Uzasadnienie
W dniu 10 sierpnia 2006 r. do Ministerstwa Zdrowia wpłynął wniosek J. D. o wydanie, na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o przejęciu aptek na własność Państwa (Dz.U. Nr 1, poz. 1), decyzji o przejęciu na własność Państwa A. położonej w Z. przy ul. [...] oraz o orzeczenie odszkodowania za to przejęcie.
W uzasadnieniu wnioskodawca podniósł, że w 1951 r. przedmiotowa apteka została faktycznie przejęta na rzecz Państwa od jego ojca - B. D., lecz nigdy nie wydano aktu administracyjnego o jej przejęciu ani nie przyznano jej właścicielowi żadnego odszkodowania.
Minister Zdrowia decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] umorzył postępowanie wszczęte powyższym wnioskiem.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wniosek jest bezprzedmiotowy, ponieważ brak jest podstawy prawnej i faktycznej do wydania orzeczenia o przejęciu przedmiotowej apteki na własność Państwa. Ustawa z dnia 8 stycznia 1951 r. o przejęciu aptek na własność Państwa była bowiem uchwalona w zupełnie innym stanie prawnym. Skutki prawne aktów nacjonalizacyjnych, w ocenie organu, należy oceniać jako ostateczne i nieodwracalne.
Zaznaczono ponadto, iż orzeczenia Ministra Zdrowia o przejęciu aptek powinny być przekazane do właściwych prezydiów wojewódzkich rad narodowych i obecnie winny się one znajdować w ich zasobach archiwalnych.
Organ powołał się także na wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 31 października 2005 r. w sprawie o sygnaturze akt I ACa 512/05, którym Sąd ten oddalił powództwo wnioskodawcy o odszkodowanie za przejęcie przedmiotowej apteki.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawca podniósł, że postępowanie w sprawie jego wniosku nie jest bezprzedmiotowe, gdyż ustawa z dnia 8 stycznia 1951 r. o przejęciu aptek na własność Państwa nadal obowiązuje, stąd twierdzenie organu o braku podstawy prawnej do wydania żądanego orzeczenia jest błędne. Wnioskodawca zaznaczył, iż organ w swej decyzji nie wykazał, że orzeczenie o przejęciu przedmiotowej apteki zostało wydane, stąd - w związku z niewydaniem takiego orzeczenia przez Ministra Zdrowia - postępowanie ma swój przedmiot. Ponadto, jeżeli chodzi o kwestię odszkodowania za przejęcie przedmiotowej apteki, to w ocenie wnioskodawcy wspomniany wyżej wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 31 października 2005 r. nie czyni postępowania w przedmiocie przyznania odszkodowania na drodze administracyjnej bezprzedmiotowym, jako że można byłoby ją rozpatrywać tylko w kontekście ewentualnego występowania przesłanki nieważnościowej z art. 156 § 1 pkt 3 k. p. a.
Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Zdrowia decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2007 r.
W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2007 r. organ podtrzymał argumenty zawarte w decyzji z dnia [...] kwietnia 2007 r. Wskazał ponadto na stanowisko Sądu Apelacyjnego w Warszawie zawarte w wyroku z dnia 24 maja 2007 r. wydanego w sprawie o sygnaturze akt I ACa 351/07, iż od dnia 31 grudnia 1989 r. nie jest możliwe wydawanie orzeczeń o nieodpłatnym przejęciu aptek na własność Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o przejęciu aptek na własność Państwa, ponieważ byłoby to niezgodne z konstytucyjną zasadą ochrony własności. Obecnie wyrażona jest ona w art. 21 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i stanowi, że wywłaszczenie jest dopuszczalne wyłącznie na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Organ zaznaczył nadto, że już po wpłynięciu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ otrzymał informację, że w archiwach Ministerstwa Zdrowia, Centralnego Zarządu Aptek i Naczelnej Izby Aptekarskiej nie odnaleziono orzeczenia o przejęciu przedmiotowej apteki na własność Państwa.
J. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję z dnia [...] października 2007 r.
W uzasadnieniu skargi powtórzono argumenty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponadto wskazano, że Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej nie uniemożliwia wydania żądanego orzeczenia. Jej przepisy bowiem (art. 2 i art.
7) statuują zasady demokratycznego państwa prawnego i legalizmu. Zdaniem skarżącego orzeczenie organu - w świetle nadal obowiązującego art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o przejęciu aptek na własność Państwa oraz przepisów Konstytucji - mogłoby jednocześnie przyznawać odszkodowanie za przejęcie przedmiotowej apteki.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoją dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 ustawy P.p.s.a.).
Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.
W świetle zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego nie można stwierdzić, że postępowanie wywołane wnioskiem J. D. o wydanie, na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o przejęciu aptek na własność Państwa (Dz.U. Nr 1, poz. 1), decyzji o przejęciu na własność Państwa A. położonej w Z. przy ul. [...] oraz o orzeczenie odszkodowania za to przejęcie jest bezprzedmiotowe.
Nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu naczelnego, który stwierdził, że wniosek jest bezprzedmiotowy, ponieważ brak jest podstawy prawnej i faktycznej do wydania orzeczenia o przejęciu przedmiotowej apteki na własność Państwa ponieważ, jak wywodzi organ, ustawa z dnia 8 stycznia 1951 r. o przejęciu aptek na własność Państwa była uchwalona w zupełnie innym stanie prawnym. Skutki prawne aktów nacjonalizacyjnych, w ocenie organu, należy zaś oceniać jako ostateczne i nieodwracalne.
Należy zgodzić się ze stanowiskiem strony skarżącej, że ustawa z dnia 8 stycznia 1951 r. o przejęciu aptek na własność Państwa nie została uchylona i pozostawała w obrocie prawnym w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Trudno zatem powiedzieć, że nie istnieją przepisy prawa, na które powołała się strona postępowania w swym wniosku.
W tym miejscu należy stwierdzić, że o obowiązywaniu przepisów rangi ustawowej nie przesądzają rozstrzygnięcia organów administracji.
Jeżeli natomiast organ naczelny ma wątpliwości, co do konstytucyjności określonego przepisu (w niniejszej sprawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o przejęciu aptek na własność Państwa) to winien zwrócić się w odpowiednim trybie o przesądzenie tej kwestii do Trybunału Konstytucyjnego.
Ponadto stwierdzić należy, że postępowanie przeprowadzone przez organ naczelny nie odpowiada wymogom stawianym przez art. 7 i 77 § 1 k.p.a. W toku postępowania nie wyjaśniono bowiem jaki był stan faktyczny sprawy na dzień wydania zaskarżonej decyzji.
W tym miejscu należy wskazać na konstytutywny charakter orzeczenia Ministra Zdrowia o przejściu apteki na własność Państwa. Jak wynika z art. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o przejęciu aptek na własność Państwa - apteki podlegały przejęciu jako zbiór składników majątkowych tworzących zorganizowaną całość, umożliwiającą funkcjonowanie apteki jako przedsiębiorstwa.
Organ naczelny natomiast nie ustalił w toku postępowania czy przedmiotowa apteka istniała w dacie wydania zaskarżonej decyzji właśnie jako zespół składników majątkowych tworzących zorganizowaną całość, umożliwiającą funkcjonowanie tej apteki.
Wskazane powyżej kwestie muszą zostać wyjaśnione w ponownym postępowaniu przed organem administracji bowiem bez ich wyjaśnienia nie jest możliwe wydanie prawidłowego orzeczenia w sprawie wywołanej wnioskiem strony postępowania.
Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.