Uzasadnienie
E. G. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu.
Wedle złożonego na urzędowym formularzu oświadczenia z dnia 20 grudnia 2013 r. o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dołączonych do niego dokumentów źródłowych skarżąca mieszka z mężem w domu o powierzchni 399 m2 (wraz z piwnicami), który odziedziczyła po ojcu. E. G. zamieszkuję górę domu, a mąż dół. Małżonkowie uzyskują dochody ze świadczeń emerytalnych. Emerytura E. G. wynosi 852,52 zł miesięcznie, natomiast emerytura męża skarżącej – wedle jej wiedzy – pomiędzy 1.300 zł a 1.500 zł miesięcznie. Jak podała wnioskodawczymi, od prawie dwudziestu pięciu lat pozostaje z mężem w "biologicznej" i "finansowej" separacji. Mąż nie partycypuje w kosztach opłacenia podatku od domu (rocznie 4 x 300 zł). Pozostałe koszty utrzymania domu, jak opłaty za energię elektryczną, gaz, węgiel, wywóz śmieci, małżonkowie dzielą po połowie. Państwo S. kupili ponadto wspólnie mieszkanie o powierzchni 48 m2. Opłaty związane z jego eksploatacją również ponoszą po połowie.
Skarżąca cierpi na liczne schorzenia, co wiąże się z koniecznością ponoszenia dodatkowych wydatków na zakupy leków i leczenie.
E. G. dysponuje zasobami pieniężnymi w wysokości 104.000 zł oraz 1.306 Euro. Jak podała, ponieważ dochód z emerytury jest niewystarczający, sukcesywnie pobiera zgromadzone środki w celu pokrycia kosztów opłat za świadczenia, kosztów leków i leczenia, czy podatku od nieruchomości.
Przystępując do oceny sytuacji materialnej i możliwości płatniczych skarżącej, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel.
W świetle art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).
Treść powołanego przepisu wskazuje, że dopiero gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub posiadających bardzo skromny dochód lub oszczędności, a więc wobec tych osób, które znajdują się w sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Przy ocenie, czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy należy brać pod uwagę nie tylko wysokość uzyskiwanych dochodów ale również stan majątkowy.
Zarówno skarżąca, jak i jej mąż uzyskują stałe dochody ze świadczeń emerytalnych. Wnioskodawczyni posiada także zasoby pieniężne, których wysokość (104.000 zł i 1.306 Euro) wielokrotnie przekracza wysokość opłat sądowych należnych w przedmiotowej sprawie. Dysponuje również majątkiem nieruchomym, w skład którego wchodzą dwie nieruchomości o charakterze mieszkaniowym: dom odziedziczony po ojcu i kupione wspólnie z mężem mieszkanie.
W tej sytuacji, nie kwestionując w żaden sposób potrzeby zabezpieczenia przez skarżącą środków na konieczne leczenie i opłaty związane z bieżącym utrzymaniem, a także uwzględniając, że część kosztów związanych z własnością nieruchomości wchodzących w skład jej majątku ponosi samodzielnie (bez pomocy męża), należy stwierdzić, że stan rodziny, majątkowy i możliwości płatnicze wnioskodawczyni, nie pozawalają uznać, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy, czy to w zakresie całkowitym, czy to w zakresie częściowym.
Należy podkreślić, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie gospodarstwa domowego, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r. sygn. akt II OZ 1125/11. Niepublikowane. Dostępne: Lex nr 1070506, https://cbois.nsa.gov.pl/). Ponoszenie kosztów sądowych zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania skarżącego. Nie uzasadnia to jednak jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo, że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu. Jak wykazano powyżej, ocena stanu majątkowego i możliwości płatniczych E. G. nie pozwala stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zachodzi taka sytuacja. Dysponując stałym dochodem i oszczędnościami w podanej wyżej wysokości skarżącą może ponieść pełne koszty postępowania.
W tym stanie rzeczy nie znaleziono podstaw do uwzględniania przedmiotowego wniosku i na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w postanowieniu.