Uzasadnienie
Postanowieniem znak [...] z 17 sierpnia 2012 r. Minister Spraw Wewnętrznych (dalej: "Minister", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 134 w związku z art. 127 § 1 i § 2 oraz art. 129 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej "Kpa"), po rozpoznaniu odwołania T. G. (dalej "skarżąca"), stwierdził niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do jego wniesienia.
Przedstawiając stan faktyczny sprawy Minister podał, iż pismem z 5 marca 2012 r. skarżąca zwróciła się do Wojewody [...] (dalej: "Wojewoda", "organ I instancji") z wnioskiem o uznanie za repatrianta z uwagi na jej polskie pochodzenie. Decyzją z dnia 26 kwietnia 2012 r. Wojewoda odmówił skarżącej uznania za repatrianta. Powyższą decyzję wraz z uzasadnieniem za potwierdzeniem odbioru w imieniu skarżącej odebrał jej mąż w dniu 30 kwietnia 2012 r. W dniu 17 lipca 2012 r. (data nadania w urzędzie pocztowym 12 lipca 2012 r.) do organu odwoławczego wpłynęło odwołanie skarżącej na powołaną wyżej decyzję, podpisane przez działającego w jej imieniu Prezesa Stowarzyszenia [...] z siedzibą w K. (dalej "Stowarzyszenie").
Minister wskazał, że skarżąca została pouczona o środkach odwoławczych oraz 14 dniowym terminie do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 14 maja 2012 r. Natomiast jak wynika z koperty nadawczej, odwołanie nadane zostało po upływie ustawowego terminu, tj. w dniu 12 lipca 2007 r.
Organ wyjaśnił, że 14 - dniowy termin do złożenia odwołania, który przysługiwał skarżącej, to termin zawity, którego naruszenie skutkuje uznaniem czynności dokonanej po upływie tego terminu jako nieważnej i prawnie bezskutecznej.
W skardze złożonej na powołane rozstrzygnięcie, podnosząc zarzut naruszenia art. 134 Kpa, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Podała, że w przedmiotowej sprawie w dniu 30 kwietnia 2012 r. nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji Wojewody. Wskazała, iż zgodnie z przepisem art. 42 § 1 i art. 43 Kpa, pisma doręcza się osobom fizycznym w ich miejscu zamieszkania lub miejscu pracy. W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. W niniejszej sprawie decyzja Wojewody doręczona została mężowi skarżącej. Jednakże po podjęciu przesyłki mąż nie poinformował o tym fakcie skarżącej, która przesyłkę odnalazła przypadkowo przy okazji sprzątania mieszkania w dniu 1 lipca 2012 r. Mąż skarżącej, zapytany o przyczyny nieprzekazania przesyłki wyjaśnił, iż odłożył przesyłkę na lodówkę i zapomniał o niej. Wskazał także, że w momencie odbioru listu przed nikim nie zobowiązywał się do przekazania przesyłki żonie. Tym samym dokonane w dniu 30 kwietnia 2012 r. doręczenie nie było skuteczne.
Odpowiadając na skargę, Minister podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Materialnoprawną przesłankę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 134 Kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Z powyższego przepisu wyraźnie wynika, że wyróżnia on dwie odrębne i niezależne od siebie instytucje procesowe: niedopuszczalność odwołania i uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W konsekwencji organ odwoławczy na podstawie art. 134 Kpa może wydać jedno z dwóch rozstrzygnięć, tj. bądź stwierdzić niedopuszczalność odwołania, bądź uchybienie terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok NSA z dnia 6 maja 2011 r., II OSK 795/10, wyrok WSA w Bydgoszczy z 22 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Br 365/12 dostępne w internecie na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Co istotne, przesłanki wydania każdego z tych rozstrzygnięć są inne. Postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym i podmiotowym. Do przyczyn przedmiotowych zaliczamy m.in. brak przedmiotu zaskarżenia, brak możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji.
Z kolei do przyczyn podmiotowych zaliczamy m. in. wniesienia środka zaskarżenia przez stronę nie mającą zdolności do czynności prawnych (art. 30 Kpa). Można także stwierdzić niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych w sytuacji wniesienia odwołania przez osobę trzecią albo podmiot na prawach strony, który nie brał udziału w postępowaniu przed organem I instancji, ale chodzi tu o takie przypadki, gdy taki podmiot nie uważa się za stronę postępowania.
Zauważyć należy, że wniesienie odwołania po terminie nie oznacza jego niedopuszczalności. Odwołanie wniesione z uchybieniem terminu do jego złożenia jest środkiem zaskarżenia wniesionym z przekroczeniem ustawowego terminu, ale nie jest niedopuszczalne w rozumieniu art. 134 Kpa, bowiem termin ten może być stronie na jej żądanie przywrócony. Dlatego w przypadku wniesienia odwołania po terminie (gdy nie ma wniosku o jego przywrócenie lub odmówiono jego przywrócenia) organ odwoławczy powinien wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy wskazać należy, że zaskarżonym w sprawie postanowieniem Minister, oprócz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, nieprawidłowo stwierdził również niedopuszczalność odwołania. Jednak w ocenie Sądu okoliczność ta nie miała istotnego wpływu na wynik sprawy. Bezsporną bowiem w przedmiotowej sprawie jest okoliczność, że złożone przez skarżącą odwołanie od decyzji organu I instancji wniesione zostało po upływie ustawowego terminu, przewidzianego dla dokonania tej czynności procesowej, zaś wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie został złożony. Tak więc decyzja organu I instancji, po upływie terminu do złożenia odwołania, stała się ostateczna i organ nie mógł już merytorycznie rozpoznać jego zarzutów. Gdyby to uczynił, rażąco naruszyłby prawo. Powyższa sytuacja determinowała wydanie przez organ odwoławczy postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, o czym organ w zaskarżonym postanowieniu orzekł.
Odnosząc się do argumentu skargi dotyczącego bezskuteczności doręczenia decyzji organu I instancji, zdaniem Sądu nie jest on zasadny. Wskazać należy, iż zasadą w postępowaniu administracyjnym jest doręczanie pism osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (art. 42 § 1 Kpa). Jednak w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania (art. 43 Kpa).
W niniejszej sprawie decyzja organu I instancji została prawidłowo doręczona dorosłemu domownikowi, tj. mężowi skarżącej, który - jak wynika z adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji - zobowiązał się do przekazania korespondencji adresatowi, co potwierdził swoim podpisem. Prawidłowo zatem organ odwoławczy uznał, iż doręczenie decyzji nastąpiło w dniu 30 kwietnia 2012 r., zatem termin do wniesienia odwołania przez skarżącą upłynął w dniu 14 maja 2012 r.
Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.