Uzasadnienie
Miasto P. wywiodło do Sądu skargą na decyzję z [...] sierpnia 2015 r. Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] kwietnia 1962 r. Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych oraz poprzedzające je orzeczenie z [...] maja 1961 r. Prezydium Rady Narodowej Miasta P. - Urzędu do Spraw Wewnętrznych o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w P. przy ulicy [...], zapisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego dla m. P. Nr [...] stanowiącej własność tabularną A. P. W skardze strona skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu tego wniosku wskazała, że z praktyki prowadzonych postępowań wynika, że strony na rzecz której stwierdzono nieważność orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości, zbywają ją jeszcze w trakcie postępowania przed sądem administracyjnym. Skutkiem tego, nawet w przypadku uchylenia przez sąd zaskarżonej decyzji niemożliwe będzie odzyskanie przez stronę skarżącą nieruchomości.
W ocenie strony skarżącej okres w jakim rozpatrywane są sprawy przed wojewódzkim sądem administracyjnym oraz wartość zwracanej nieruchomości przemawia za tym, że decyzja może wywołać nieodwracalne skutki prawne.
Pełnomocnik uczestników postępowania: E. K., J. S., M. K., K. N., B, B,, M, G, i A, Z, wniósł o oddalenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem pełnomocnika strona skarżąca w żaden sposób nie wykazała, aby w sprawie zachodziły przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji przez Sąd. Takiego waloru nie ma twierdzenie, że zwrot wywłaszczonej nieruchomości uczestnikom postępowania może umożliwić im sprzedaż nieruchomości.
Pozostali uczestnicy postępowania nie zajęli stanowiska w sprawie rozpoznawanego wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z zasadą przyjętą w art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania decyzji. Po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 p.p.s.a.).
Powyższy przepis zawiera zamknięty katalog przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Pierwszą z nich jest wyrządzenie znacznej szkody, zarówno majątkowej jak i niemajątkowej, którą należy rozumieć za taką, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast za drugą przesłankę - trudne do odwrócenia prawne i faktyczne skutki - rozumieć należy wywołanie istotnej i trwałej zmiany rzeczywistości, gdzie powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt wniosku Miasta P. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zasługuje on na uwzględnienie.
Przedmiotem wniosku jest decyzja stwierdzającą nieważność decyzji o wywłaszczenie nieruchomości. Choć decyzję tą zaliczyć należy do aktów o charakterze deklaratoryjnym, a te co do zasady nie podlegają wykonaniu, to nie można wykluczyć, że w wyniku trwania mocy takiego aktu mogą nastąpić określone następstwa prawne. Decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wywłaszczeniowej może bowiem spowodować istotną zmianę stosunków w sferze prawa własności nieruchomości. Na mocy takiej decyzji przywrócone zostają prawa byłych właścicieli, którzy mogą podjąć działania zmierzające do realizacji przysługującego im prawa własności (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 29 grudnia 2011 r. sygn. akt I OZ 1083/11, z 21 listopada 2013 r. sygn. akt I OZ 1112/13 oraz z 3 czerwca 2015 r. sygn. akt I OZ 566/15, wskazane orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W doktrynie wskazuje się, że decyzja administracyjna stwierdzająca nieważność innej decyzji, gdy stanowiła ona podstawę uprzedniego wpisu dokonanego w księdze wieczystej, może – co do zasady – stanowić podstawę wpisu w księdze wieczystej (por. J. Zawadzka (w:) J. Pisuliński (red.) Księgi wieczyste i hipoteka. Komentarz. LexisNexis Warszawa 2014, s. 485-488). Okoliczność zaskarżenia ostatecznej decyzji administracyjnej do Sądu administracyjnego, nie oznacza, że decyzja ta nie może stanowić podstawy wpisu do księgi wieczystej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 23 lutego 2005 r. sygn. akt III CK 537/04, publ. LEX).
W świetle powyższego usprawiedliwione są obawy strony skarżącej, że decyzja stwierdzająca nieważność wywłaszczenia może spowodować istotną zmianę stosunków w sferze prawa własności przedmiotowej nieruchomości, w następstwie których mogą zostać wywołane trudne do odwrócenia skutki. Wniosek taki płynie zarówno z twierdzeń strony skarżącej, jak i z podanych w aktach sprawy faktów oraz obowiązujących przepisów prawa.
Nie ulega bowiem wątpliwości, że stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej powoduje przywrócenie prawa własności nieruchomości byłym właścicielom bądź ich następcom prawnym, a zatem mają oni możliwość realizacji przysługujących im praw. Stąd stanowisko uczestników postępowania (następców prawnych A. P.) zaprezentowane w piśmie z 10 grudnia 2015 r., iż nie mają zamiaru zbywać nieruchomości w toku zainicjowanego postępowania sądowoadministracyjnego, nie stanowi gwarancji równej wstrzymaniu wykonalności zaskarżonej decyzji.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał za zasadne udzielenie ochrony tymczasowej stronie skarżącej, ponieważ zaskarżona decyzja może wywołać skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji.