Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją nr [...], z [...] września 2020 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania J. Z. prowadzącej działalność gospodarczą p.n. [...], [...]. [...] [...] od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] nr [...] z [...] marca 2020 r. orzekającej o nałożeniu na J. Z. prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą: "[...]" karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za mieszanie selektywnie zebranych odpadów komunalnych ze zmieszanymi odpadami komunalnymi i selektywnie zebrane odpady różnych rodzajów ze sobą orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Burmistrz Miasta i Gminy [...] w uzasadnieniu decyzji nr [...] z [...] marca 2020 r. podał, że zgodnie z Umową Nr [...] z [...] marca 2019 r., Wykonawca – J. Z. prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą [...] przyjął do wykonania zamówienie polegające na odbiorze i zagospodarowaniu odpadów komunalnych z terenu Gminy [...] w Sektorze [...]. Szczegółowe zasady świadczenia usług określał załącznik do Umowy Nr [...] -Opis Przedmiotu Zamówienia dla części 1-2. Zgodnie z pkt. 2.8.1 pkt. a OPZ, Wykonawca jest zobowiązany do każdorazowego informowania Zamawiającego o stwierdzeniu podczas odbioru odpadów niezgodności z postanowieniami umowy oraz uchwal obowiązujących w Gminie [...] w zakresie odbioru i zagospodarowania odpadów komunalnych oraz Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie miasta i gminy [...], a w szczególności dotyczących braku segregacji odpadów komunalnych w przypadku zadeklarowania przez właściciela nieruchomości zbiórki selektywnej.
W dniu 20 sierpnia 2019 r. do Organu przekazano materia! dowodowy w postaci filmu, na którym widać jak pracownicy Wykonawcy - [...] podczas odbioru odpadów komunalnych w dniu 10 sierpnia 2019 r. odbierali różne frakcje odpadów jednym pojazdem. Zgodnie z obowiązującym harmonogramem w tym dniu odbywał się odbiór trzech frakcji odpadów, tj. papieru, tworzyw sztucznych i metali oraz odpadów zmieszanych. Wobec powyższego w dniu [...] października 2019 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne z urzędu w sprawie nałożenia na J. Z. prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą: "[...]", z siedzibą w [...] ([...]) [...], kary pieniężnej w związku z mieszaniem selektywnie zebranych odpadów komunalnych ze zmieszanymi odpadami komunalnymi i selektywnie zebranych odpadów różnych rodzajów ze sobą. Pismem z 15 listopada 2019 r. (data stempla kancelaryjnego). Strona postępowania wystąpiła do Organu z wnioskiem o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka pracownika swojej firmy, który w dniu 10 sierpnia 2019 r. odbierał odpady na ul. [...] w [...].
Przesłuchanie świadka zostało przeprowadzone 13 grudnia 2019 r. Na wstępie Pan K. zapoznał się z materiałem dowodowym w postaci nagranego filmu oraz zdjęciami wykonanymi podczas odbioru odpadów w dniu 10 sierpnia 2019 r. Zgodnie z oświadczeniem świadka pojazd, którym odbierano odpady był przeznaczony do odbioru odpadów zmieszanych. W tym dniu zgodnie z obowiązującym harmonogramem odbierane były trzy frakcje odpadów, tj. papieru, tworzyw sztucznych i metali oraz odpadów zmieszanych. Według świadka wszystkie odpady papieru wystawione przed nieruchomości w niebieskich workach oraz odpady tworzyw sztucznych i metali wystawione w workach żółtych były nieprawidłowo posegregowane, wobec czego zostały potraktowane jako odpady zmieszane i wrzucone do pojazdu odbierającego odpady zmieszane. Świadek A. K. oświadczył, iż stwierdził to na podstawie wizualnej oceny worków oraz ich wagi. Odnoście wrzuconych do pojazdu opakowań kartonowych świadek stwierdził, że nie spełniały one warunków segregacji, ponieważ były zanieczyszczone. Wobec czego odpady te również zostały potraktowane jako odpady zmieszane.
Organ I instancji uznał, iż wyjaśnienia te nie zasługują na uwzględnienie. Z posiadanego nagrania ewidentnie wynika, że pracownicy firmy [...] nie dokonywali sprawdzania zawartości worków z odpadami, ale odbierali je po kolei bez względu na rodzaj frakcji. Następnie wszystkie odpady wrzucali do tego samego samochodu. Co więcej, Wykonawca nie zgłosił Zamawiającemu jakoby stwierdził nieprawidłowości w segregacji odpadów przez właścicieli (mieszkańców) przedmiotowej nieruchomości, mimo że, taki obowiązek nakładała na niego zawarta umowa.
Odnosząc się do kwestii mieszania odpadów, organ I instancji wskazał, iż od stycznia 2019 roku Organ kilkakrotnie otrzymywał sygnały przekazywane drogą telefoniczną łub za pośrednictwem poczty elektronicznej o mieszaniu odpadów przez firmę [...]. Z uwagi na brak dowodów potwierdzających takie działania firmy Organ nie miał podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. W związku z przyjmowanymi zgłoszeniami występował jednakże do Przedsiębiorcy o zaniechanie takich praktyk informując o konsekwencjach wynikających z naruszania art. 9x ust. 1 pkt. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach i uprzedzając o grożących sankcjach finansowych.
Organ I instancji wymierzył przedsiębiorcy najniższą karę pieniężną przewidzianą art. 9x ust. 1 pkt.2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach z uwagi na wieloletnią współpracę z Wykonawcą oraz na pierwszy, udokumentowany przypadek mieszania odpadów komunalnych.
Od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] nr [...] z [...] marca 2020 r. odwołanie złożyła J. Z. prowadząca działalność gospodarczą p.n. [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpatrując odwołanie wskazał, że z akt sprawy wynika, iż pracownicy Wykonawcy - [...] podczas odbioru odpadów komunalnych 10 sierpnia 2019 r. z ul. [...] w [...] odbierali różne frakcje odpadów jednym pojazdem, przy czym zgodnie z obowiązującym harmonogramem w tym dniu odbywał się odbiór trzech trakcji odpadów, tj. papieru, tworzyw sztucznych i metali oraz odpadów zmieszanych. Okoliczności te zostały uwalone w postaci filmu nagranego na płycie CD. W toku postępowania przesłuchano pracownika firmy [...], A. K., który stwierdził, iż wszystkie worki przeznaczone do odbioru z ul. [...] w [...] były nieprawidłowo posegregowane i zostały potraktowane jako odpady niesegregowane.
Dokonując oceny dowodów zgromadzonych przez organ I instancji Kolegium stwierdziło, iż bezspornie pracownik firmy [...] odbierał odpady z różnych frakcji jednym samochodem i okoliczności te potwierdza dokumentacja filmowa. Analiza materiału dowodowego (filmu i zdjęć na płycie CD załączonej do akt sprawy) wskazuje, iż odpady odbierane z nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...] były posegregowane (spakowane w workach o odpowiednich kolorach), zaś pracownicy firmy wrzucali worki, jak również opróżniali pojemniki na odpady do jednego pojazdu przystosowanego do odbioru odpadów.
Analiza filmu wskazuje, iż kamera została umieszczona w samochodzie zaparkowanym przy posesji, zaś pracownicy nie mieli świadomości, iż ich czynności zostały udokumentowane na materiale filmowym. Nie ulega wątpliwości, iż [...] jako przedsiębiorąca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, dokonała mieszania selektywnie zebranych różnych rodzajów odpadów komunalnych. Zasadnie też organ I instancji nie uwzględnił zeznań pracownika firmy za wiarygodne. W ocenie Kolegium, w świetle materiału dowodowego (filmu i zdjęć) stwierdzenie o wadliwej segregacji odpadów, nie znajduje uzasadnienia. Nadto, w zakresie oceny wiarygodności zeznań świadka A. K., który jest pracownikiem firmy [...], to trudno oczekiwać, by jego stanowisko było odmienne od stwierdzeń pracodawcy, który kwestionuje zasadność nałożenia kary pieniężnej.
