Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2005 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2005 r., w sprawie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] grudnia 2004 r. orzekającej o zmianie nazwiska M.S. na nazwisko K. Uzasadniając decyzję Minister wskazał, iż p. K.S., wnosząca o stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie zmiany nazwiska p. S. (obecnie K.), nie ma interesu prawnego w tej sprawie w rozumieniu art. 28 K.p.a. Nazwisko podlega szczególnej ochronie prawnej i jest ściśle powiązane z osobą, której dotyczy. Tylko ona może występować o jego zmianę. Za wykazanie interesu prawnego w sprawie zmiany nazwiska nie można uznać samego faktu wniesienia przez wnioskodawcę prywatnego aktu oskarżenia do sądu przeciwko p. S. (obecnie K.).
Wskazano, iż informacja o zmianie nazwiska przekazywana jest do szeregu instytucji i rejestrów publicznych w celu uniknięcia sytuacji, w której osoba ubiegałaby się zmianę nazwiska z zamiarem uniknięcia odpowiedzialności cywilnej lub karnej.
W skardze na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji p. K.S. wniosła o jej uchylenie. Skarżąca zarzuciła, iż decyzję wydano z naruszeniem art. 28 K.p.a. w zw. z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.). Podniosła iż p. S. (obecnie K.) naruszyła jej dobra osobiste w związku z wykonywaniem przez Skarżącą zawodu radcy prawnego. Zmiana nazwiska pozwoli jej na dalsze bezkarne funkcjonowanie pod zmienionym nazwiskiem.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, iż szczególnych uprawnień, co do ochrony radcy prawnego, w związku z wykonywaniem czynności zawodowych nie można utożsamiać ze szczególnymi uprawnieniami przysługującymi prokuratorowi określonymi w dziale IV K.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżona postanowienie nie narusza prawa.
Trafne jest stanowisko organów obu instancji, iż w sprawie dotyczącej zmiany nazwiska na zasadzie art. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk (Dz.U. z 2005 r. Nr 233, poz. 1992) prawa strony nie przysługują osobom trzecim, poza zainteresowanym dokonaniem zmiany. Wynika to ze szczególnego charakteru ochrony nazwiska, jako dobra osobistego w rozumieniu art. 23 K.c., w sytuacji gdy normy prawa materialnego nie wiążą ze zmianą nazwiska skutków prawnych dla osób trzecich w sferze praw i obowiązków spoczywających na osobie, która dokonała zmiany nazwiska. Dotyczy to zarówno cywilnej odpowiedzialności odszkodowawczej jak i karnej. Wręcz przeciwnie, system prawny jest tak skonstruowany aby skutki zmiany nazwiska nie prowadziły do możliwości uchylenia się od obowiązków ciążących na określonej osobie fizycznej, czemu służy m.in. obowiązek przesyłania do instytucji i rejestrów publicznych informacji o fakcie zmiany nazwiska (art. 11 ustawy o zmianie imion i nazwisk).
Nie można, co prawda zaprzeczyć, iż ewentualna zmiana nazwiska przez sprawce deliktu może łączyć się dla osoby dochodzącej określonych roszczeń z pewnymi faktycznymi uciążliwościami w postępowaniach sądowych. Jednak okoliczność ta może przemawiać wyłącznie za przyjęciem, iż osoba trzecia może mieć interes faktyczny w sprawie dotyczącej zmiany nazwiska, co nie jest wystarczającą przesłanka dla przyjęcia, iż ma ona status strony w rozumieniu art. 28 K.p.a.
Powyższe rozważania trzeba odnieść także do postępowań nadzwyczajnych, których efektem może być ewentualnie podważanie decyzji dotyczącej zmiany nazwiska. Osoba trzecia, która nie może wykazać, iż zmiana nazwiska dokonana przez inną osobę prowadzi do rzeczywistej zmiany jej sytuacji prawnej w sferze praw i obowiązków nie może być uznana za stronę postępowania dotyczącego badania legalności decyzji o zmianie nazwiska (w tym co do wystąpienia przesłanek nieważności decyzji wskazanych w art. 156 §. 1 K.p.a).
W tym świetle organ I. instancji trafnie odmówił, w myśl art. 157 § 3 K.p.a., wszczęcia na wniosek Skarżącej p. S. postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie zmiany nazwiska przez p. S. (obecnie K.), a organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy.
Nietrafny jest zarzut skargi, iż przepisem prawa materialnego, z którego może wynikać dla Skarżącej status strony, może być art. 12 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Przepis ten nie przyznaje bowiem radcy prawnemu szczególnych uprawnień procesowych w postępowaniach administracyjnych dotyczących osób trzecich, gdy są oni faktycznie zainteresowani jego wynikiem, jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Nie ustanowienie przez ustawodawcę w polskim systemie prawnym środków prawnych umożliwiających bezpośrednie zakwestionowanie przez radcę prawnego lub inną osobę, w jej ocenie wadliwej decyzji administracyjnej dotyczącej zmiany nazwiska, nie oznacza braku w polskim porządku prawnym skutecznych instrumentów prawnych służących wyeliminowaniu z obiegu prawnego takiego aktu. Mając na uwadze, iż w ocenie Skarżącej, decyzja w przedmiocie zmiany nazwiska osoby trzeciej narusza prawo, może ona wystąpić z odnośnym wnioskiem do właściwego prokuratora o rozważenie wykorzystania środków określonych w dziale IV K.p.a. Generalnie bowiem strzeżenie praworządności, w interesie publicznym, należy w świetle art. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (Dz.U. z 2001 r. Nr 21 poz. 206 ze zm.), do zadań prokuratury.
Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji.