Uzasadnienie
- I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: "GIOŚ" lub "organ II instancji") z [...] października 2020 r., [...] utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: "WIOŚ" lub "organ I instancji") z [...] stycznia 2020 r., [...], orzekającą o wstrzymaniu użytkowania dwóch instalacji do przetwarzania odpadów:
- 1. kompostowania w technologii pryzm otwartych mechanicznie przekładanych w procesie odzysku R3 (obróbka mechaniczno-biologiczna) o rocznej mocy przerobowej 100 000 Mg;
- 2. suchej fermentacji w pryzmach energetycznych z produkcją biogazu wykorzystywanego do produkcji energii elektrycznej w procesie odzysku R3 (obróbka mechaniczno-biologiczna) o rocznej mocy przerobowej 100 000 Mg, eksploatowanych przez A.M. (dalej: "skarżący") prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] z siedzibą w [...], na terenie Zakładu Recyklingu [...], ze względu na brak wymaganego pozwolenia zintegrowanego.
- II. Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych.
II.1. WIOŚ w okresie od [...] maja 2019 r. do [...] czerwca 2019 r. przeprowadził kontrolę działalności prowadzonej przez skarżącego na terenie Zakładu Recyklingu [...]. Prowadzona przez skarżącego działalność na terenie ww. zakładu. polega na przetwarzaniu odpadów m.in. w procesie odzysku R3 - recykling lub odzysk substancji organicznych, które nie są stosowane jako rozpuszczalniki (w tym kompostowanie i inne biologiczne procesy przekształcania), czyli kompostowanie w technologii pryzm otwartych mechanicznie przekładanych oraz sucha fermentacja w pryzmach energetycznych z produkcją biogazu wykorzystywanego do produkcji energii elektrycznej. W wyniku procesów odzysku R3 powstawały środki poprawiające właściwości gleby pod nazwą "[...]" i "[...]". Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z [...] września 2017 r., nr [...], znak: [...], udzielił skarżącemu pozwolenia na wprowadzanie do obrotu organicznego środka poprawiającego właściwości gleby pn. "[...]", o określonych wymaganiach jakościowych w zakresie zawartości azotu, fosforu, potasu, substancji organicznej oraz w postaci ziemistej, sypkiej.
Środek ten przeznaczony jest do rekultywacji gleb zdegradowanych w celu zwiększenia zawartości substancji organicznej, fosforu i potasu. W okresie objętym kontrolą skarżący nie produkował środka "[...]", a znajdujące się na terenie zakładu 1 230 Mg tego środka było magazynowane od 2017 r. ze względu na brak odbiorców. Ponadto, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] maja 2018 r., nr [...] znak: [...], udzielił skarżącemu pozwolenia na wprowadzanie do obrotu organicznego środka poprawiającego właściwości gleby pn. "[...]" o określonych wymaganiach jakościowych w zakresie zawartości azotu, fosforu, substancji organicznej oraz w postaci stałej, ziemistej. Środek "[...]" produkowany jest w procesie kompostowania metodą przemową na placu z mechanicznym napowietrzaniem (przerzucaniem) słomy oraz komunalnych osadów ściekowych w proporcjach masowych 5-20% słomy do 80-95% osadów. Formowanie pryzmy rozpoczyna się od rozścielenia słomy na placu.
Następnie za pomocą ładowarki umieszczane są warstwy osadu na przemian z warstwami słomy. Przy użyciu samobieżnego aeratora następuje homogenizacja substratów i tworzenie właściwej, porowatej struktury pryzmy o wysokości początkowej 1,4-1,6 m i gęstości 320380 kg/m3. W fazie intensywnego kompostowania temperatura dochodzi do 750C i utrzymuje się około 20 dni w okresie w okresie zimowym i 30-35 dni w okresie letnim. Po zakończeniu fazy termofilnej następuje spadek temperatury i zachodzi dalsze dojrzewanie na pryzmie formowanej ładowarką o wysokości do 3 m, zabezpieczonej foliami paroprzepuszczalnymi. Podczas oględzin przeprowadzonych [...] maja 2019 r. na terenie zakładu WIOŚ stwierdził, że w części południowej między pryzmą gruzu a płytą z pryzmą energetyczną - na hałdzie położone były obok siebie: ciemny materiał sypki zawierający rozdrobnione korzenie i gałęzie, zanieczyszczony tworzywami sztucznymi, częściowo porośnięty trawą, 2 pryzmy gruzu betonowego, hałda mieszaniny gruzu budowlanego i ceglanego, a także szary popiół zawierający niespalone resztki z odpadów komunalnych.
W południowo-wschodniej części terenu zakładu na płycie asfaltowej, na około 3/4 jej powierzchni, znajdowała się pryzma energetyczna, złożona głównie z ciemnoszarych, sypkich odpadów, częściowo porośnięta trawą. Pozostała część płyty przy krawędziach obsypana była wałem złożonym z sypkiego materiału o barwie szarej i brązowej oraz służyła do magazynowania głównie osadów ściekowych oraz kompostu nieodpowiadającego wymaganiom; przy skarpach widoczne były, przedostające się poza obręb płyty, drobne odpady tworzyw sztucznych - w miejscach tych wsiąkały w grunt odcieki z pryzmy. WIOŚ wskazał dalej, że od strony północno-wschodniej do pryzmy energetycznej przylegały złożone bezpośrednio na gruncie (poza płytą) ciemne sypkie odpady zawierające gałęzie i korzenie, a także zanieczyszczone tworzywami sztucznymi. Na północ od płyty z pryzmą energetyczną bezpośrednio na gruncie znajdowała się hałda odpadów piaszczystych, częściowo porośniętych trawą, z widocznymi pojedynczymi zanieczyszczeniami, głównie tworzyw sztucznych; obok widoczna była także niewielka ilość tego samego odpadu sypkiego, co przy pryzmie energetycznej.
Bezpośrednio na gruncie przy płycie kompostowej znajdowała się niewielka pryzma sypkiego, rdzawego materiału przypominający osad z klarowania wody, wytrącony w odstojnikach po odżelazianiu; pryzma kompostowa obsypana była z trzech stron wałem z sypkiego materiału, częściowo porośnięta trawą. W dwóch miejscach na skraju płyty stwierdzono sypki materiał o różowym zabarwieniu; większość wschodniej części płyty oraz ok. 1/4 zachodniej części płyty wypełniona była dość jednorodnym, ciemnym osadem ściekowym. Ponadto, WIOŚ stwierdził brak prowadzenia procesu kompostowania, a także obecności słomy lub innego materiału strukturotwórczego na terenie zakładu. W czasie kolejnych oględzin (przeprowadzonych [...],[...] i [...] maja oraz [...],[...] i [...] czerwca 2019 r.) WIOŚ stwierdził m.in., że magazynowanie większej ilości osadów ściekowych, szczególnie we wschodniej części płyty kompostowej i na płycie z pryzmą energetyczną; usuwanie części pryzmy energetycznej w celu ograniczenia wypływu odcieków oraz zebranie części gruntu zanieczyszczonego odciekami.
Dodatkowo, usuwanie kompostu nieodpowiadającego wymaganiom złożonego na gruncie przy hałdzie piaszczystych odpadów w północnej części zakładu oraz z okolic pryzmy energetycznej, poprzez jego transport na pryzmę energetyczną. Obecność niewielkiej ilości słomy oraz rozpoczęcie formowania pierwszej pryzmy kompostowej przy użyciu słomy i osadów ściekowych (oględziny z [...] maja 2019 r.); uformowane 4 podłużne pryzmy kompostowe; wizualnie kompostowany materiał przypominał obornik o ciemniejszym zabarwieniu z wyraźnie widoczną słomą (oględziny z [...] maja 2019 r.) oraz formowanie kolejnych pryzm kompostowych (oględziny z dnia [...] i [...] czerwca 2019 r.). WIOŚ wskazał, że zgodnie z okazanymi w czasie kontroli miesięcznymi zestawieniami danych o rodzajach i ilościach odpadów poddanych odzyskowi w instalacji do procesu R3, tj. kompostowania, którego efektem miało być uzyskanie środka poprawiającego właściwości gleby "[...] w 2018 r. wykorzystano odpady o kodach: 02 01 03 - odpadowa masa roślinna w ilości 19,2 Mg; 02 02 03 - surowce i produkty nienadające się do spożycia i przetwórstwa w ilości 8,18 Mg; 02 03 04 - surowce i produkty nienadające się do spożycia i przetwórstwa w ilości 257,398 Mg; 02 03 80 - wytłoki, osady i inne odpady z przetwórstwa produktów roślinnych (z wyłączeniem 02 03 81) w ilości 544,96 Mg; 03 03 02 - osady wapienne i szlamy z ługu zielonego (z przetwarzania ługu czarnego) w ilości 1 360,72 Mg; 15 01 01 - opakowania z papieru i tektury w ilości 311,5 Mg; 19 05 03 - kompost nieodpowiadający wymaganiom (nienadający się do wykorzystania) w ilości 8002,16 Mg; 19 08 01 - skratki w ilości 173,944 Mg; 19 08 05 - ustabilizowane komunalne osady ściekowe w ilości 82448 Mg; 19 09 01 - odpady stałe ze wstępnej filtracji i skratki w ilości 5,52 Mg; 20 01 08 - odpady kuchenne ulegające biodegradacji w ilości 1597,97 Mg; 20 01 99 - inne niewymienione frakcje zbierane w sposób selektywny w ilości 270,3 Mg - co łącznie stanowi 94 999,852 Mg przetworzonych odpadów w ciągu roku, czyli około 260 Mg na dobę.
WIOŚ wskazał również, że analiza kart odzysku odpadów wykazała także, że w 2018 r. skarżąca do procesu suchej fermentacji w pryzmach energetycznych, której efektem miała być produkcja biogazu wykorzystała odpady o kodzie 02 01 03 - odpadowa masa roślinna w ilości 14,34 Mg; 02 03 04 - surowce i produkty nienadające się do spożycia i przetwórstwa w ilości 23,02 Mg; 02 03 80 - wytłoki, osady i inne odpady z przetwórstwa produktów roślinnych (z wyłączeniem 02 03 81) w ilości 425,54 Mg; 03 01 05 - trociny, wióry, ścinki, drewno, płyta wiórowa i fornir inne niż wymienione w 03 01 04 w ilości 46,55 Mg; 03 01 81 - odpady z chemicznej przeróbki drewna inne niż wymienione w 03 01 80 w ilości 100,36 Mg; 03 01 82 - osady z zakładowych oczyszczalni ścieków w ilości 25,16 Mg; 03 03 02 - osady wapienne i szlamy z ługu zielonego (z przetwarzania ługu czarnego) w ilości 869,2 Mg; 07 06 12 - osady z zakładowych oczyszczalni ścieków inne niż wymienione w 07 06 11 w ilości 24,49 Mg; 15 01 01 - opakowania z papieru i tektury w ilości 2940,12 Mg; 19 05 03 - kompost nieodpowiadający wymaganiom (nienadający się do wykorzystania) w ilości 2033,92 Mg; 19 08 01 - skratki w ilości 92,508 Mg; 19 08 02 - zawartość piaskowników w ilości 2,27 Mg; 19 08 05 - ustabilizowane komunalne osady ściekowe w ilości 38550,63 Mg; 19 09 02 - osady z klarowania wody w ilości 222,65 Mg; 19 09 05 -nasycone lub zużyte żywice jonowymienne w ilości 10,56 Mg; 20 01 08 - odpady kuchenne ulegające biodegradacji w ilości 1381,01 Mg; 20 01 99 - inne niewymienione frakcje zbierane w sposób selektywny w ilości 237,2 Mg; 20 03 07 - odpady wielkogabarytowe w ilości 10 Mg; 20 03 99 - odpady komunalne niewymienione w innych podgrupach w ilości 330,345 Mg; co łącznie stanowi 47339,873 Mg przetworzonych odpadów w ciągu roku, czyli około 130 Mg na dobę.
Z uwagi na powyższe kontrolujący stwierdzili, że skarżący przetworzył w 2018 r. ponad 75 Mg/d odpadów innych niż niebezpieczne z wykorzystaniem obróbki biologicznej i winien posiadać pozwolenie zintegrowane na eksploatację instalacji do przetwarzania odpadów w procesie odzysku R3. Skarżący nie posiadał pozwolenia zintegrowanego. Powyższe ustalenia zostały odnotowane w protokole kontroli nr [...], podpisanym przez kontrolującego w dniu [...] lipca 2019 r. Kontrolowany odmówił podpisania protokołu i pismem z dnia [...] lipca 2019 r. złożył uwagi i zastrzeżenia do protokołu.
Biorąc pod uwagę naruszenia stwierdzone podczas kontroli, pismem z [...] sierpnia 2019 r., Wł. [...] zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wstrzymania użytkowania instalacji do kompostowania w technologii pryzm otwartych mechanicznie przekładanych w procesie odzysku R3 o rocznej mocy przerobowej 100 000 Mg oraz instalacji do suchej fermentacji w pryzmach energetycznych z produkcją biogazu wykorzystywanego do produkcji energii elektrycznej w procesie odzysku R3 0 rocznej mocy przerobowej 1 00 000 Mg.
II.2. Decyzją z [...] stycznia 2020 r., [...] WIOŚ wstrzymał użytkowanie na 3 miesiące od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna, instalacji do kompostowania w technologii pryzm otwartych mechanicznie przekładanych w procesie odzysku R3 o rocznej mocy przerobowej 1 00 000 Mg oraz instalacji do suchej fermentacji w pryzmach energetycznych z produkcją biogazu wykorzystywanego do produkcji energii elektrycznej w procesie odzysku R3 o rocznej mocy przerobowej 100 000 Mg.
II.3. Na skutek wniesionego odwołania, GIOŚ zaskarżoną decyzją z [...] października 2020 r., [...] utrzymał w mocy decyzję WIOŚ z [...] stycznia 2020 r. Organ II instancji, podniósł, że skarżący prowadzi działalność w zakresie biologicznego przetwarzania odpadów w procesie R3 na terenie Zakładu Recyklingu [...]. Skarżący posiada uregulowany stan formalnoprawny w zakresie przetwarzania odpadów, tj. decyzję Starosty [...] z [...] lipca 2013 r., [...] zezwalającą na przetwarzanie odpadów, zmieniona decyzją Starosty [...] z [...] września 2014 r., [...]. W decyzji określono rodzaje i masę odpadów przewidzianych do przetworzenia i powstających w wyniku przetwarzania w okresie roku dla procesu suchej fermentacji w pryzmach energetycznych z produkcją biogazu wykorzystywanego do produkcji energii elektrycznej oraz kompostowania w technologii pryzm otwartych mechanicznie przekładanych, a także miejsce i dopuszczone metody przetwarzania odpadów, ze wskazaniem procesu przetwarzania oraz opis procesów technologicznych z podaniem rocznej mocy przerobowej instalacji.