Wobec powyższego Kolegium stwierdziło, że zaistniały przesłanki, określone w art. 9x ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, uzasadniające nałożenie kary pieniężnej na przedsiębiorcę tj. [...], odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, który dokonywał mieszania selektywnie zebranych odpadów różnych rodzajów ze sobą. W zakresie ustalenia wysokości kary art. 9zc ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach zobowiązuje organ do uwzględnienia następujących okoliczności tj. stopienia szkodliwości czynu, zakresu naruszenia oraz dotychczasowej działalność podmiotu. Zasadnie organ I instancji wymierzył przedsiębiorcy najniższą karę, uwzględniając wieloletnią współpracę, a także fakt, iż był to pierwszy udokumentowany przypadek mieszania odpadów komunalnych.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, Kolegium wskazało, że nie zachodzą wątpliwości co do stanu faktycznego tj. mieszania odpadów segregowanych przez pracowników firmy [...]. Fakt ten jest bezsporny w świetle materiału dowodowego - filmu i zdjęć, dokumentującego czynności pracowników przedsiębiorcy.
Z kolei analiza przesłanek z art. 189f k.p.a. wskazuje zdaniem Kolegium, że nie ma podstaw do odstąpienia od nałożenia kary i nie ma wątpliwości co do wagi naruszenia prawa. W niniejszej sprawie doszło do zmieszania frakcji segregowanych odpadów komunalnych i działanie to jest deliktem administracyjnym polegającym zarówno na naruszeniu zasad segregacji odpadów, jak i postanowień umowy zawartej z gminą. W sytuacji, gdy z dniem 30 września 2019 r. wygasła umowa na odbiór odpadów i przedsiębiorca nie wykonuje już tych czynności z racji braku umowy, to zaprzestanie naruszenia prawa nie jest wynikiem działania przedsiębiorcy, który odstąpił od łamania obowiązujących przepisów, ale skutkiem braku umowy na odbiór odpadów i zaprzestaniem działalności na tym terenie.
Ponadto, wbrew zarzutowi odwołania, w ocenie Kolegium w sprawie nie ma zastosowania art. 9v ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Postępowanie zostało wszczęte w związku z udokumentowanym faktem mieszania odpadów segregowanych przez przedsiębiorcę, przy czym stwierdzenie o wadliwej segregacji przez osoby zamieszkujące na posesji, pojawiło się dopiero na etapie postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej. Strona skarżąca w okresie od zarejestrowania zdarzenia do dnia wszczęcia postępowania nie sygnalizowała faktu wadliwej segregacji odpadów. W ocenie organu odwoławczego, taka argumentacja strony skarżącej o błędnej segregacji ma służyć przekonaniu organu od odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] września 2020 r. wniosła J. Z. Skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
- 1. art. 9u ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tj. Dz.U. i 2020 r. poz. 1439) poprzez jego niezastosowanie;
- 2. art. 9x ust.1 pkt. 2 ww. ustawy poprzez jego zastosowanie mimo, że okoliczności sprawy nie upoważniały organu do jego zastosowania
- 3. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie;
- 4. art. 81a k.p.a. poprzez jego niezastosowanie;
- 5. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez nie uchylenie decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] marca 2020 r. (nr [...]) mimo, iż zachodziły warunki do jej uchylenia w całości;
- 6. art. 189f k.p.a. poprzez jego niezastosowanie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019 r. poz. 2167) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) dalej jako P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd dokonując kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] marca 2020 r. o nałożeniu na J. Z. prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą: "[...] " karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za mieszanie selektywnie zebranych odpadów komunalnych ze zmieszanymi odpadami komunalnymi i selektywnie zebrane odpady różnych rodzajów.
Podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 9x ust. 1 pkt. 2ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości porządku w gminach (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2010 ze zm.), zgodnie z którym przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, który miesza selektywnie zebrane odpady komunalne ze zmieszanymi odpadami komunalnymi łub selektywnie zebrane odpady różnych rodzajów ze sobą podlega karze pieniężnej w wysokości od 10 000 zł do 50 000 zł.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego wynika, że skarżąca jako przedsiębiorca prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą: "[...] " odbierała odpady komunalne w dniu [...] sierpnia 2019 r. od właścicieli nieruchomości przy ul. [...] w [...]. Z nagranych filmików i zrobionych zdjęć wynika, że przy poszczególnych nieruchomościach wystawione były odpady komunalne. Zmieszane odpady komunalne były w dużych pojemnikach metalowych lub pojemnikach plastikowych. W zawiązanych workach niebieskich i żółtych znajdowały się selektywnie zebrane odpady komunalne. Zgodnie z obowiązującą zasadą, w workach niebieskich papier, w workach żółtych plastik i metal. Przy jednej z nieruchomości znajdowały się także trzy kartony. Samochód przedsiębiorstwa [...], tzw. śmieciarka bez podziału na komory dla poszczególnych rodzajów odpadów komunalnych, jechała wzdłuż ul. [...] w [...].
