Uzasadnienie
Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] września 2017 r. Nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Prezes Instytutu Panięcia Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu utrzymał w mocy postanowienie nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. o odmowie wszczęcia postępowania o wydanie decyzji administracyjnej Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 693 z późn. zm.).
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy.
J. K. w dniu [...] kwietnia 2016 r. zwrócił się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z wnioskiem o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji.
Po rozpatrzeniu wniosku, p.o. Dyrektora Archiwum IPN, działając z upoważnienia Prezes Instytutu Pamięci Narodowej, wydała decyzję nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. o spełnieniu przez J.K. warunków, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 693 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą 0 działaczach opozycji.
Decyzja nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. w całości spełniała żądanie wnioskodawcy. Stwierdzone w niej zostało, że J. K., syn J., ur. [...] kwietnia 1948 r. w [...] spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji tzn. nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, że w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej nie ma dokumentów wytworzonych przez lub przy udziale J. K. wskazujących, że współpracował on z organami służby bezpieczeństwa. Od powyższej decyzji wnioskodawca nie złożył odwołania.
Wnioskiem z dnia [...] lipca 2017 r. J. K., zwrócił się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej o wydanie "nowej decyzji" administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji.
Po rozpatrzeniu ww. wniosku w dniu [...] sierpnia 2017 r. Prezes Instytutu Pamięci wydał postanowienie nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r., które wpłynęło do Instytutu Pamięci Narodowej w dniu [...] sierpnia 2017 r. Pana J. K. wniósł o "wszczęcie postępowania w sprawie represjonowania przez władze PRL (...)". Przedmiotowy wniosek został złożony w terminie przewidzianym do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem nr [...]. W związku z powyższym organ zakwalifikował pismo jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy organ wydał powołane na wstępie zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu powołano, że z treści zaskarżonego postanowienia nr [...] wynika, że powodem odmowy wszczęcia postępowania na wniosek J. K. był fakt, iż sprawa wnioskodawcy została zakończona decyzją ostateczną. Wskazano, że dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. rozstrzygająca sprawę merytorycznie w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne i to niezależnie od prawidłowości tej decyzji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołano art. 61 a § 1 k.p.a.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł J. K.. W skardze podniósł, że wnosi o zmianę decyzji z [...].07.2016 r. albowiem z decyzji tej nie wynika, że był prześladowany i represjonowany, co skutkowało odmową nadania mu statusu kombatanta. Powołał, że wydana decyzja nie uwzględniała jego akt paszportowych będących w archiwach IPN. Skarżący powołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu i wskazał, że wnioskował do Prezesa IPN o wydanie drugiej decyzji, która potwierdzałaby fakt spełnienia przez niego przesłanek z art. 2 i 3 ustawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowej stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Wojewódzkie sądy administracyjne w oparciu m. in. o art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 P.p.s.a. uprawnione są do dokonywania kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oceny legalności zaskarżonych aktów Sąd dokonuje poprzez ustalenie, czy podjęto je zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego oraz czy prawidłowo zastosowano i zinterpretowano normy prawa materialnego. W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest nadto związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skład orzekający w niniejszej sprawie, dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia - w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy - doszedł do przekonania, że wniesiona skarga nie jest zasadna. Podniesione w niej argumenty nie zasługiwały na uwzględnienie, a Sąd działając z urzędu nie dostrzegł takich uchybień obu postanowień, które mogłyby prowadzić do ich uchylenia.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a. (żądanie wszczęcia postępowania) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Powołany przepis przewiduje zatem dwie sytuacje uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania. Pierwsza z nich ma miejsce, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną tego postępowania – w przedmiotowej sprawie nie ulegało wątpliwości, że Skarżący jest stroną postępowania. Druga natomiast występuje, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z innych uzasadnionych przyczyn. Przyczyny te nie zostały skonkretyzowane a dotyczą sytuacji gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło rozstrzygniecie, bądź też gdy przyczyny te związane są z przedmiotem postępowania administracyjnego. Art. 61a § 1 k.p.a. znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy stwierdzenie wyżej wymienionych przesłanek nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego.
W przedmiotowej sprawie, na dzień złożenia przez Skarżącego wniosku z dnia [...] lipca 2017 r. do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej o wydanie "nowej decyzji" administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji, w obrocie prawnym istniała decyzja nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. która w całości spełniała żądanie wnioskodawcy. Stwierdzone w niej zostało, że J. K., syn J., ur. [...] kwietnia 1948 r. w [...] spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji tzn. nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, że w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej nie ma dokumentów wytworzonych przez lub przy udziale J. K. wskazujących, że współpracował on z organami służby bezpieczeństwa. Decyzja ta jest ostateczna, wnioskodawca nie złożył od niej odwołania. Decyzja ta nie została również wyeliminowana z obrotu prawnego na dzień wydawania zaskarżonego postanowienia.
Treść wniosku z dnia [...] lipca 2017 r. nie pozostawia żadnych wątpliwości w zakresie żądania zgłoszonego przez J. K.. Mianowicie Skarżący zwrócił się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej o wydanie "nowej decyzji" administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Tak więc wniosek dotyczył prowadzenia kolejnego postępowania administracyjnego w tym samym przedmiocie.
W tej sytuacji organ prawidłowo uznał, że zachodzą okoliczności uniemożliwiające wszczęcie postępowania w sprawie i zasadnie odmówił wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.
Jak słusznie powołał organ w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, wszczęcie postępowania w takim stanie rzeczy naruszałoby zasadę trwałości decyzji administracyjnych, określoną w art. 16 § 1 K.p.a. i stanowiłoby przesłankę nieważności z art. 156 § 1 pkt 3 K. p. a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn.. akt VI SA/Wa 2642/16 orzekł: "Dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę merytorycznie w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne i to niezależnie od prawidłowości tej decyzji." Ewentualne ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną, możliwe jest tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie (por. M. Jaśkowska (w:), M. Jaśkowska, B. Wróbel, Kodeks Postępowania Administracyjnego - Komentarz; Kraków 2005, s. 968).
Z tych względów, wobec istnienia w obrocie prawnym ostatecznej decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. rozstrzygającej sprawę merytorycznie, zgodnie z żądaniem wnioskodawcy z dnia [...].04.2016 r., wszczęcie nowego postępowania w tym samym przedmiocie byłoby niedopuszczalne.
Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji.