Uzasadnienie
Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej postanowieniem z dnia [...] października 2012r. - zaskarżonym skargą przez S.M. (dalej także, jako: skarżący) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - uchylił postanowienie Marszałka Województwa [...] z dnia [...] stycznia 2011r. w przedmiocie zwrócenia wniosku S. M. w trybie art. 66 § 3 K.p.a. o wypłatę odszkodowania z tytułu utraconych plonów siana z łąki o nr ew. [...] położonej w N., która została włączona w całości pod budowę zbiornika N. w 1992r. oraz umorzył w całości postępowanie przed organem pierwszej instancji.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
Wymienionym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011r. - na zasadzie art. 66 § 3 K.p.a. - Marszałek Województwa [...] zwrócił wniosek skarżącego o wypłatę odszkodowania z tytułu utraconych plonów siana z łąki o nr ew. [...] położonej w N., która została włączona w całości pod budowę zbiornika N. w 1992r. W uzasadnieniu stwierdzono, że do rozpoznania takiego żądania właściwy jest sąd powszechny z racji zakwalifikowania go jako wypełniającego dyspozycję art. 415 K.c.
Powyższe orzeczenie wskutek zaskarżenia go przez zainteresowanego S.M. zostało uchylone w całości postanowieniem Prezesa Krajowego zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] listopada 2011r., a w pkt 2 tegoż orzeczenia organ umorzył w całości postępowanie przed organem I instancji w zakresie zwrócenia powołanego wniosku (art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.).
Następnie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2012r. (sygn. akt IV SA/Wa 144/12) postanowienie Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] listopada 2011r. zostało uchylone. Sąd stwierdził, że trafnie Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej przyjął, iż w niniejszej sprawie wobec odrzucenia przez Sąd Okręgowy pozwu skarżącego o wypłatę odszkodowania z powodu stwierdzenia braku kognicji sądu powszechnego, koniecznym było podjęcie sprawy przez właściwy przedmiotowo organ administracji publicznej, którym w niniejszej sprawie w pierwszej instancji był Marszałek Województwa. Błędne zatem było działanie organu orzekającego o zwrocie w trybie art. 66 § 3 Kpa wniosku o odszkodowanie z uwagi na brak właściwości organu administracji publicznej w tej sprawie. Skoro sąd powszechny odrzucił pozew skarżącego o odszkodowanie z uwagi na brak właściwości sądu powszechnego to okoliczność ta nakładała na organ obowiązek podjęcia sprawy, a nie formalnego zwrócenia wniosku.
Jednak Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej uchylając z tego powodu postanowienie Marszałka Województwa [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. oraz stwierdzając brak podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku, błędnie sformułował sentencję zaskarżonego postanowienia. O ile bowiem właściwe były ustalenia organu co do bezprzedmiotowości wszczętego postępowania z uwagi na brak podstaw materialnoprawnych do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego, to jednak nieprawidłowe było sformułowanie przyjęte przez organ odwoławczy, zawarte w pkt 2 sentencji zaskarżonego postanowienia.
Organ odwoławczy w pkt 2 postanowienia z dnia [...] listopada 2011r. orzekł, iż umorzeniu podlega postępowanie przed organem pierwszej instancji w zakresie powołanego wyżej wniosku w trybie art. 66 § 3 K.p.a. Zapis taki wskazuje, iż umorzeniu podlega nie całe postępowanie prowadzone przez organ pierwszej instancji, a jedynie postępowanie w zakresie zwrócenia wniosku skarżącego o odszkodowanie. Sentencja natomiast prawidłowo wydanego postanowienia w sytuacji przyjęcia, iż postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącego o wypłatę odszkodowania jest w całości bezprzedmiotowe - winna wskazywać, iż umorzeniu podlega postępowanie organu pierwszej instancji w całości.
Rozpoznając ponownie sprawę – po wydaniu powołanego wyżej wyroku WSA w Warszawie z dnia 9 maja 2012r. - Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej wydał zaskarżone niniejszą skargą postanowienie z dnia 31 października 2012r. o treści:
- 1. uchyla postanowienie Marszałka Województwa [...] z dnia [...] stycznia 2011r. w przedmiocie zwrócenia wniosku S. M. w trybie art. 66 § 3 K.p.a. o wypłatę odszkodowania,
- 2. umarza w całości postępowanie przed organem I instancji.
