane".
Mając na uwadze powyższe orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, iż wyniki przeprowadzonej w miejscu prowadzonej przez skarżących działalności gospodarczej - kontroli dawały podstawę do wydania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego. Organ zasadnie uznał, iż skarżący w ramach prowadzonej działalności gospodarczej prowadzą zbieranie i wytwarzanie odpadów.
W dniach [...] i [...] czerwca 2012 r. przeprowadzono oględziny terenu na którym prowadzona jest działalności gospodarczej przez S.M. i G.W. pod nazwą "S." S.C. Na podstawie przeprowadzonych oględzin stwierdzono magazynowanie odpadów tj.:
kod: 16 01 06 - nadwozia pojazdów posiadające nr VIN, szt. 23 o łącznej masie 2,810 Mg, kod: 16 01 17 - nadwozia pojazdów nie posiadające nr VIN, szt. 2 o łącznej masie 0,420 Mg, kod: 16 01 19 - elementy z tworzyw sztucznych, o łącznej masie 0,045 Mg, kod: 16 01 03 - zużyte opony, o łącznej masie 0,400 Mg, kod: 16 01 17 - elementy układów wydechowych, o łącznej masie 0,120 Mg. Organ stwierdził, że skarżący M.S. oraz W.G. prowadzą zbieranie odpadów tj. dokonują zakupu odpadów: elementy karoserii zawierające i niezawierające nr VIN oraz części zamienne niedopuszczone do dalszej eksploatacji tj. elementy układów wydechowych, katalizatory.
Ponadto prowadzący kontrolę organ uznał, że w związku z prowadzeniem warsztatu samochodowego wytwarzane są odpady niebezpieczne tj. zużyte oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe, filtry olejowe, zaolejone czyściwa w ilości do 0,100 Mg/rok oraz odpady inne niż niebezpieczne w ilości do 5 Mg/rok.
Ponieważ zbieranie i wytwarzanie odpadów na terenie zakładu dokonywane jest bez wymaganych ustawą o odpadach zezwoleń w zakresie gospodarowania odpadami, w ocenie Sądu organ zasadnie w punkcie pierwszym zarządzenia pokontrolnego nakazał niezwłocznie zaprzestać zbierania i wytwarzania odpadów na terenie zakładu bez wymaganych ustawą o odpadach zezwoleń w zakresie gospodarowania odpadami.
Stosownie bowiem do treści art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r.
O odpadach (Dz. U. z 2010 r. Nr 185, poz. 1243, z późn. zm.) prowadzenie zbierania i transportu odpadów wymaga uzyskania pozwolenia.
Za niezasadny uznać należy zarzut skarżących, iż z uwagi na wytwarzanie odpadów innych niż niebezpieczne w ilości poniżej 5 Mg rocznie, nie jest wymagane żadne uregulowanie formalno-prawne.
Z powyższym stanowiskiem nie sposób się zgodzić bowiem zgodnie z treścią art.17 ust.2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach, do przedłożenia staroście informacji o wytwarzanych odpadach oraz o sposobach gospodarowania wytworzonymi odpadami zobowiązany jest wytwórca odpadów jeżeli wytwarza odpady niebezpieczne w ilości do 0,1 Mg rocznie albo powyżej 5 Mg rocznie odpadów innych niż niebezpieczne.
Jak wynika z protokołu kontroli skarżący wytwarzają poniżej 5 Mg rocznie odpadów innych niż niebezpieczne, lecz jednocześnie wytwarzają odpady niebezpieczne w ilości do 0,1 Mg rocznie, co obliguje ich do przedłożenia staroście informacji o wytwarzanych odpadach oraz o sposobach gospodarowania wytworzonymi odpadami.
Skarżący podnieśli w skardze, iż kupują części samochodowe na podstawie faktur, a głównym dostawcą części jest T.R., prowadzący działalność gospodarcza pod nazwą A. w K. Zdaniem skarżących części te nie wypełniają definicji "odpadów" w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. W niniejszej sprawie zdaniem skarżących nie można mówić, że poprzedni właściciel "pozbył się" części pojazdów w rozumieniu ustawowym. Części te stały się przedmiotem odpłatnej transakcji handlowej.
W ocenie Sądu powyższy zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 3 ust. 1 ustawy dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach - odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot należący do jednej z kategorii, określonych w załączniku nr 1 do ustawy, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany.
