Uzasadnienie
Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 17 grudnia 2015 r., w sprawie ze skargi M. A. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania, odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym.
W uzasadnieniu postanowienia Referendarz wskazał, że nie było możliwe dokonanie oceny sytuacji majątkowej strony skarżącej, ponieważ M. A. nie przedstawiła – mimo wezwania – wszystkich dokumentów i materiałów źródłowych dotyczących jej sytuacji materialnej. Zdaniem Referendarza sądowego utrzymanie czterech osób, w tym domu oraz dwóch nieruchomości przy deklarowanym dochodzie 150 zł na osobę miesięcznie bez jakichkolwiek innych źródeł dochodu budzi wątpliwości ponieważ przeczy logice i doświadczeniu życiowemu
Na to postanowienie w ustawowym terminie sprzeciw wniosła M. A. W jego uzasadnieniu wskazała, że wnioski Referendarza nie są poparte żadnym dowodem, lecz tylko subiektywną oceną. Utrzymanie mieszkańca wsi odbiega bowiem od kosztów utrzymania mieszkańca miasta. Do sprzeciwu skarżąca dołączyła sprawozdanie finansowe, uchwałę zgromadzenia oraz rachunek zysków i strat firmy [...] sp. z o.o., której jej mąż jest prezesem zarządu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy.
W ocenie Sądu rozstrzygnięcie Referendarza sądowego odpowiada prawu.
Wskazać należy, że prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa (na koszt podatników) i winno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe, a zatem Sąd bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z mężem, córką (studentką) oraz synem (uczniem). Wskazała, że ona oraz dzieci nie pracują, zaś cała rodzina utrzymuje się z renty męża skarżącej w wysokości 600 zł oraz wynagrodzenia z tytułu prowadzenia agencji pocztowej w wysokości 900 zł. Część tej kwoty potrącana jest przez komornika. Skarżąca oświadczyła, że jest właścicielką dwóch działek o pow. 0,80 ha, oraz współwłaścicielką działki o pow. 0,97 ha. Jako stałe miesięczny wydatki skarżąca wskazała – opłata za energię – 250 zł, gaz 100 zł, koszty leczenia 120 zł.
W ocenie Sądu za uzasadnione uznać należy wezwanie skarżącej do przedłożenia dodatkowych dokumentów przedstawiających jego sytuację majątkową poprzez: 1) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącą, jej męża oraz dzieci rachunków bankowych i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne (z ostatnich trzech miesięcy) wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji (ewentualnie oświadczenia o nieposiadaniu rachunku bankowego), 2) dokumentów (rachunki, faktury, dowody wpłaty itp.) potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie stałych wydatków związanych z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych rodziny skarżącej, 3) dokumentów ujawniających dochody uzyskiwane przez męża skarżącej z tytułu zatrudnienia (np. wyciąg z rachunku bankowego), 4) kopii decyzji o przyznaniu S. A. renty, 5) zaświadczenia właściwego urzędu pracy o posiadaniu przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, 6) dokumentów potwierdzających zajęcie komornicze wynagrodzenia otrzymywanego przez S. A., 7) oświadczenia czy posiadane przez skarżącą nieruchomości przynoszą dochód i w jakiej wysokości.
Skarżąca w odpowiedzi na zarządzenie nadesłała do Sądu: 1) kopię zaświadczenia ZUS Inspektorat w [...] z [...] października 2014 r. potwierdzającego, że S. A. pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy, 2) kopię decyzji ZUS Inspektora w Przeworsku z [...] lutego 2015 r. o ustaleniu wysokości renty (584,51 zł. netto), 3) kopie zawiadomień z 8 marca 2014 r. o przyłączeniu do egzekucji nieruchomości, 4) wyciąg z konta bankowego S. A. za okres od 1 do 30 listopada 2015 r. (brak środków), 5) kopie faktur i rachunków za gaz, wodę i gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Skarżąca nie nadesłała wyciągu z rachunku bankowego z ostatnich trzech miesięcy, nie nadesłała dokumentu ujawniającego wszystkie dochody jej męża oraz potwierdzającego egzekucję komorniczą, nie udzieliła wyczerpujących informacji dotyczących posiadanych nieruchomości, a dokumenty które przedstawiła są nieaktualne (pochodzą z 2014 r.). Ponadto przy sprzeciwie skarżąca nadesłała jedynie sprawozdanie finansowe uchwałę, zgromadzenia oraz rachunek zysków i strat firmy [...] sp. z o.o., której jej mąż jest prezesem zarządu. Z tego dokumentu wynika, że w 2013 r. spółka nie przyniosła zysków ani strat.
Konsekwencją udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 180/09, z 28 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 744/09, w z 23 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 184/12).
W ocenie Sądu zasadnie orzekający w sprawie Referendarz przyjął, że niewystraczające do przyznania prawa pomocy jest samo tylko oświadczenie wnioskodawcy, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania. Za prawidłowe należało uznać stanowisko, że oświadczenia skarżącej wobec braku nadesłanie wszystkich żądanych dokumentów pozostają niewystarczające dla przyznania jej prawa pomocy.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 260 § 1 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.