W uzasadnieniu podniósł, iż z racji, że w sprawie orzekał sąd powszechny nie było możliwe zastosowanie przez Marszałka przepisu art. 66 § 3 w zw. z § 4 K.p.a. Jednocześnie jednak nie istnieją podstawy prawne i faktyczne do wydania decyzji w przedmiocie odszkodowania i już przed organem I instancji istniały przesłanki do jego umorzenia z racji bezprzedmiotowości.
Następnie organ wskazał, że zdarzenie wywołujące szkodę wnioskodawcy miało miejsce przed wejściem w życie ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne tj. przed dniem 1 stycznia 2002r., natomiast wniosek skarżącego o odszkodowanie wpłynął w dniu 3 listopada 2008r. Stąd zastosowanie mogły mieć przepisy poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 38, poz. 230 ze zm.), która obowiązywała w dacie ewentualnej szkody. Zgodnie z art. 40 tej ustawy roszczenia o odszkodowanie przedawniały się z trzyletnim terminem.
Skargę na powyższe postanowienie do sądu administracyjnego wniósł S.M. reprezentowany przez pełnomocnika, wnosząc o "ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy".
W uzasadnieniu skargi szczegółowo opisał stan faktyczny sprawy oraz dotychczasowy przebieg postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, zajmując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Rozpoznając skargę – w granicach sprawy i nie będąc związany zarzutami oraz wnioskami skargi – Sąd doszedł do przekonania, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Na wstępie należy zwrócić uwagę, że obecnie kontrolowana decyzja jest wynikiem uprzednio toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego. Wobec takiego dotychczasowego przebiegu postępowania należało uwzględnić brzmienie art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działania lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Związanie sądu oceną prawną oznacza, że orzeczenie sądu wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie.
Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Związanie wynikające z tego przepisu przestaje obowiązywać jedynie w przypadku zmiany stanu prawnego lub zmiany stanu faktycznego (vide wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2012r., sygn. akt FSK 1296/10), co w niniejszym przypadku nie miało miejsca. Powyższe dotyczy także wskazówek co do dalszego postępowania, czyli jakiego rodzaju czynności winien dopełnić organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
Powołany przepis w sposób jednoznaczny wyznacza kierunek postępowania sądu pierwszej instancji, który nie posiada już na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego swobody w zakresie wykładni prawa. Zasada ta obowiązuje także organ orzekający, który będąc związany wykładnią prawa w sprawie nie może odstąpić ani od oceny prawnej, ani też od wskazań co do dalszego postępowania.
Ocena prawna przedstawiona w przywołanym wyroku WSA w Warszawie z dnia 9 maja 2012r. (sygn. akt IV SA/Wa 144/12) jest jednoznaczna. Mianowicie trafnie Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej przyjął, iż w niniejszej sprawie wobec odrzucenia przez Sąd Okręgowy pozwu skarżącego o wypłatę odszkodowania z powodu stwierdzenia braku kognicji sądu powszechnego, koniecznym było podjęcie sprawy przez właściwy organ administracji publicznej, nie zaś zwrot tego wniosku z racji, że nie występuje w takiej sprawie droga postępowania administracyjnego. Z tego względu zasadne było uchylenie wydanego przez organ I instancji postanowienia o zwrocie wniosku w trybie art. 66 § 3 K.p.a.
Dalej Sąd wypowiedział się, że żądanie skarżącego jest "bezprzedmiotowe" - stąd sentencja pkt 2 postanowienia Marszałka Województwa [...] winna obejmować całe postępowanie, a nie tylko w zakresie zwrotu wniosku, co oznacza, iż umorzeniu podlegać winno postępowanie pierwszej instancji w całości.
Wykonując wskazówkę zawartą w wyroku sądu, będącą skutkiem przyjętej przez skład orzekający oceny prawnej odnośnie zasadności roszczenia skarżącego, i umarzając postępowanie przed organem I instancji organ odwoławczy wypełnił dyspozycję art. 153 P.p.s.a.
Jednocześnie należy podkreślić, iż orzekający w tej sprawie obecnie skład sądu administracyjnego związany jest także – jak i organ administracji - poglądem prawnym i wskazówkami wyrażonymi w omawianym wyroku. Oznacza to, że jego rola ogranicza się do skontrolowania czy organ zastosował się do tych wytycznych, nie ma zaś uprawnień aby na tym etapie formułować swoje własne opinie, czy poglądy odmienne od tych zaprezentowanych w poprzednio wydanym wyroku WSA.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na zasadzie art. 151 P.p.s.a skargę oddalił.