Zdaniem Sądu warunkiem uznania danego przedmiotu za odpad (poza zaliczeniem go do odpowiedniej kategorii) jest ustalenie, iż posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany. Nie można przy tym zgodzić się z twierdzeniem, że poprzedni właściciel nie pozbył się przedmiotowych części lecz sprzedał, a zatem skoro były przedmiotem transakcji handlowej, nie stanowią odpadu. W ocenie Sądu gdyby zgodzić się z interpretacją przepisów dokonaną przez skarżących prowadziłoby to do sytuacji, gdy danego przedmiotu nie można zakwalifikować jako odpadu, jeżeli stanowi on przedmiot obrotu handlowego.
W literaturze podkreśla się, iż decydującym momentem w którym dany przedmiot uznać należy za odpad jest ten kiedy następuje zasadnicza zmiana sposobu jego użytkowania. Pozbyciem się będzie, więc przekazanie przedmiotu innemu podmiotowi, który będzie przedmiot ten wykorzystywał w odmienny sposób. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, iż w momencie przekazania danego pojazdu określonemu podmiotowi z przeznaczeniem go na części przestał on spełniać swoją podstawową funkcję i stał się odpadem, co nie wyklucza możliwości wprowadzenia do obrotu części powstałych po jego zdemontowaniu. Nie zmienia to jednak faktu, iż mamy do czynienia z odpadem. Stanowisko takie prezentowane jest również w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, z którego jednoznacznie wynika iż:
- - pojęcie odpadu w żadnym przypadku nie może nie obejmować substancji lub przedmiotów możliwych do powtórnego użycia lub recyklingu (sprawa C-442/92),
- - odpadami są także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu, będące przedmiotem transakcji lub wymienione na listach handlowych, nawet gdy zostaną poddane procesom dezaktywacyjnym mającym na celu unieszkodliwienie potencjalnych zagrożeń (wyrok TS z dnia 25 czerwca 1997 r. w połączonych sprawach C-304/94, C-330/94, C-342/94 i C-224/95, publ. ECR 1997/6/1-03561),
- - pojęcie odpadu nie wyłącza substancji i przedmiotów, które nadają się do dalszego gospodarczego wykorzystania (wyrok TS z dnia 15 stycznia 2004 r. C-235/02, publ. ECR 2004/1 B/1-01005),
- - przedmiot poddawany procesom odzysku jest odpadem (wyrok TS z dnia 15 czerwca 2000 r. w połączonych sprawach C-418/97 i C-419/97, LEX nr 82853),
- - odpadami nie są wszelkie materiały wymienione w Europejskim katalogu odpadów; o ich zaliczeniu do odpadów decyduje spełnienie przesłanek określonych w definicji odpadu (wyrok TS z dnia 29 kwietnia 2004 r. C-194/01, publ. ECR 2004/4B/I-04579).
W konsekwencji zasadnie organ w kolejnych punktach zarządzenia nakazał ustalić i uiścić na konto Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] podwyższone opłaty za nielegalne magazynowanie odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania odpadów w ustalonym okresie oraz nakazał przedstawić Marszałkowi Województwa [...] oraz Prezydentowi Miasta C. wykazy zawierające, informacje o rodzaju, ilości i czasie składowania odpadów w ustalonym okresie. Stosownie bowiem do treści art. 293 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150, z późn. zm.) magazynowanie odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce ich magazynowania traktuje się jako składowanie odpadów bez wymaganej decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska, natomiast stosownie do treści art. 293 ust. 1 ww. ustawy Prawo ochrony środowiska za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska odpadów podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone w wysokości 0,05 jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku za każdą dobę składowania.
Na podstawie art. 284 ust. 1 ww. ustawy podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego. Zgodnie z art. 285 ww. ustawy opłatę ustala się według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce, podmiot wnosi opłatę do końca miesiąca następującego po upływie półrocza.
Organ wskazał także, że na podstawie art. 286 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska podmiot zobowiązany jest bez wezwania przedstawić Marszałkowi Województwa [...] oraz Prezydentowi Miasta C. - właściwemu ze względu na miejsce składowania odpadów, w terminie do końca miesiąca następującego po upływie każdego półrocza, informację o rodzaju, ilości i czasie składowania odpadów.
Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Skargę oddalił.