Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 2856/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę K. P. wniesioną na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Z. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w części dotyczącej wymeldowania z miejsca pobytu stałego K. P., zaś w części dotyczącej wymeldowania z miejsca pobytu stałego małoletniej Z. P. uchylającą zaskarżoną decyzję i przekazującą sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że skarżąca K. P. działająca przez pełnomocnika M. S., mimo stosownego wezwania, w wyznaczonym przez Sąd terminie nie uzupełniła braków fiskalnych skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 100 (sto) złotych.
W dniu 28 lutego 2013 r. r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek pełnomocnika skarżącej M. S. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Do wniosku dołączony został dowód uiszczenia wymaganej opłaty sądowej w kwocie 100,-zł, dokonanej w dniu 28 lutego 2013 r.
W uzasadnieniu powyższego wniosku pełnomocnik skarżącej nie kwestionuje, że uchybił wyznaczonemu przez Sąd terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, jednakże – jej zdaniem – nie ponosi za to uchybienie winy, ponieważ pod wskazanym Sądowi w skardze adresem jest zameldowania, ale w związku z prowadzonym gospodarstwem rolnym najczęściej przebywa na wsi w H., dlatego nie wiedziała o pozostawionych w skrzynce pocztowej awizach, przesłanych na jej adres wskazany w skardze.
Dodatkowo, jako argument usprawiedliwiający nieodebranie awizowanej korespondencji sądowej powodujący niedopełnienie czynności w ustawowym terminie, pełnomocnik skarżącej wskazał na fakt choroby jej ojca, który od grudnia 2012 r. do 22 stycznia 2013 r. przebywał obłożnie chory w szpitalu w G., z którego został wypisany w dniu 22 stycznia 2013 r. Skarżąca podała, że nieustannie przebywa do późnych godzin wieczornych u leżącego ojca, który mieszka w G., ale pod zupełnie innym adresem niż skarżąca, skąd następnie wraca na wieś do gospodarstwa w H., gdzie posiada żywy inwentarz. Zatem, zdaniem skarżącej, wskazane powyżej fakty i okoliczności im towarzyszące czynią wniosek zasadnym.
Nadto skarżąca wskazała, że przyczyna uchybienia terminu do uiszczenia wpisu sądowego ustała w dniu 28 lutego 2013 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Okoliczności podniesione we wniosku o przywrócenie terminu nie zasługują na uwzględnienie.
W świetle postanowień zawartych w art. 86 i 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną kumulatywnie spełnione następujące przesłanki: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin, 4) we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, 5) powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania sądowego.
W rozpoznawanej sprawie – w ocenie Sądu – pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu.
W doktrynie i utrwalonym orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że to brak winy strony jest warunkiem koniecznym przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na stronie spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Zatem przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w trosce o swoje sprawy.
Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu [por. postanowienie SN z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679).
Natomiast zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2004 r., OZ 809/04 (LEX nr 837881)], kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko i wyłącznie w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Chodziło więc o wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie nie leżało po stronie pełnomocnika skarżącej, a uniemożliwiło jej dopełnienie czynności procesowej w terminie.
Zdaniem Sądu, pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił przyczyny uzasadniającej przywrócenie terminu do uzupełnienia braków fiskalnych skargi. Przedstawiona argumentacja i okoliczności podnoszone w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu nie spełniają warunku uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Należy bowiem zauważyć, że pełnomocnik skarżącej – jak podał w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu – najczęściej przebywa w H. w gospodarstwie rolnym, zaś w G. jest zameldowana. W nagłówku skargi inicjującej postępowanie w niniejszej sprawie wskazany został następujący adres pełnomocnika skarżącej: "M. S. ul. [...] [...] G.". Innego adresu w aktach sprawy brak.
