Uzasadnienie
A. N., w dniu 14 sierpnia 2014 r. drogą elektroniczną wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zażalenie na postanowienie tegoż Sądu z dnia 5 sierpnia 2014 r. o odrzuceniu zażalenia.
Powyższe postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach:
- 1) postanowieniem z dnia 21 listopada 2013 r. Sąd odrzucił skargę A. N. na działanie Komendanta Głównego Policji;
- 2) wniesiona przez skarżącego skarga kasacyjna została odrzucona postanowieniem z dnia 12 grudnia 2013 r.;
- 3) zażalenie na postanowienie z dnia 12 grudnia 2013 r. zostało odrzucone przez Sąd postanowieniem z dnia 18 marca 2014 r.;
- 4) zażalenie na postanowienie z dnia 18 marca 2014 r. odrzucono postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2014 r.;
- 5) zażalenie na postanowienie z dnia 25 kwietnia 2014 r. zostało odrzucone przez Sąd postanowieniem z dnia 17 czerwca 2014 r.;
- 6) zażalenie na postanowienie z dnia 17 czerwca 2014 r. zostało odrzucone przez Sąd postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2014 r.
Zażalenie na postanowienie z dnia 5 sierpnia 2014 r. nie zostało podpisane własnoręcznie przez żalącego się, lecz opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym w rozumieniu ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz. U. z 2013 r., poz. 262 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o podpisie elektronicznym". A. N. podniósł, że odrzucenie zażalenia z powodu braku podpisu własnoręcznego stanowi błąd prawny i merytoryczny, ponieważ zażalenie to zostało podpisane elektroniczne z ważnym kwalifikowanym certyfikatem, a to z kolei spełnia wymogi zawarte w art. 5 ustawy o podpisie elektronicznym.
Pismem z dnia 21 sierpnia 2014 r., pod rygorem odrzucenia zażalenia, wezwano żalącego się do usunięcia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, braków formalnych zażalenia poprzez jego podpisanie w budynku Sądu lub nadesłanie podpisanego egzemplarza zażalenia, oraz nadesłanie 1 (jednego) egzemplarza odpisu zażalenia dla strony postępowania. Wezwanie doręczono żalącemu się w dniu 25 sierpnia 2014 r. (k. 144 akt sądowych). Termin do uzupełnienia braków upłynął z dniem 1 września 2014 r.
A. N. nie wykonał we wskazanym wyżej terminie wezwania tutejszego Sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zażalenie podlega odrzuceniu, ponieważ nie zostało podpisane własnoręcznie przez żalącego się.
Zgodnie z treścią art. 194 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym. Należy do nich – jak stanowi art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. - podpis strony.
Brak podpisu strony jest brakiem formalnym, który uniemożliwia nadanie biegu zażaleniu i powoduje jego odrzucenie (art. 178 w zw. z art. 197 § 2 i art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).
Niezbędne więc dla rozstrzygnięcia jest ustalenie, czy podpis pod zażaleniem powinien być własnoręczny czy może być to podpis elektroniczny w rozumieniu ustawy o podpisie elektronicznym.
Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o podpisie elektronicznym, bezpieczny podpis elektroniczny weryfikowany przy pomocy kwalifikowanego certyfikatu wywołuje skutki prawne określone ustawą, jeżeli został złożony w okresie ważności tego certyfikatu. Powyższy przepis mówi o ustawie, przez co należy rozumieć ustawy szczególne dopuszczające możliwość posługiwania się podpisem elektronicznym w określonych sytuacjach, ponieważ w polskim systemie prawa nie ma przepisu generalnie zrównującego skutki prawne podpisu elektronicznego i podpisu własnoręcznego.
Takie przepisy szczególne istnieją w niektórych ustawach regulujących różne rodzaje czynności, np. art. 60 i art. 78 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2014 r., poz.121), art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), art. 57 § 5 pkt 1 i art. 63 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267), art. 125 § 21 i art. 126 § 5 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2014 r. poz. 101 ze zm.).
Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że aby można było posługiwać się w postępowaniu sądowoadministracyjnym podpisem elektronicznym, musi istnieć stosowny ku temu przepis we wskazanym akcie prawnym. W p.p.s.a. nie ma tego rodzaju normy, natomiast z samego faktu obowiązywania ustawy o podpisie elektronicznym nie można wywodzić, iż sposób podpisywania pism podpisem elektronicznym jest w procedurze sądowoadministracyjnej dopuszczalny. Z tego powodu podpis elektroniczny nie może być w tej procedurze uznany jako zastępujący podpis własnoręczny. Przyjęcie innego stanowiska czyniłoby zbędnym wprowadzenie odpowiednich regulacji w ustawach szczególnych, skoro składanie pism procesowych podpisanych elektronicznie byłoby dopuszczalne już tylko z mocy ustawy o podpisie elektronicznym (por. postanowienia NSA: z dnia 24 lipca 2008 r., sygn. akt I OPP 25/08; z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt I OZ 455/10; z dnia 17 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 380/11.)
Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca uwagę na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2014 r. sygn. I OPS 10/13, w której NSA jednoznacznie wskazał, że "w aktualnym stanie prawnym w postępowaniu sądowoadministracyjnym – z uwagi na treść art. 46 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - nie jest dopuszczalne wniesienie do sądu pisma opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz.U. z 2013 r., poz. 262), w tym także za pośrednictwem organu administracji publicznej, za pomocą środków komunikacji elektronicznej". Uchwała ta, jako uchwała abstrakcyjna, ma pośrednią moc wiążącą polegającą na tym, że zajęte w jej treści stanowisko NSA wiąże wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych do chwili, w której nastąpi zmiana tego stanowiska.
Dla skuteczności zatem pisma wnoszonego przez stronę drogą elektroniczną konieczne jest późniejsze opatrzenie go własnoręcznym podpisem, bowiem tylko taki podpis spełnia wymagania wynikające z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt I OZ 969/12).
W myśl art. 46 § 4 p.p.s.a. jedynym przypadkiem zwalniającym od obowiązku złożenia własnoręcznego podpisu jest niemożność jego złożenia. Znajdzie on zastosowanie, gdy niemożność ta spowodowana będzie trwałą przyczyną, tj. kalectwem, chorobą, analfabetyzmem. W niniejszej sprawie nie ma on zastosowania.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 w zw. z art. 194 § 3 i art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.