Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2005 r. po rozpatrzeniu odwołania M. i P. G.od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K. z dnia [...] stycznia 2005 r. na podstawie art. 138 par.1 pkt 2 kpa uchyliło zaskarżoną decyzję zobowiązującą M. i P. G. do wniesienia na rzecz Gminy K. jednorazowej opłaty w wysokości 19 718,80 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oznaczonej nr ew. [...] położonej we wsi K. w Gminie K., spowodowanej zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectwa K. i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji przedstawiono następujący stan sprawy.
Podstawą prawną decyzji organu pierwszej instancji był art. 36 ustawy z dnia [...] marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717). Z powołanego przepisu wynika, że jeżeli wartość nieruchomości wzrosła w związku z uchwaleniem lub zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a właściciel zbywa tę nieruchomość w terminie krótszym niż pięć lat od dnia wejścia w życie nowego planu zagospodarowania, burmistrz pobiera jednorazową opłatę, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Obowiązek wniesienia opłaty nie wynika z samej zmiany przeznaczenia gruntu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz zbycia nieruchomości w ciągu pięciu lat od jego wejścia w życie, lecz z faktu, że zmiana planu spowodowała wzrost wartości zbywalnej nieruchomości.
Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiotowej sprawie, pomimo, że nastąpiło zbycie nieruchomości w opisanych wyżej warunkach oraz nastąpiła zmiana planu zagospodarowania przestrzennego nie nastąpił rzeczywisty wzrost wartości nieruchomości, ponieważ nie jest możliwe zrealizowanie inwestycji odpowiadającej warunkom planu. Grunt ten w rzeczywistości nie spełnia bowiem warunków działki budowlanej.
Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wniosła Gmina K.. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji wskazała na naruszenie przepisu prawa materialnego art.36 ust.4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W uzasadnieniu skargi skarżąca Gmina podniosła, że wywodzi swoje prawo do nałożenia opłaty z faktycznego wzrostu wartości nieruchomości, co zostało potwierdzone operatem szacunkowym sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego. Nadto skarżąca wskazała, że opłata z art.36 ust.4 w/w ustawy stanowi dochód gminy i jej pozbawienie wskutek wydania zaskarżonej decyzji stanowi naruszenie interesu prawnego gminy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po pierwsze, wniosło o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej. Powołało się przy tym na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy też sądowo – administracyjnego. Po drugie zaś, wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art.13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.
Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. W tym miejscu należy także podkreślić, że stosownie do treści art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi a także powołaną podstawą prawną. Oczywiście Sąd nie może orzec na niekorzyść skarżącego chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji art.134 § 2 w/w ustawy.
Skarga złożona w przedmiotowej sprawie nie może zostać uwzględniona.
Przed rozpatrzeniem merytorycznym zarzutów skargi Sąd rozważył przede wszystkim, czy wnosząca skargę Gmina K. ma w sprawie ustalenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości interes prawny. Bowiem w świetle art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) uprawnionym do wniesienia skargi jest wyłącznie podmiot mający interes prawny. Ponieważ Sąd stwierdził, iż gmina nie ma interesu prawnego w tej sprawie prowadziło to do oddalenia skargi. Sąd doszedł do tej konkluzji po uwzględnieniu poniższych uwarunkowań formalno-prawnych.
W rozpatrywanej sprawie decyzje w przedmiocie ustalenia opłaty wynikającej z treści art. 37 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym podejmuje organ gminy (wójt, burmistrz albo prezydent miasta). Wykonuje on w tym przypadku przysługujące mu funkcje władcze organu administracji. Jednocześnie gmina, jako osoba prawna, na której rzecz wnoszona jest opłata, jest niewątpliwie zainteresowana, odnośnie wielkości wynikających stąd wpływów. Ma więc w sprawie tej interes faktyczny. Nie ulega wątpliwości, iż gmina posiadająca z mocy art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) osobowość prawną ma zdolność do występowania przed sądem administracyjnym (zdolność sądowa) co wynika z art. 25 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Brak jest jednak w obowiązującym systemie prawa materialnego generalnej lub szczegółowej regulacji, która mogłaby być dla gminy źródłem roszczenia w sferze ochrony jej wpływów z tytułu opłaty wynikającej ze wzrostu wartości nieruchomości, mającej w tym przypadku charakter daniny publicznej. Brak normy prawa materialnego w tym zakresie przesądza, o braku interesu prawnego gminy w sprawie, co prowadzi do oddalenia skargi.
Sąd stwierdzając brak interesu prawnego gminy w przedmiotowym postępowaniu uwzględnił również, iż w sprawie ustalenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości organ gminy wydając decyzję w tym przedmiocie wykonuje zadania władzy publicznej (imperium). W ocenie Sądu nie można w tej sytuacji domniemywać, aby w ramach porządku prawnego państwa podmiotowi temu przysługiwały jednocześnie uprawnienie strony w tym postępowaniu z uwagi no ochronę indywidualnego prawem chronionego interesu majątkowego (dominium). Organ ten nie mógłby przecież wówczas wykonywać zadania w zakresie ustalania opłaty w sposób obiektywny. Analogiczne stanowisko było już także wyrażone w uchwałach NSA z dnia 9 października 2000 r. sygn. akt OPK 14/00 (ONSA 2001 nr 1 poz.
- 17) i z 19 maja 2003 r. OPS 1/03 (ONSA 2003, nr 4 poz. 115).
Gmina K., nie ma legitymacji prawnej do zaskarżenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, nawet gdyby była ona - jak to wywodzi skarżąca - wadliwa. Mogła ona natomiast rozważyć wystąpienie z odnośnym wnioskiem do prokuratora o ewentualne wykorzystanie uprawnień wynikających z art. 50 § 1 w zw. z art. 53 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.