Wobec tego wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi skierowane zostało do pełnomocnika skarżącej na adres zgodny z adresem wskazanym przez nią w skardze. Wezwanie to w dniu 18 lutego 2013 r. zostało zwrócone Sądowi przez placówkę pocztową z adnotacją jako nie podjęte w terminie, po jego dwukrotnym, prawidłowym awizowaniu. Sąd uznał, że przesyłka ta została skutecznie doręczona, bowiem mimo faktu, że pełnomocnik skarżącej przedmiotowego wezwania nie odebrał, to wezwanie było dwukrotnie awizowane, co wypełnia przesłanki prawidłowego doręczenia, zgodnie z art. 73 § 3 i § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Niedostateczna staranność w prowadzeniu zarówno własnych, jak i w cudzym imieniu spraw determinuje zasadność wniosku o przywrócenie terminu, bowiem przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeśli strona bądź jej pełnomocnik dopuścił się choćby lekkiego niedbalstwa. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy bowiem przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy.
Tymczasem pełnomocnik skarżącej, wnosząc skargę, mógł w skardze bądź w późniejszym piśmie procesowym zawiadomić Sąd o zmianie swego miejsca zamieszkania bądź pobytu i mógł wskazać adres do korespondencji, a także powinien liczyć się z tym, że skarga podlega opłacie i mógł zabezpieczyć środki finansowe, by z chwilą otrzymania wezwania dorosły domownik mógł uiścić wpis. Skoro tego pełnomocnik nie uczynił, to ze swej winy uchybił terminowi do uiszczenia wpisu. Zwłaszcza, że w świetle art. 70 § 1 powołanej ustawy strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadomić sąd o każdej zmianie swojego zamieszkania, adresu do doręczeń lub siedziby. Obowiązek zawiadamiania o zmianie adresu istnieje w czasie trwania postępowania, do momentu uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie. W razie zaniedbania tego obowiązku pismo pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia – co miało miejsce w niniejszej sprawie – chyba że nowy adres jest sądowi znany.
Przy bezspornej okoliczności zaniedbania tego obowiązku, strona powinna liczyć się z negatywnymi skutkami procesowymi niepodejmowania pism sądowych. Skoro tego nie uczyniła, nie można – zdaniem Sądu – mówić o braku winy w uchybieniu terminu. Przy ustalaniu winy strony w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze jej działania oraz to, że zaniedbania osób, którymi ona się posługuje, obciążają ją samą, a zatem nie uwalniają one strony od winy w niezachowaniu terminu. To strona odpowiada za winę osób, którymi się posługuje, w szczególności za zaniedbanie przez jej pełnomocnika, czynności koniecznej do zachowania terminu procesowego zleconej przez skarżącą, nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt III CKN 1052/98, LEX nr 50719). Podkreślenia wymaga, że zgodnie z linią orzecznictwa prezentowanego przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 maja 2004 r. sygn. FZ 7/04, niepubl., to skarżąca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się osób trzecich, którymi wyręcza się przy załatwianiu własnych spraw.
Skarżąca nie może wnioskować o przywrócenie terminu, powołując się na brak jej winy w błędach popełnianych przez nią samą. Nie może zatem skarżąca powoływać się na brak winy w uchybieniu terminu, gdyż jest to jej zaniedbanie. Pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA/Gd 1676/99, POP 2002, z. 12, poz. 148).
Mając to na uwadze, Sąd uznał, że pełnomocnik skarżącej dopuścił się niedbalstwa, co uzasadnia przypisanie mu winy w uchybieniu terminu do wniesienia opłaty sądowej od skargi i czyni niedopuszczalnym przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej. Niedbalstwo to zaś Sąd upatruje w tym, że pełnomocnik skarżącej regularnie przebywając pod zupełnie innymi adresami niż adres wskazany przez nią w skardze, nie podjął czynności – przytoczonych wyżej w uzasadnieniu – które zapobiegłyby ewentualnemu uchybieniu terminu.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki warunkujące zasadność złożonego wniosku o przywrócenie terminu i brak było podstaw do jego uwzględnienia.
Z powyższych względów, na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, rozstrzygając o zwrocie wpisu od skargi w oparciu o art. 232 § 1 pkt 1 powołanej ustawy.