Zgodnie z pkt. 11.3 zezwolenia, roczna moc przerobowa zarówno instalacji do kompostowania w technologii pryzm otwartych mechanicznie przekładanych w procesie odzysku R3, jak i instalacji do suchej fermentacji w pryzmach energetycznych z produkcją biogazu wykorzystywanego do produkcji energii elektrycznej w procesie odzysku R3 wynosiła po 100 000 Mg (ok. 274 Mg/d). Jednocześnie, GIOŚ wskazał, że użytkowanie instalacji przeznaczonych do przetwarzania odpadów w procesie R3, które posiadają maksymalne moce przerobowe ponad wskazane powyżej wartości, wymaga uzyskania pozwolenia zintegrowanego. Zgodnie z posiadanym przez skarżącego zezwoleniem na przetwarzanie odpadów roczna moc przerobowa zarówno instalacji do kompostowania w technologii pryzm otwartych mechanicznie przekładanych w procesie odzysku R3, jak i instalacji do suchej fermentacji w pryzmach energetycznych z produkcją biogazu wykorzystywanego do produkcji energii elektrycznej w procesie odzysku R3 wynosiła 100 000 Mg (ok. 274 Mg na dobę).
Ponadto analiza ewidencji odpadów wykazała, że w 2018 r. w procesie kompostowania w pryzmach otwartych skarżącemu przetworzyła 94 999,852 Mg odpadów (ok. 260 Mg na dobę), natomiast w procesie suchej fermentacji w pryzmach energetycznych 47 339,87 Mg odpadów (ok. 130 Mg na dobę). Z uwagi na powyższe, GIOŚ stwierdził, że skarżący zobligowany był do posiadania od 1 lipca 2015 r. pozwolenia zintegrowanego, bowiem przedmiotowe instalacje dysponują nie tylko teoretyczną, ale także faktyczną zdolnością przetwarzania powyżej wartości określonych w rozporządzeniu. Obowiązek ten nie został jednak przez skarżącego wypełniony. Zdaniem GIOŚ, bezcelowe są rozważania skarżącego zawarte w piśmie stanowiącym odniesienie do treści protokołu kontroli dotyczące braku określenia, czy limit 75 ton odpadów na dobę określony w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz. U. z 2014 r. poz. 1169; dalej: "rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r.") dotyczy odpadów uwodnionych, czy też suchej masy.
Rozporządzenie to w żaden sposób nie wskazuje, aby w przypadku osadów ściekowych posługiwać się suchą masą, a jeśli organ wydający decyzję zezwalającą na przetwarzanie odpadów wymagałby przeliczenia mocy przerobowych na Mg suchej masy odpadów, doprecyzowałby powyższe w warunkach decyzji. Ponadto, zgodnie z objaśnieniem nr 5 powyższego rozporządzenia, wskazana ilość odpadów dotyczy największej ilości określonego odpadu lub odpadów, która może być przetworzona w jednostce czasu w normalnych warunkach pracy instalacji. GIOŚ stwierdził zatem, iż powyższy limit związany jest z wejściową masą odpadów, a nie masą, która powstaje w wyniku przetwarzania. Zdaniem organu II instancji, na skarżącym, jako profesjonalnym podmiocie gospodarującym odpadami ciąży obowiązek posiadania wymaganych prawem zezwoleń i nie jest usprawiedliwieniem to, że kontrolujące organy nie informowały wcześniej o obowiązku posiadania pozwolenia zintegrowanego.
GIOŚ wskazał, że niniejszej sprawie nie ma znaczenia także podnoszony przez skarżącego argument ważności posiadanego pozwolenia na przetwarzanie odpadów, potwierdzony w dołączonym do odwołania piśmie Starosty [...]. Przedmiotem niniejszego postępowania jest eksploatacja instalacji bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego i wszelkie rozważania na temat posiadanych przez stronę innych decyzji są całkowicie bezzasadne. Fakt posiadania przez skarżącego pozwolenia na przetwarzanie odpadów, wydanego decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. i zmienionego decyzją z dnia [...] września 2014 r., nie likwiduje obowiązku posiadania od 1 lipca 2015 r. pozwolenia zintegrowanego wprowadzonego ustawą o zmianie ustawy Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw z dnia 11 lipca 2014 r. (Dz. U. z 2014 r., poz. 1101). GIOŚ wskazał, że w przedmiotowej sprawie nieistotny jest również argument skarżącego dotyczący usunięcia uchybień wskazanych przez kontrolujących (wykonanie ogrodzenia terenu, przewiezienie kompostu nieodpowiadającego wymaganiom na płytę uszczelnioną, wykorzystanie żużli i popiołów do wykonania nowego placu magazynowego), bowiem w żaden sposób nie wpływają one na obowiązek posiadania przez skarżącego pozwolenia zintegrowanego (nie zmniejszają zdolności przerobowych instalacji).
GIOŚ w działaniach WIOŚ nie odnajduje zarzucanego dążenia do zamknięcia działalności. Obowiązujące przepisy nie dają żadnych możliwości odstąpienia od wydania takiej decyzji w przypadku stwierdzenia naruszenia. Stwierdzenie przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska faktu funkcjonowania instalacji bez pozwolenia zintegrowanego wymusza wydanie decyzji o wstrzymaniu użytkowania. GIOŚ wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana po 4,5 roku od dnia powstania obowiązku posiadania przez skarżącego pozwolenia zintegrowanego. Skarżący dysponował więc bardzo długim czasem na uzyskanie wymaganego pozwolenia, a wskazywane przez niego problemy osobiste i zdrowotne nie wpływają na wynik rozstrzygnięcia zwłaszcza, że skarżący, jak sam wskazał w odwołaniu - posiłkował się zewnętrznym doradztwem prawnym i biznesowym. Zdaniem organu II instancji, bezzasadny jest argument, że o konieczności posiadania pozwolenia zintegrowanego skarżący został poinformowany dopiero, gdy zdolność do przetwarzania odpadów przekraczała limity określone we wspomnianym wyżej rozporządzeniu Ministra Środowiska.
Roczna moc przerobowa obydwu o przedmiotowych instalacji została określona w decyzji udzielającej zezwolenia na przetwarzanie odpadów na poziomie 100 000 Mg każda. W związku z powyższym, GIOŚ uznał, że zdolność instalacji do przetwarzania odpadów przekraczała limity zawarte w rozporządzeniu od samego początku jego obowiązywania, a skarżący powinien mieć świadomość ciążących na nim obowiązków wynikających ze zmieniającego się prawa. Odnosząc się natomiast to argumentu skarżącego, iż określona w zezwoleniu na przetwarzanie odpadów moc przerobowa nie stanowi żadnego dowodu, iż instalacja rzeczywiście posiada taką wydajność, organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2020 r., poz. 797; dalej: "u.o.o.") zezwolenie to wydawane jest na wniosek posiadacza odpadów, w którym zawiera się m.in. szczegółowy opis stosowanej metody oraz opis procesu technologicznego z podaniem rocznej mocy przerobowej instalacji.