Dwóch pracowników obsługujących ten samochód pojemniki ze zmieszanymi odpadami komunalnymi opróżniali do wnętrza samochodu, wrzucali również do niego worki niebieskie i żółte z selektywnie zebranymi odpadami komunalnymi, wrzucili trzy kartony, przy niektórych nieruchomościach wrzucali również ciemne worki do samochodu. Z materiału filmowego ewidentnie wynika, wbrew zarzutowi skargi, że pracownicy nie kontrolowali w żaden sposób zawartości worków żółtych i niebieskich przed wrzuceniem ich do komory na odpady w samochodzie. Materiał dowodowy potwierdza, że skarżąca odbierając odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, mieszała selektywnie zebrane odpady komunalne ze zmieszanymi odpadami komunalnymi i jednocześnie selektywnie zebrane odpady różnych rodzajów ze sobą. W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowody oraz dokonały prawidłowej jego oceny.
Odnosząc się do zarzutu skargi naruszenia art. 9u ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach poprzez jego niezastosowanie, należy uznać, że jest on niezasadny. Przepis ten znajduje się w rozdziale 4c ustawy zatytułowanym kontrola. Zgodnie z tym przepisem wójt, burmistrz lub prezydent miasta sprawuje kontrolę przestrzegania i stosowania przepisów ustawy (art. 9u ust. 1). W stosunku do podmiotów odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości wójt, burmistrz lub prezydent miasta jest obowiązany prowadzić kontrolę, o której mowa w ust. 1, co najmniej raz na dwa lata (art. 9u ust. 1a). Do kontroli, o której mowa w ust. 1, stosuje się przepisy art. 379 i art. 380 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2019 r. poz. 1396, z późn. zm.) (art. 9u ust. 2). W art. 9u ww. ustawy określono, kto ma uprawnienia kontrolne oraz odesłano do przepisów określających sposób przeprowadzenia kontroli.
Wynika z niego, że ustawodawca nałożył obowiązek sprawowania kontroli przestrzegania i stosowania przepisów ustawy o czystości i porządku w gminach m.in. na burmistrzów. Należy zauważyć, że art. 379 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska wskazuje na kontrolę nieruchomości, obiektu lub ich części, na których jest prowadzona działalność gospodarcza. Zatem podmiot kontrolujący upoważniony do kontroli na podstawie art. 9u ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach upoważniony jest do wstępu do obiektu kontrolowanego, żądania dokumentów, informacji, przesłuchania osób. W przedmiotowej sprawie nie zaistniała konieczność przeprowadzenia kontroli na nieruchomości gdzie skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, z uwagi na to, że dowody potwierdzające naruszenie art. 9x ust. 1 pkt. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach zostały zebrane poza terenem tej nieruchomości, w trakcie odbierania przez pracowników skarżącej odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości na ul. [...] w [...].
W ocenie Sądu, wbrew zarzutowi skargi, w sprawie nie występują niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, zatem w sprawie organy nie naruszyły przepisu art. 81a k.p.a.
Zgodnie z art. 189f § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli:
- 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub
- 2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
Słusznie w kontekście naruszenia ww. przepisu podniesiono w zaskarżonej decyzji, że nie ma podstaw do odstąpienia od nałożenia kary, gdyż z dniem 30 września 2019 r. wygasła umowa na odbiór odpadów i skarżąca nie wykonuje już tych czynności z racji braku umowy, zatem w tych okolicznościach, zaprzestanie naruszenia prawa nie jest wynikiem działania przedsiębiorcy, który odstąpił od łamania obowiązujących przepisów, ale skutkiem braku umowy na odbiór odpadów i zaprzestaniem działalności na tym terenie.
Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.