Uzasadnienie
S. P. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lipca 2015 r. w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej.
W toku postepowania S. P. i uczestnik postępowania – jej mąż I. P. (dalej jako "wnioskodawcy") zwrócili się o przyznanie prawa pomocy (formularze PPF z dnia 11 lutego 2016 r.) poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego – A. O. z [...]. Wnioskodawcy wraz z małoletnią córką mieszkają w Ośrodku dla Cudzoziemców, nie posiadają żadnego majątku. I. P. otrzymuje pomoc socjalną w wysokości 1047 zł. Jako wydatki wskazali: żywność – 600 zł, środki higieniczne – 100 zł, odzież – 100 zł, telefon – 50 zł.
Stwierdzono, co następuje:
W określonych sprawach przepisy prawa zwalniają skarżących od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Tymi kosztami są opłaty sądowe oraz zwrot wydatków. Oznacza to, że skarżący we wskazanych w ustawie postępowaniach sądowoadministracyjnych nie mają obowiązku uiszczać kosztów sądowych (wpisu i opłaty kancelaryjnej) oraz wydatków. Natomiast wydatki za stronę zwolnioną od kosztów sądowych z mocy prawa wykładane są z części budżetu sądu administracyjnego, w zakresie tego zwolnienia. Sprawy o których mowa, wymienia enumeratywnie art. 239 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwana dalej p.p.s.a.).
Według przepisu art. 239 § 1 pkt 1 lit. g) p.p.s.a., zmienionego ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658) i mającego zastosowanie w rozpoznawanej sprawie na podstawie art. 2 tej ustawy, nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych skarżący w sprawach dotyczących udzielania cudzoziemcom ochrony. Nie ulega wątpliwości, że niniejsza skarga na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lipca 2015 r. orzekającą o odmowie nadania skarżącej statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej, dotyczy udzielenia skarżącej i jej rodzinie ochrony międzynarodowej. Sprawy wydawania tych decyzji regulują przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2012 r., poz. 680 ze zm.). Status uchodźcy, ochrona uzupełniająca i zgoda na pobyt tolerowany są jednymi z form ochrony cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 3 powołanej ustawy).
W rezultacie, wnioskodawcy w granicach niniejszej sprawy są z mocy prawa zwolnieni z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych. Ponieważ w niniejszej sprawie nie istnieje obowiązek ponoszenia przez wnioskodawców kosztów sądowych, rozpoznanie tego wniosku jest zbędne (art. 249a p.p.s.a.).
Natomiast oceniając sytuację materialną wnioskodawców pod kątem możliwości ustanowienia pełnomocnika, wzięto pod uwagę, że nie posiadają oni zasobów pieniężnych, majątku. Uzyskują jedynie pomoc od państwa w ramach tzw. procedury uchodźczej wysokości ok. 1047 zł miesięcznie. Przebywają w ośrodku dla cudzoziemców. Opisana sytuacja uzasadnia przyznanie wnioskodawcom prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
Jednocześnie należy wyjaśnić, że wyznaczenie konkretnej osoby jako pełnomocnika z urzędu nie należy do właściwości wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 253 p.p.s.a. o wyznaczenie adwokata czy radcy prawnego sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej lub właściwej rady okręgowej izby radców prawnych. Ustanawiając na rzecz strony adwokata lub radcę prawnego sąd nie wskazuje zatem w wydanym postanowieniu konkretnego pełnomocnika. Sąd zwracając się do właściwego organu samorządu zawodowego o wyznaczenie pełnomocnika może jedynie poinformować ten organ, że strona wnosiła o ustanowienie konkretnego pełnomocnika. Zgodnie bowiem z art. 244 § 3 p.p.s.a. jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata, radcę prawnego właściwa okręgowa rada adwokacka, lub właściwa rada okręgowa izby radców prawnych w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem lub radcą prawnym, wyznaczy adwokata lub radcę prawnego wskazanego przez stronę.
W rozpoznawanej sprawie wnioskodawcy podali, że zależy im na ustanowieniu ich pełnomocnikiem r. pr. A. O. z [...].
Zgodnie z art. 253 p.p.s.a. o wyznaczenie adwokata lub radcy prawnego sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych, doręczając postanowienie o przyznaniu prawa pomocy. Przy czym przez właściwy organ samorządu zawodowego należy rozumieć tę radę, której terytorium działania obejmuje swoim zasięgiem obszar właściwości sądu administracyjnego, przed którym ma się toczyć lub już się toczy sprawa, w której przyznano stronie prawo pomocy obejmujące ustanowienie fachowego pełnomocnika (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2013, str. 930). Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie doręczając postanowienie o ustanowieniu dla skarżącego pełnomocnika zwróci się do odpowiedniego organu samorządu zawodowego w [...], w którego okręgu nie znajduje się siedziba zawodowa r. pr. A. O. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 249a w związku z art. 239 § 1 pkt 1 lit. g) oraz art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.