Ponadto w uzasadnieniu posiadanego przez skarżącego pozwolenia na przetwarzanie odpadów Starosta [...] wskazał, że na terenie Zakładu, na którym zlokalizowane są instalacje objęte niniejszym zezwoleniem, znajduje się niezbędna infrastruktura oraz sprzęt gwarantujący prawidłowe o prowadzenie działalności w zakresie przetwarzania odpadów. Możliwości techniczne i organizacyjne wynikają z charakterystyki obiektu i są wystarczające dla projektowanej przepustowości urządzeń. Wobec powyższego to skarżący we wniosku o wydanie zezwolenia określił, jaką moc przerobową ma instalacja, natomiast organ wydający pozwolenie na przetwarzanie odpadów dokonał oceny, czy wskazana przepustowość będzie możliwa do osiągnięcia. Idąc dalej, GIOŚ wskazał, że w niniejszym postępowaniu nie ma znaczenia wdrożenie programu restrukturyzacji Zakładu Recyklingu [...] którego efektem w ocenie skarżącego jest funkcjonowanie bez zarzutu obu instalacji zgodnie z posiadanym pozwoleniem sektorowym.
Samo przetwarzanie odpadów w instalacji kompostowania w technologii pryzm otwartych w ilości 75 Mg na dobę oraz w instalacji suchej fermentacji w ilości do 100 Mg na dobę nie zmienia faktu, że instalacje te mają zdolności przerobowe na poziomie po 100 000 Mg rocznie każda (czyli ok. 274 Mg na dobę). Wskazane w pkt 5 ppkt 3 lit. b oraz lit. c załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. ilości odpowiednio 75 ton na dobę i 100 ton na dobę dotyczą takiej zdolności instalacji do przetwarzania (największej ilości określonego odpadu lub odpadów, która może być przetworzona w jednostce czasu w normalnych warunkach pracy instalacji), a nie ilości faktycznie przetwarzanej.
W związku z powyższym, jeżeli instalacja jest zdolna do przetworzenia ilości wskazanych w ww. rozporządzeniu, to oznacza, że wymagane jest posiadanie pozwolenia zintegrowanego. Przedstawione przez skarżącego karty przekazania odpadów, czy faktury za okres styczeń-lipiec 2020 r. mogą świadczyć jedynie o ilości przetwarzanych odpadów przez skarżącego, nie zaś o faktycznej zdolności instalacji. GIOŚ wskazał, że przedstawione przez skarżącego w piśmie z [...] września 2020 r. wyliczenia wskazujące uformowanie pryzm w taki sposób, iż przepustowość wyniesie 25 650 Mg/rok (czyli ok. 70 Mg/dobę), nie mają znaczenia i nie stanowią dowodu potwierdzającego zmniejszenie zdolności instalacji do przetwarzania. Bazując na obliczeniach skarżącego, GIOŚ wskazał, że przy innym ułożeniu pryzm, tj. np. zgodnym treścią posiadanej przez skarżącego decyzji na przetwarzanie odpadów - stosując pryzmę o powierzchni przekroju poprzecznego wynoszącej 6 m2, osiągnięta zostanie dwukrotnie większa przepustowość.
GIOŚ wskazał także, że samo wskazanie przez skarżącego na zmniejszenie powierzchni pryzmy energetycznej (o 500 m2 poprzez obłożenie krawędzi betonoblokami oraz o 1 500 m2 poprzez konieczność utworzenia placu manewrowego) nie jest wystarczające do stwierdzenia, czy i w jakim stopniu wpłynęło to na zmniejszenie zdolności instalacji do przetwarzania. Ponadto z treści protokołu kontroli [...] wynika, że na pryzmie energetycznej zrealizowano jedynie 1 z 4 etapów (mający trwać ok. 10 miesięcy), który w rzeczywistości polegał na zgromadzeniu na hałdzie mieszaniny różnego rodzaju odpadów zawierających substancje organiczne, a także nie stwierdzono obecności urządzeń służących do ujmowania, czy spalania biogazu. Podkreślenia wymaga także fakt, że znajdujące się w aktach sprawy dokumenty wskazują, iż skarżący podjął działania mające na celu usunięcie odpadów zgromadzonych na pryzmie energetycznej.
W piśmie z [...] lipca 2019 r., stanowiącym uwagi i zastrzeżenia do protokołu kontroli, skarżący wskazał, że podjął starania, o przekazanie odpadów zgromadzonych w pryzmie energetycznej innemu podmiotowi celem stosownego zagospodarowania, natomiast w piśmie z [...] września 2019 r., skarżący podkreślił, iż w chwili obecnej trwają intensywne czynności prawne oraz faktyczne, których efektem docelowym będzie całkowite oczyszczenie utwardzonego placu pod pryzmą energetyczną. Przekazane przez skarżącego karty odzysku odpadów dotyczące bieżącego roku wskazują jednak, że odpady są nadal przyjmowane do przetwarzania w pryzmie energetycznej. W piśmie z 10 września 2020 r. skarżący potwierdził, że w roku 2018 i 2019 ilość przyjętych odpadów do procesu suchej fermentacji wyniosła więcej niż 36 500 Mg/rok, czyli przekroczony został limit, dla którego nie ma obowiązku posiadania pozwolenia zintegrowanego.
Zdaniem GIOŚ, nieistotny jest przy tym argument skarżącego, iż kierował się ona chęcią służenia ochronie środowiska poprzez przyjęcie osadów ściekowych od zakładu, w którym wystąpiła awaria. Skarżący eksploatując instalacje, które posiadają zdolności przerobowe powyżej limitów określonych w ww. rozporządzeniu Ministra Środowiska, winna posiadać pozwolenie zintegrowane, niezależnie od ilości faktycznie przetwarzanych odpadów. Wobec powyższego, GIOŚ stwierdził, że w aktach sprawy brak jest dowodów potwierdzających zmniejszenie zdolności instalacji do przetwarzania odpadów poniżej określonych w rozporządzeniu wartości, a samo zapewnienie skarżącego, że limit ten nie zostanie przekroczony nie likwiduje obowiązku posiadania pozwolenia zintegrowanego. W niniejszym postępowaniu nie ma także znaczenia, że skarżący zobowiązany jest umowami do terminowego przetworzenia zakontraktowanych ilości odpadów.
Uchylenie zaskarżonej decyzji sankcjonowałoby nielegalną działalność prowadzoną przez skarżącego, co prowadziłoby do rażącego naruszenia interesu społecznego. Z uwagi na powyższe, organ II instancji nie mógł uwzględnić wniosku skarżącego z [...] czerwca 2020 r. o umorzenie przedmiotowego postępowania. Przedstawione przez skarżącego informacje dotyczące zrealizowania wszystkich zaleceń wydanych w toku kontroli, wprowadzenia nowych rozwiązań organizacyjnych, czy zatrudnienia nowego kierownika zakładu, w żaden sposób nie wpływają na fakt, iż przedmiotowe instalacje mają zdolności przerobowe na poziomie, który wymaga uzyskania pozwolenia zintegrowanego. Za bezzasadny GIOŚ uznał również zarzut dotyczący przedstawienia procesu kompostowania w zaskarżonej decyzji w sposób zupełnie odmienny od skróconego opisu produkcji środka poprawiającego właściwości gleby pod nazwą [...] z uwzględnieniem składu surowcowego.
