Uzasadnienie
A. I. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] września 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy. Do skargi dołączył złożony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że w gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną i małoletnią córką. Podał, że utrzymuje się ze świadczeń socjalnych w wysokości 1.350 zł miesięcznie, wypłacanych w procedurze uchodźczej. Jako posiadany majątek wykazał samochód osobowy [...] z 2008 r.
W odpowiedzi na wezwanie z dnia 8 grudnia 2014 r. skarżący złożył do akt sprawy dodatkowe oświadczenie z dnia 22 grudnia 2014 r., a także kserokopię umowy najmu mieszkania z dnia [...] sierpnia 2014 r. Podał, że ani on, ani jego żona nie mają rachunków bankowych, z których mogliby przedstawić wyciągi, dysponują natomiast oszczędnościami w wysokości około 4.000 zł. Wskazał, że wartość należącego do niego samochodu wynosi około 18.000 USD. Nadmienił, że opłaca ubezpieczenie pojazdu w wysokości 90 zł miesięcznie.
A. I. stwierdził ponadto, że cały miesięczny dochód i część oszczędności przeznaczana jest na wynajem mieszkania, koszty utrzymania, wyżywienia i leczenia córki. Skarżący wskazał, że będąc w procedurze uchodźczej nie mogą wraz z żoną podjąć w Polsce zatrudnienia. Wywiódł, że poniesienie wydatków związanych z kosztami postepowania oraz czynnościami adwokata będzie dla nich dość uciążliwe, gdyż nie wiedzą, co wydarzy się dalej oraz jak długo ich córka będzie jeszcze poddawana leczeniu.
Wedle dołączonej do oświadczenia z dnia 22 grudnia 2014 r. umowy najmu czynsz najmu wynosi 840 zł miesięcznie.
Przystępując do oceny przedmiotowego wniosku, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Zgodnie z art. 246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Zobligowany jest więc do wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Treść art. 246 § 1 ppsa nie pozostawia wątpliwości co do tego, że instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym ma wyjątkowy charakter. Pomoc ta stosowana jest wobec osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Przy ocenie, czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy należy brać pod uwagę nie tylko wysokość uzyskiwanych dochodów ale również jej stan majątkowy i rodzinny.
Z powołanego przepisu jednoznacznie wynika także, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie żądania w tym zakresie, a podstawą rozstrzygnięcia może być wyłącznie rzeczywisty, zatem i aktualny stan majątkowy, dochodowy i rodzinny osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa.
Wysokość wpisu od skargi A. I. wynosi 300 zł (§ 2 ust. 3 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Jest to najwyższe opłata sądowa w przedmiotowej sprawie. Ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wyniesie 150 zł (§ 3 powołanego rozporządzenia), a wysokość ewentualnych innych opłat sądowych, jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, czy wpis od zażalenia, jednorazowo nie przekroczy 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192, § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Uwzględniając ustaloną powyżej wysokość opłat sądowych oraz przedstawioną przez skarżącego sytuację majątkową, nie można uznać, że wykazał on, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Wydatki gospodarstwa domowego, których wysokość wnioskujący jednoznacznie wykazał w złożonych oświadczeniach i nadesłanych dokumentach to czynsz najmu mieszkania w wysokości 840 zł miesięcznie i koszty ubezpieczenia samochodu w wysokości 90 zł miesięcznie. Wedle oświadczenia skarżącego otrzymuje on wraz z żoną i córką świadczenia dla cudzoziemców ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy w łącznej wysokości 1.350 zł miesięcznie, a także dysponuje oszczędnościami, których wysokość określił na około 4.000 zł. Poza deklarowanymi oszczędnościami w skład majątku wnioskującego wchodzi samochód o wartości około 18.000 USD. Możliwość utrzymania tego pojazdu, jego eksploatacji i ubezpieczenia podaje w wątpliwość twierdzenie strony, że posiadane środki nie pozwalają na wygospodarowanie dodatkowych kwot z przeznaczeniem na inne cele niż koszty koniecznego utrzymania, jak mieszkanie, wyżywienie, czy leczenie i rehabilitacja córki, która zresztą przynajmniej częściowo finansowana jest ze środków wypłacanych przez Departament Pomocy Socjalnej Urzędu do Spraw Cudzoziemców (odpis pisma Zastępcy Dyrektora Departamentu Pomocy Socjalnej Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2014 r. – karta 10 akt sądowych).
W piśmie z dnia 22 grudnia 2014 r. skarżący stwierdza, iż poniesienie wydatków związanych z kosztami postępowania oraz czynnościami adwokata będzie dla niego "dość uciążliwe". Ponoszenie kosztów postępowania sądowego zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania skarżącego. Nie uzasadnia to jednak jeszcze przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, które może nastąpić tylko, jeżeli storna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazane przez wnioskującego stan majątkowy, dochodowy i rodzinny nie pozwalają stwierdzić, że w jego przypadku zachodzi taka sytuacja.
Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.