Uzasadnienie
J.G. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wniosek ten złożyła w sprawie o sygn. IV SA/Wa 240/10 z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2009 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Na obecnym etapie rozpoznawania tej sprawy skarżąca zobowiązana jest do uiszczenia wpisu sądowego należnego z tytułu złożenia skargi na decyzję w sprawie ochrony środowiska i przyrody - w wysokości 200 zł.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca, podała wysokość miesięcznego dochodu (5700 zł brutto). Wyjaśniła, że mieszka w domu, na którego bieżące remonty przeznacza miesięcznie ok. 800 zł., zaś na utrzymanie - ok.1500 zł (telefon, Internet, gaz, prąd). Skarżąca oświadczyła, że nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych.
Stwierdzono, co następuje:
J.G. ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wobec tego powinna wykazać, że nie jest w stanie ponieść nawet minimalnych kosztów postępowania sądowego. Zgodnie bowiem z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 152, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest możliwe jeżeli strona (osoba fizyczna) wykaże, że nie dysponuje jakimkolwiek środkami na pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym stanowi najszerszą pomoc, jaką państwo może udzielić podmiotom uczestniczącym w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Dlatego sytuacja majątkowa i rodzinna wnioskujących o prawo pomocy powinna być ustalona ze szczególną wnikliwością. Budżet państwa nie może być w sposób nieuzasadniony pozbawiany należnych dochodów.
Należy podkreślić w tym miejscu, że to na wnioskodawcy ciąży ciężar udowodnienia, takiej sytuacji majątkowej, która uniemożliwia (całkowite lub częściowe) uczestniczenie w kosztach finansowych postępowania sądowego.
Wynika z tego, że osoba fizyczna wykaże przesłanki przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie tej instytucji (prawo pomocy w zakresie całkowitym), gdy uprawdopodobni, że jej majątek i związane z nim rzeczywiste możliwości nie dają najmniejszych szans na pokrycie choćby części kosztów postępowania (np. ułamka wpisu sądowego). Należy dodać, że wymogi wskazane w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. spełni także strona, która uzyskuje dochody wystarczające na zapewnienie sobie i rodzinie jedynie minimalnych warunków socjalnych. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane tylko w stosunku do osób ubogich (do osób takich można zaliczyć np. bezrobotnych bez prawa do zasiłku). Strona – osoba fizyczna – powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002r., OZ 862/04, niepubl.)..
Podane przez skarżącą okoliczności (miesięczny dochód w wysokości 5700 zł brutto) nie pozwalają wątpić w jej zdolność do poniesienia wiążących się z niniejszą sprawą kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia fachowego pełnomocnika. Co więcej, sytuacja majątkowa w jakiej znajduje się skarżąca, nie uprawnia jej do otrzymania prawa pomocy w zakresie częściowym, np. zwolnienia od kosztów sądowych. Ciężar wpisu sądowego należnego z tytuły wniesienia skargi na decyzję SKO w W. (tj. 200 zł.), oraz pozostałe ewentualne opłaty i wydatki nie odbiją się negatywnie na możliwościach zakupu niezbędnych do egzystencji dóbr i usług (np. żywność, lekarstwa, opłaty za utrzymanie mieszkania). Wskazane w formularzu PPF kwota miesięcznego dochodu skarżącej wystarcza do pokrycia bieżących kosztów koniecznego utrzymania. Dowodzi temu zestawienie wydatków (nie wszystkich zresztą o charakterze koniecznym) oraz dochodów, zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Nie zachodzi więc niebezpieczeństwo poniesienia przez skarżącą uszczerbku na poziomie koniecznego utrzymania, a tylko ta okoliczność uzasadniałaby przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Na koniec należy wyjaśnić, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym, sąd nie jest związany zarzutami zgłoszonym w skardze (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Sąd obowiązany jest też udzielać stronom występującym bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać strony o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniechań (art. 6 P.p.s.a.). Strony skarżące dzięki tym gwarancjom nie muszą obawiać się ryzyka niekorzystnego dla nich zakończenia postępowania tylko z powodu, że nie są reprezentowane przez fachowego pełnomocnika. Jeżeli mimo to skarżąca chciałaby, aby jej interesy były reprezentowane przez profesjonalistę to powinna zwrócić się o pomoc prawną do wybranego przez siebie pełnomocnika (adwokata, radcy prawnego) a jego wynagrodzenie pokryć z własnych dochodów. W ocenie Sądu wydatek ten nie wpłynie niekorzystnie na poziom egzystencji skarżącej.
Warto też dodać, że koszty niniejszego postępowania zostaną zasądzone na rzecz skarżącej od organu w wyroku kończącym postępowanie, oczywiście o ile skarga zostanie przez Sąd uwzględniona.
W ocenie Sądu przedstawione przez skarżącą okoliczności wskazują, że nie jest ona człowiekiem ubogim, pozbawionym środków do życia. Dlatego na podstawie art. 246 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.