GIOŚ wskazał, że opis procesu kompostowania zawarty w zaskarżonej decyzji jest identyczny, jak w decyzji udzielającej skarżącemu zezwolenia na przetwarzanie odpadów. Z akt sprawy nie wynika także, aby skarżący dokonywał zmiany decyzji udzielającej zezwolenia na przetwarzanie odpadów w zakresie opisu procesu kompostowania. Ponadto w ocenie organu II instancji zawarty w zaskarżonej decyzji opis wskazujący, że "proces jest dwustopniowy, a łączny czas kompostowania w obydwu stopniach trwa minimum 12 tygodni (pierwszy stopień minimum 2-4 tygodnie, drugi stopień od 4 do 10 tygodni)", w żaden sposób nie jest niezgodny ze skróconym opisem produkcji środka "[...]", który wskazuje jedynie, że "w fazie intensywnego kompostowania temperatura materiału dochodzi do 750C i utrzymuje się na tym poziomie przez około 20 dni w okresie zimowym oraz 30-35 dni w okresie letnim". W rezultacie, GIOŚ uznał, że nie można więc stwierdzić, że wskazanie czasu trwania pierwszego stopnia kompostowania (czyli fazy intensywnego kompostowania) na minimum 2-4 tygodnie jest rozbieżne z czasem trwania określonym na 20-35 dni. Z protokołu kontroli wynika, iż w okresie objętym kontrolą, skarżąc
+y produkował oraz dystrybuował jedynie środek "[...]". Ponadto w czasie kontroli skarżący udzielił informacji, że środek "[...]" od 2017 r. magazynowany jest na terenie zakładu z powodu braku odbiorców. Z uwagi na powyższe bezpodstawne jest twierdzenie, iż do produkcji środka "[...]" wykorzystywane były jedynie komunalne osady ściekowe, natomiast pozostałe przetworzone w 2018 r. odpady wraz z częścią komunalnych osadów ściekowych - do produkcji środka "[...]". W ocenie GIOŚ, bezpodstawny jest także argument dotyczący wykorzystywania do produkcji środka [...]" jedynie osadów ściekowych, bowiem analiza ewidencji odpadów wskazuje, że na te same pryzmy kompostowe oprócz osadów ściekowych kierowane były także inne rodzaje odpadów, wymienione w niniejszej decyzji w części dotyczącej ustaleń kontroli.
Natomiast organ II instancji podzielił stanowisko skarżącego, że organ I instancji winien zakwalifikować instalację suchej fermentacji, jako instalację odzysku z wykorzystaniem fermentacji beztlenowej, która zgodnie z pkt 5 ppkt 3 lit. c rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r., wymaga uzyskania pozwolenia zintegrowanego, jeżeli jej zdolność przetwarzania jest nie mniejsza niż 100 ton na dobę. Powyższe nie zmienia jednak faktu, że instalacja ta przekracza także ten limit i wymaga uzyskania pozwolenia zintegrowanego. GIOŚ dodał również, że w przedmiotowej sprawie nie ma znaczenia argument skarżącego dotyczący planów rozbudowy kompostowni, która dopiero wówczas będzie wymagała uzyskania pozwolenia zintegrowanego.
Dodatkowo, przedstawione powyżej okoliczności jednoznacznie wskazują, że skarżący aktualnie posiada instalacje, dla których takie pozwolenie jest wymagane, a ponowne przeprowadzenie oględzin w tym zakresie należy uznać za bezcelowe. Odnosząc się do terminu wstrzymania działalności lub użytkowania instalacji, GIOŚ wskazał, że WIOŚ dwukrotnie zwracał się do skarżącego z wezwaniem do wskazania terminu wstrzymania działalności lub użytkowania, a w szczególności określenie czasu potrzebnego do zakończenia trwających procesów technologicznych, w celu minimalizacji ilości odpadów wytworzonych w związku z koniecznością zaprzestania eksploatacji przedmiotowych instalacji, oraz przekazania informacji o fabrycznej wydajności urządzeń przeznaczonych do obsługi przedmiotowych instalacji, w szczególności przerzucarek kompostu, przesiewacza i rozdrabniacza.
Skarżący, w odpowiedzi na powyższe wezwanie nie określił wydajności urządzeń, a wskazanie okresu 2 lat jako terminu, w którym zakończą się wiążące skarżącego umowy nie może być uznany za czas potrzebny do zakończenia trwających procesów technologicznych. Zobowiązujące skarżącego umowy na terminowe przetworzenie zakontraktowanych ilości odpadów nie mogą stanowić przyzwolenia na niezgodną z prawem działalność przez kolejne 2 lata. Odnosząc się do instalacji do kompostowania i biorąc pod uwagę, iż eksploatacja przedmiotowych instalacji ma charakter ciągły, a odpady przyjmowane są i poddawane odzyskowi na bieżąco lub są okresowo magazynowane oraz osady ściekowe przeznaczone do produkcji środka "[...]" są magazynowane nie dłużej niż 1-2 tygodnie (na podstawie "Skróconego opisu procesu produkcji środka poprawiającego właściwości gleby "[...]" - załącznik nr [...] protokołu kontroli nr [...]), a także, że faza intensywnego kompostowania trwa około 4 tygodnie, po których następuje kilkutygodniowe magazynowanie masy kompostowej w oczekiwaniu na ich wywóz jako polepszacza glebowego (pkt 1.10 protokołu kontroli nr [...]) - należy stwierdzić, że wyznaczenie 3 - miesięcznego terminu jest wystarczające na zakończenie trwających procesów i przetworzenie odpadów już przyjętych.
Ewentualna masa pozostałych odpadów winna zostać przekazana uprawnionemu podmiotowi, w celu usunięcia w wyznaczonym terminie wszystkich odpadów przeznaczonych do odzysku w przedmiotowej instalacji. W czasie biegu ww. terminu skarżący nie powinien przyjmować już żadnych odpadów do instalacji. Odnosząc się natomiast do instalacji suchej fermentacji w pryzmach energetycznych i uwzględniając fakt, iż zrealizowano w niej jedynie 1 z 4 etapów trwający ok. 10 miesięcy oraz nie stwierdzono obecności urządzeń służących do ujmowania czy spalania biogazu (pkt 1.12 protokołu kontroli nr [...]); w piśmie z [...] lipca 2019 r., stanowiącym uwagi i zastrzeżenia do protokołu kontroli, a także w piśmie z dnia [...] września 2019 r., skarżący wskazał, iż podjął działania mające na celu przekazanie odpadów zgromadzonych w pryzmie energetycznej innemu podmiotowi celem stosownego zagospodarowania; na początku maja 2019 r. w pryzmie znajdowało się 29 095,345 Mg odpadów (pkt 1.12 protokołu kontroli nr [...]), a na pryzmę energetyczną w ciągu miesiąca skarżący był w stanie przyjąć nawet ok. 16 000 Mg (karta odzysku odpadów za grudzień należy stwierdzić, że możliwe jest przekazanie zgromadzonych odpadów w ciągu 3 miesięcy do uprawnionego podmiotu.
W czasie biegu tego terminu skarżący nie powinien przyjmować już żadnych odpadów do instalacji do suchej fermentacji w pryzmach energetycznych. GIOŚ nie przychylił się również do zawartego w odwołaniu wniosku o wyrażenie zgody na dołączenie ekspertyzy, która zostanie sporządzona w oparciu o analizę funkcjonalności przedmiotowych instalacji, bowiem stan faktyczny sprawy został ustalony, a materiał dowodowy potwierdzający naruszenie WIOŚ zebrał w sposób kompletny i wyczerpujący. W ocenie organu II instancji zebrany materiał dowodowy bezsprzecznie potwierdza stan faktyczny i prowadzenie dalszych czynności w postępowaniu dowodowym jest zbędne. Wykonanie ekspertyzy w żaden sposób nie wpłynie na zmianę wydajności przedmiotowych instalacji. Kwalifikacja instalacji, jako wymagającej uzyskania pozwolenia zintegrowanego, została oparta o moce przerobowe wskazane w decyzji udzielającej zezwolenia na przetwarzanie odpadów, a także ilości odpadów przetworzone w instalacjach w 2018 r. GIOŚ nie mógł się zatem zgodzić ze skarżącym, że kwalifikacja ta budzi wątpliwości i została utożsamiona z wydajnością osiąganą w warunkach nadzwyczajnych. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby przedmiotowe instalacje były w okresie objętym kontrolą eksploatowane w warunkach innych niż normalne.
