Uzasadnienie
K. S., wnioskiem z dnia 22 października 2015 r., złożonym na urzędowym formularzu, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych.
Zarządzeniem z dnia 30 października 2015 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego o nadesłanie dodatkowych dokumentów oraz wyjaśnień, niezbędnych do dokonania oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych.
Skarżący, w odpowiedzi na to wezwanie, przy piśmie z dnia 17 listopada 2015 r. nie nadesłał wszystkich dokumentów, o które był wzywany, wypełniając tym samym zarządzenie referendarza sądowego jedynie w części.
Postanowieniem z dnia 30 listopada 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy z uwagi na niewykazanie przez skarżącego, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej zastosowanie wobec niego tej instytucji co, z kolei, uniemożliwiło dokonanie oceny jego sytuacji majątkowej. Nienadesłanie wszystkich dokumentów, o które skarżący był wzywany, nie pozwoliło zwłaszcza na ustalenie wielkości wpływów do budżetu domowego skarżącego.
Pismem z dnia 10 grudnia 2015 r. skarżący wniósł sprzeciw od tego postanowienia, kwestionując jego ustalenia.
Zarządzeniem z dnia 8 stycznia 2016 r. skarżący został wezwany do nadesłania dodatkowych dokumentów i wyjaśnień w związku z treścią pisma z dnia 10 grudnia 2015 r. – w terminie siedmiu dni.
W piśmie z dnia 5 maja 2016 r. skarżący odniósł się do ww. wezwania oraz nadesłał wyciąg z konta bankowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
W dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz.U. z 2015 r., poz. 658) – dalej w skrócie: "ustawa zmieniająca"]. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – dalej w skrócie: "P.p.s.a."] w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy zmieniającej, rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej przepisy ustawy, o której mowa w art. 1 P.p.s.a., w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 niniejszej ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie.
W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Z art. 2 ustawy zmieniającej wynika zatem, że w rozpoznawanej sprawie ma zastosowanie przepis art. 260 § 1 P.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez jej art. 1 pkt 73, ponieważ postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte po 15 sierpnia 2015 r.
Na podstawie art. 260 § 2 P.p.s.a. wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym, ciężar wykazania tej przesłanki spoczywa na osobie składającej wniosek.
Rozpoznając złożony wniosek referendarz sądowy słusznie uznał, że skarżący przedstawił niepełne informacje dotyczące własnej sytuacji finansowej i nie wykonał należycie wezwania do nadesłania stosownych dokumentów, w szczególności wyciągów ze wszystkich posiadanych przez niego rachunków bankowych. Skarżący wykonał kolejne wezwanie do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych ([...] oraz [...]) oraz wyjaśnienia, z jakiego rachunku bankowego pochodzi wyciąg, nadesłany przy piśmie z dnia 17 listopada 2015 r. Z pisma z dnia 5 maja 2016 r. wynika, że skarżący od czterech lat nie korzysta z rachunku w banku [...], stąd nie mógł dostarczyć wyciągu z tego konta, natomiast rachunek w banku [...] jest jedynym, jaki skarżący posiada, i to z niego pochodzi wyciąg, nadesłany przy piśmie z dnia 17 listopada 2015 r. Do ww. pisma skarżący załączył także wyciąg z konta w banku [...] za ostatnie 12 miesięcy.
Analiza nadesłanego przez skarżącego wyciągu z konta bankowego w [...] (73 1940... 5127 0000 0000) wskazuje na to, że jest to to samo konto, z którego pochodzi potwierdzenie przelewu z dnia 19 października 2015 r. kwoty 250 zł, tytułem: prąd M. S., ul. [...], [...] M. Natomiast wyciąg nadesłany przy piśmie z dnia 17 listopada 2015 r. (liczący 11 stron i zawierający transakcje od dnia 8 maja 2015 r. do dnia 9 listopada 2015.) nie jest tożsamy z ww. wyciągiem z banku [...]. Oznacza to, że nie można za wiarygodne przyjąć twierdzenia skarżącego, zawartego w piśmie z dnia 5 maja 2015 r., że rachunek w banku [...] jest jedynym, jaki skarżący posiada, skoro Sąd dysponuje dwoma wyciągami z dwóch różnych kont bankowych.
Skoro więc to na skarżącym spoczywa ciężar dowodu, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, jego będą obciążać negatywne skutki takiego zachowania. Sąd podziela ustalenia referendarza sądowego w zakresie wyjaśnień, składanych przez skarżącego, ale tylko w części popartych odpowiednimi dokumentami. Ponadto, Sąd opiera swoją ocenę sytuacji majątkowej skarżącego o materiał przez niego nadesłany, a wobec wynikających z niego nieścisłości, nie może na nim oprzeć korzystnego dla skarżącego rozstrzygnięcia.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 21/15, LEX nr 1 640 412, w postępowaniu sądowym "[...] zasadą jest odpłatność za zainicjowaną przez siebie sprawę sądową, zaś wyjątkiem od niej możliwość ubiegania się o zwolnienie w tym przedmiocie [...]. Nie może zatem dziwić możliwość żądania przez sąd przedstawienia przez stronę dodatkowych wyjaśnień, w razie gdy te wskazane we wniosku okazały się niedostateczne. To sąd bowiem jest zobowiązany do oceny, komu ma zostać udzielona, pochodząca z budżetu państwa, pomoc.". Skoro skarżący nie wykazał, że w jego przypadku zachodzi wyjątek, uregulowany w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd musiał utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
W tym stanie rzeczy Sąd – na mocy art. 260 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji postanowienia.