III.1. Pismem z [...] listopada 2020 r., skarżący wywiódł skargę na decyzję GIOŚ z [...] października 2020 r., [...] utrzymującą w mocy decyzję WIOŚ z [...] stycznia 2020 r., [...], zarzucając jej naruszenie art. 365 ust. 1, art. 201 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2020 r., poz. 1219; dalej: "p.o.ś.") oraz pkt 5 ppkt 3 lit. b) i c) załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r., poprzez przyjęcie, że na skarżącym spoczywa obowiązek posiadania pozwolenia zintegrowanego, o którym mowa w wymienionych wyżej przepisach prawa. Wskazując na powyższy zarzut, skarżący wniósł o uchylenie obu wymienionych wyżej decyzji oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
Skarżący na wstępie zauważył, że w świetle całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego nie ulega żadnej wątpliwości, że faktyczne funkcjonowanie obu instalacji w żaden sposób nie zagraża środowisku. Zdaniem skarżącego, nie ulega też wątpliwości, że organy obu instancji były w pełni świadome, że obie instalacje zostały odpowiednio zmodyfikowane aby odpowiadać wymogom dla pozwolenia sektorowego i jak w związku z tym w rzeczywistości funkcjonowały w dacie wydawania zaskarżonych decyzji. Mimo zatem tej wiedzy oba organy, wbrew wymowie posiadanego materiału dowodowego, rozstrzygnęły interpretując stan faktyczny na niekorzyść skarżącego. Zachodzi więc naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie a pominięcie zebranego materiału dowodowego skutkuje naruszeniem przepisów postępowania istotnie wpływające na wynik sprawy. Pozostaje też rozstrzygnięcie istotnych kwestii proceduralnych i formalnych.
W ocenie skarżącego, przyjęta przez organy zawężająca i jednostronna interpretacja przepisów ochrony środowiska jest tu nieuzasadniona i nadmiernie rygorystyczna. Organ II instancji w zaskarżonej decyzji tylko powiela tezy organu I instancji, nie odnosząc się merytorycznie do istoty sprawy. W ocenie skarżącego, istota problemu sprowadza się do, zdaje się, dość prostej kwestii. Mianowicie czy obie przedmiotowe instalacje, po wszystkich zrealizowanych modyfikacjach (które są bezsporne i nie kwestionowane) techniczno-organizacyjnych posiadają rzeczywistą, projektową przepustowość nieprzekraczającą ograniczenia wynikające z posiadanego zezwolenia sektorowego (a zatem winny opierać się na decyzjach sektorowych), czy jak uparcie twierdzą oba organy, wymagają rzekomo nadal pozwolenia zintegrowanego.
Skarżący podniósł również, że w uzasadnieniach decyzji I i II instancji organy co do zasady nie poddały żadnej analizie obecnego stanu rzeczy, lecz uparcie posługują się argumentem, iż skoro na tej samej (co do lokalizacji a nie parametrów technicznych) instalacji w przeszłości została przekroczona przepustowość wynikająca z posiadanego zezwolenia sektorowego, w zupełnie innych okolicznościach niż ma to miejsce po wprowadzaniu wspomnianych powyżej zmian techniczno-organizacyjnych, to oznacza, jakoby te instalacje nigdy już nie mogą odpowiadać parametrom dla jakich mogłyby działać w oparciu o posiadane zezwolenie sektorowe (wg obecnego stanu prawnego).
Skarżący podniósł, iż wymagania i standardy dotyczące prowadzenia prawidłowego procesu technologicznego bardzo się zaostrzyły, i jest zrozumiałe, iż obecnie nie ma już powrotu do sposobu działania jaki miał miejsce przed przeprowadzeniem kontroli na tych instalacjach. Zaprowadzono daleko idące zmiany w zakładzie skarżącego począwszy od zatrudnienia dodatkowych pracowników o wyższych kwalifikacjach i możliwościach utrzymywania wymaganego reżimu technologicznego, poprzez zmianę organizacji procesu technologicznego polegającą na trwałym wydzieleniu sektorów związanych z poszczególnymi operacjami, wprowadzenie dodatkowych urządzeń do segregacji odpadów, które z jednej strony usprawniają pracę ale jednocześnie muszą być usytuowane na szczelnych płytach zmniejszając tym samym obszar, na którym można prowadzić fermentację kompostu i fermentację beztlenową, zwłaszcza iż urządzenia te są mobilne i muszą mieć zapewnioną przestrzeń do manewrowania.
Wyznaczenie i trwałe wydzielenie powierzchni instalacji na magazyny odpadów i magazyn gotowego wyrobu również znacząco ograniczyły możliwości elastycznego gospodarowania obszarem instalacji, a same przegrody z betonowych bloków już same w sobie a także poprzez ograniczenia możliwości manewrowania dla ładowarek i urządzeń do napowietrzania kompostu ograniczyły w tak znaczący sposób przepustowość kompostowni i pryzmy energetycznej, iż skarżący jest zmuszony zainwestować w całkowicie nowy obiekt — kompostownię zamkniętą z instalacją napowietrzania pod ciśnieniem, aby w przyszłości móc obsłużyć zdobyty rynek producentów odpadów biodegradowalnych. Inwestycja jest obecnie jeszcze w fazie przygotowawczej, projekt budowlany tego obiektu w najbliższym czasie zostanie złożony w Starostwie Powiatowym w celu jego zatwierdzenia i uzyskania pozwolenia na budowę. Zdaniem skarżącego, uniemożliwianie prowadzenia działalności gospodarczej w tak trudnym dla niego momencie zarówno od strony finansowej jak i organizacyjnej poprzez wstrzymywanie solidnie i trwale przeorganizowanej instalacji bez przeprowadzenia lustracji obiektu czyli wyłącznie na podstawie danych historycznych z okresu przeprowadzania kontroli w pierwszej połowie 2019 r jest dla skarżącego bardzo krzywdzące i chyba nic służy żadnemu pozytywnemu celowi.
Przeprowadzona kontrola i jej ustalenia zostały przez skarżącego przyjęte bardzo poważnie, wyciągnięte wnioski poskutkowały radykalnymi zmianami w zakresie wyposażenia kompostowni w nowoczesne urządzenia, całkowitą reorganizację zakładu, zatrudnienie profesjonalnego kierownika zakładu i zaprowadzenie zupełnie nowej jego organizacji. Obecnie skarżący chciałby zająć się nową inwestycją by sprostać zamówieniom, którymi jest bombardowany a jest zmuszony do wstrzymania instalacji i bezsensownego ubiegania się o pozwolenie zintegrowane, o które i tak będzie musiał się ubiegać po zakończeniu rozpoczętej inwestycji w związku z planowaną rozbudową zakładu w zupełnie nowej technologii.
Skarżący wskazał, że organ II instancji w uzasadnieniu decyzji odniósł się do argumentu, iż ustały już przyczyny, dla których wydana została decyzja o wstrzymaniu użytkowania instalacji. Organ ten m.in. podważa oświadczenie skarżącego co do rzeczywistej przepustowości instalacji posługując się np. argumentem, że wyliczenia skarżącego nie są przekonywujące, bowiem gdyby powierzchnia przekroju poprzecznego pryzmy wynosiła nie 3 m2 a 6 m2 to osiągnięta zostanie dwukrotnie większa przepustowość. W rzeczywistości, biorąc pod uwagę parametry posiadanych przez skarżącego urządzeń do przerzucania kompostu (zostały wymienione na stronie 9 decyzji), tj. Topturn 3500 i Topturn 4000 nie są wstanie uformować pryzm o przekroju 6 m2 tylko właśnie 3 m2 i stąd argument ten jest zupełnie chybiony. Organ II instancji w zaskarżonej decyzji na stronie 16 przytacza definicję zdolności instalacji do przetwarzania jako "największej ilości określonego odpadu lub odpadów, która może być przetworzona w jednostce czasu w normalnych warunkach pracy instalacji".
Ta definicja zresztą, w odniesieniu do odpadów biodegradowalnych, dla pełnej jednoznaczności musiała by określać precyzyjnie nie tylko rodzaje odpadów ale również szereg innych parametrów np. stopień uwodnienia, temperaturę itp. oraz zastosowaną technologię przetwarzania (np. udział czynnika strukturotwórczego). Zdaniem skarżącego, wszystko to ma duży wpływ na ostateczną zdolność przetwarzania a określenie rzeczywistej przepustowości instalacji zawsze może być dyskutowane i kwestionowane. W rzeczywistości, od czasu uzyskania pozwolenia sektorowego, a szczególnie po wprowadzeniu wszystkich zmian wynikających z przeprowadzonej kontroli stan organizacyjno-techniczny a w tym przepustowość instalacji radykalnie się zmieniła. To prawda, iż skarżący nie wnosił wcześniej (przed przeprowadzeniem kontroli) o zmianę opisu stosowanej w zakładzie technologii w zezwoleniu sektorowym lecz niezwłocznie po przeprowadzeniu kontroli został złożony wniosek do Starostwa Powiatowego o zmianę zezwolenia zarówno z powodów wynikających z wprowadzania innych urządzeń, rozwiązań organizacyjno-technicznych i technologicznych, ale również w związku wymogami zmienionego prawa lecz zmieniona decyzja nie została do tej pory wydana.
Utknęła ona bowiem w zatorze wywołanym po części ustawową zmianą organu właściwego do wydawania pozwolenia sektorowego stosownego do obecnej przepustowości instalacji a częściowo ograniczeniami w funkcjonowaniu administracji w warunkach pandemii. Skarżący wskazał, że do dnia dzisiejszego nie dysponuje zezwoleniem o nowej treści i trudno tych warunkach odnosić obecne warunki funkcjonowania instalacji do treści decyzji sektorowej. Wszystkie zatem argumenty organów I i II instancji wskazujące na przepustowość instalacji opierające się o treść pozwolenia sektorowego mają tylko walor historyczny bowiem nie odnoszą się do decyzji zmienionej z mocy prawa, której ostateczna treść nic jest jeszcze znana. Konkludując, skarżący wskazał, że obie wymienione powyżej decyzje naruszają ważny interes gospodarczy skarżącego, nie uwzględniając specyficznych warunków w jakich skarżący działa. Gwałtowne zmiany w przepisach za którymi nie nadąża nawet administracja państwowa (przykład — przekazanie kompetencji w zakresie pozwoleń sektorowych ze Starostwa Powiatowego do Urzędu Marszałkowskiego), radykalnie zmieniający się rynek odpadów (m.in. na skutek wspomnianych zmian prawnych) doprowadził do pewnego zamętu w którym łatwo o popełnienie błędów wnikających z obawy przed skutkami wprowadzanych zmian.
Organy kontrolne zaś bardzo rygorystycznie podchodzą do błędów przedsiębiorcy a nie uwzględniają zupełnie wpływu na działanie przedsiębiorcy chaosu wywołanego przez niewydolną administrację, radykalne zmiany w prawie i dodatkowe utrudnienia wywołane pandemią i chorobą skarżącego.
III.2. W odpowiedzi na skargę, GIOŚ wniósł o jej oddalenie.
- IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
IV.1. Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).
IV.2. Zaskarżona decyzja GIOŚ została wydana m.in. na podstawie art. 365 ust. 1 p.o.ś. Zgodnie z tym przepisem, że wojewódzki inspektor ochrony środowiska wstrzyma, w drodze decyzji, użytkowanie instalacji eksploatowanej bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego. Odnosząc się do zarzutów skargi należy po pierwsze wskazać, że dla zastosowania tego przepisu nie mają znaczenia przyczyny, z powodu których strona użytkuje instalację bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego. Dotyczy to w szczególności przekonania strony, że wystarczające jest posiadanie przez nią zezwolenia sektorowego.
Po drugie, do wydania decyzji o wstrzymaniu instalacji w oparciu o art. 365 ust.1 p.o.ś. nie jest konieczne poczynienie przez organ ustalenia, że dalsze użytkowanie spornej instalacji będzie powodować zagrożenie dla środowiska. Trzeba mieć na uwadze, że wstrzymanie instalacji z uwagi na poważne zagrożenie dla środowiska zostało uregulowane m.in. w art. 364 p.o.ś. Kompetencja przewidziana w art. 365 ust. 1 p.o.ś. jest ściśle związana z istotą pozwolenia zintegrowanego. Zgodnie z art. 201 ust. 1 p.o.ś., pozwolenia zintegrowanego wymaga prowadzenie instalacji, której funkcjonowanie, ze względu na rodzaj i skalę prowadzonej w niej działalności, może powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości, z wyłączeniem instalacji lub ich części stosowanych wyłącznie do badania, rozwoju lub testowania nowych produktów lub procesów technologicznych.
Skoro w odniesieniu do danej instalacji nie wydano pozwolenia zintegrowanego, czyli nie przeprowadzono złożonego procesu weryfikacji zagwarantowania przez stronę określonych standardów ochrony wielu aspektów środowiska w związku z planowanym uruchomieniem instalacji mogącej powodować znaczne zanieczyszczenie, to konieczne jest wstrzymanie użytkowania takiej instalacji. W tym aspekcie art. 365 ust. 1 stanowi nie tylko gwarancję przestrzegania przez stronę obowiązku przewidzianego w art. 201 ust. 1 p.o.ś., ale również gwarancję realizacji zasady prewencji. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 p.o.ś., kto podejmuje działalność mogącą negatywnie oddziaływać na środowisko, jest obowiązany do zapobiegania temu oddziaływaniu. Dodać należy, że zasada prewencji jest jedną z podstawowych zasad polityki Unii Europejskiej w dziedzinie ochrony środowiska (art. 191 ust. 2 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej).
Po trzecie, wydanie decyzji na podstawie art. 365 ust. 1 p.o.ś., inaczej niż w przypadku sytuacji wskazanych w art. 367 p.o.ś., nie zostało oparte na uznaniu administracyjnym. Zatem rozważania skarżącego co do rzekomej trudnej sytuacji finansowej skarżącego, podobnie jak i co do działań mających doprowadzić do unowocześnienia instalacji, nie miały znaczenia prawnego w niniejszej sprawie. W postępowaniu wyjaśniającym opartym na podstawie art. 365 ust. 1 p.o.ś. organ ma obowiązek ustalić, czy użytkowanie instalacji eksploatowanej miało miejsce bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego. Stwierdzenie takiego stanu powoduje powstanie po stronie organu obowiązku wydania decyzji na podstawie art. 365 ust. 1 p.o.ś.
IV.3. Wbrew zarzutom skargi, orzekające w sprawie organy poczyniły ustalenia faktyczne niezbędne do wydania decyzji w oparciu o art. 365 ust. 1 p.o.ś. Przede wszystkim, już z pozwolenia sektorowego wydanego na rzecz skarżącego przez Starostę [...] czyli z decyzji Starosty z dnia [...] lipca 2013 r. (znak: [...]) zezwalającej na przetwarzanie odpadów, jednoznacznie wynika, że instalacja prowadzona przez skarżącego winna być objęta pozwoleniem zintegrowanym. Otóż w decyzji tej określono rodzaje i masę odpadów przewidzianych do przetworzenia i powstających w wyniku przetwarzania w okresie roku dla procesu suchej fermentacji w pryzmach energetycznych z produkcją biogazu wykorzystywanego do produkcji energii elektrycznej oraz kompostowania w technologii pryzm otwartych mechanicznie przekładanych, a także miejsce i dopuszczone metody przetwarzania odpadów, ze wskazaniem procesu przetwarzania oraz opis procesów technologicznych z podaniem rocznej mocy przerobowej instalacji.
Zgodnie z pkt. II.3 zezwolenia (s. 5 sentencji decyzji), roczna moc przerobowa zarówno instalacji do kompostowania w technologii pryzm otwartych mechanicznie przekładanych w procesie odzysku R3, jak i instalacji do suchej fermentacji w pryzmach energetycznych z produkcją biogazu wykorzystywanego do produkcji energii elektrycznej w procesie odzysku R3 wynosiła po 100 000 Mg (czyli około 274 Mg na dobę). W uzasadnieniu decyzji Starosty wskazano ponadto (s. 7), że na terenie zakładu, na którym zlokalizowane są instalacje objęte, znajduje się niezbędna infrastruktura oraz sprzęt gwarantujący prawidłowe prowadzenie działalności w zakresie przetwarzania odpadów. Możliwości techniczne i organizacyjne wynikają z charakterystyki obiektu i są wystarczające dla projektowanej przepustowości urządzeń. Powyższe rozstrzygnięcia oraz ustalenia Starosty, jako zawarte w ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej na wniosek skarżącego, korzystają z domniemania prawdziwości (art. 16 § 1 w zw. z art. 76 § 1 k.p.a.).
Skarżący nie zaoferował dowodów (art. 76 § 3 k.p.a.), z których wynikałoby w sposób nie budzący wątpliwości, że wydana na wniosek skarżącego decyzja Starosty zawiera ustalenia niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy. Podobnie skarżący nie przedstawił dowodów, z których wynikałoby, że po wydaniu przedmiotowego zezwolenia sektorowego zaszły tego rodzaju zmiany faktyczne co do potencjału instalacji, że przestała ona spełniać kryteria istotne z punktu widzenia objęcia tej instalacji pozwoleniem zintegrowanym. Chodzi to o wymogi określone w pkt. 5 ppkt 3 lit. b oraz lit. c załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. Przypomnieć należy, że według tego rozporządzenia pozwolenie zintegrowane jest wymagane dla instalacji do kompostowania o zdolności przetwarzania ponad 75 ton na dobę, zaś w odniesieniu do instalacji z wykorzystaniem fermentacji beztlenowej o zdolności przetwarzania nie mniejszej niż 100 ton na dobę.
Tymczasem według pozwolenia sektorowego zdolność przetwarzania instalacji prowadzonej przez skarżącego wynosiła, w odniesieniu do każdego z procesów (tj. kompostowanie oraz sucha fermentacja) po ok. 274 ton na dobę. Niezależnie od powyższego, GIOŚ trafnie zwrócił uwagę, że opisane wyżej progi 75 i 100 ton na dobę zostały faktycznie przekroczone przez skarżącego w 2018 r. i 2019 r., czego dowodzą karty przekazania odpadów (zob. też s. 2 pismo skarżącego z [...] września 2020 r.). Wyżej już wyjaśniono, że powody przekroczenia tych limitów, tj. jak wskazał skarżący "chęć służenia pomocą MPWiK w [...], które od kilku lat boryka się z ciągłymi awariami"), niezależnie od tego, że skarżący za swoje usługi pobierał wynagrodzenie, nie mają znaczenia dla oceny, czy dla przedmiotowej instalacji winno być wydane pozwolenie zintegrowane. Przede wszystkim jednak, przy ocenie spełnienia kryteriów warunkujących powstanie obowiązku uzyskania pozwolenia zintegrowanego uwzględnia się nie faktyczne wykorzystanie instalacji w danym okresie (czyli to, ile odpadów faktycznie przetworzono w instalacji), ale wyłącznie potencjał tej instalacji, czyli jej zdolność przetwarzania określonej masy odpadów w danym okresie (zob. też pkt 5 objaśnień do powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r.).
Podobnie nie miało znaczenia, o jakim przekroju pryzmy są w stanie uformować maszyny Topturn 3500 i Topturn 4000, tj. 3 czy 6 m. GIOŚ zasadnie wskazał, że skarżący nie przedłożył specyfikacji technicznej tych maszyn. Ważniejsze jest jednak, że tego rodzaju pryzmy (tj. do 6 m) wskazano w zezwoleniu sektorowym (pkt II.2.b), a przede wszystkim to, że skarżący działając zgodnie z tym pozwoleniem mógł przetwarzać odpady o masie znacznie przekraczającej progi określone w rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r.
IV.4. Ostania grupa zarzutów skargi dotyczy tego, że skarżący legitymuje się ważnym do [...] czerwca 2023 r. pozwoleniem sektorowym, a zatem jego działanie nie może być ocenione jako bezprawne. Otóż uchodzi uwadze skarżącego, że powołana wyżej decyzja Starosty z [...] lipca 2013 r. została wydana w stanie prawnym sprzed zmiany dokonanej ustawą z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r., poz. 1101, dalej: "nowelizacja z 11 lipca 2014 r.). Zgodnie z art. 28 ust. 3 nowelizacji z 11 lipca 2014 r., obowiązek uzyskania pozwolenia zintegrowanego dla instalacji, które:
- 1) są eksploatowane w dniu wejścia w życie nowych przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 201 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1 oraz
- 2) nie były objęte obowiązkiem uzyskania pozwolenia zintegrowanego ze względu na rodzaj prowadzonej w niej działalności przed dniem wejścia w życie tych przepisów, a od dnia ich wejścia w życie będą objęte tym obowiązkiem
- - powstaje z dniem 1 lipca 2015 r.
Zatem skarżący pozostaje w zwłoce z uzyskaniem pozwolenia zintegrowanego od dnia 1 lipca 2015 r. Dodać należy, że powołany przepis ustawy nowelizującej wprowadził prawie roczny termin dla posiadaczy zezwoleń sektorowych na dostosowanie się do nowego stanu prawnego. Również w nauce prawa ochrony środowiska nie budzi wątpliwości, że obowiązek uzyskania pozwolenia zintegrowanego dotyczy także sytuacji, w której instalacja funkcjonująca dotychczas na podstawie pozwoleń sektorowych przechodzi do kategorii instalacji wymagających pozwolenia zintegrowanego - pozwolenie takie musi być uzyskane przed dniem, w którym ten obowiązek jest wymagany na podstawie odpowiedniego przepisu (zob. M. Górski, Odpowiedzialność administracyjna w ochronie środowiska, Warszawa 2008 s. 88-89, cyt. za wyrokiem WSA w Warszawie z 9 maja 2017 r., IV SA/Wa 2971/16, CBOSA).
IV.5. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji (art. 151 p.p.s.a.).