Uzasadnienie
W piśmie z dnia 19 grudnia 2017 r. M. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania.
Do wniosku dołączyła, złożony na urzędowym formularzu, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. We wniosku podała, że zakupiła wraz z mężem dom w stanie developerskim, a jego wykończenie pochłania wszystkie środki, które posiada jej rodzina.
Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką, zięciem i wnukiem. Rodzina utrzymuje się z emerytury M. K. oraz z wynagrodzenia za pracę A. H. i jej męża oraz w łącznej kwocie 7120,22 zł. Podała, ze cała jej emerytura jest przekazywana na utrzymanie i wykończenie domu, w którym zamieszkuje z córką i zięciem.
W piśmie z dnia 12 marca wezwano M. K. do nadesłania, w terminie 14 dni:
- a) wyciągów z posiadanych przez nią rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy,
- b) odcinka emerytury (o ile nie jest przekazywana na rachunek bankowy),
- c) kopii dokumentów potwierdzających ponoszenie wydatków (za lokal mieszkalny, media itp.) za ostatnie 3 miesiące,
- d) informacji, czy kwota 88 870 zł przyznana jako odszkodowanie z tytułu ograniczenia prawa rzeczowego została wypłacona,
- e) z uwagi na to, że Skarżąca we wniosku oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką A., zięciem R. i wnukiem K. wezwano ją również do nadesłania informacji o osiąganych przez te osoby dochodach.
W odpowiedzi na to wezwanie córka Skarżącej nadesłała kopie żądanych dokumentów.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 – dalej zwanej Ppsa) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania mu prawa pomocy. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2017 r., sygn. II OZ 25/17).
Ponadto udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Dopiero gdy środki, którymi dysponuje wnioskodawca, okażą się niewystarczające, można wystąpić o przyznanie prawa pomocy.
W niniejszej sprawie Skarżąca, jak podała pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką i zięciem, którzy otrzymują regularne dochody. Wobec tego Referendarz sądowy oceniał nie tylko sytuację majątkową nie tylko samej Skarżącej, ale również to, czy pomocy osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania w niniejszej sprawie.
Zarówno ze skargi jak i wniosku o przyznanie prawa pomocy, że Skarżąca nie kwestionuje wysokości przyznanego odszkodowania ale jedynie rozstrzygnięcie w zakresie odmowy powiększenia odszkodowania o 5% w tytułu jej wydania. We wniosku o przyznanie prawa pomocy jako wartość przedmiotu zaskarżenia wskazała kwotę 19733 zł (po zaokrągleniu). Wobec tego przy ewentualnym przyjęciu, że w sprawie należny jest wpis stosunkowy zostanie on ustalony na podstawie § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) i przy podanej wartości przedmiotu zaskarżenia ustalony na kwotę 592 zł (3% od kwoty 19733 zł)
Z dokumentów nadesłanych przez Skarżącą wynika, że dzień 26 marca suma salda na jej koncie wynosiła 17462,40 zł.
W sytuacji, gdy Skarżąca wykazała, że otrzymuje regularne świadczenie emerytalne pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z córką i zięciem, którzy również otrzymują regularne wynagrodzenie trudno jest przyjąć, że nie jest ona w stanie wygospodarować kosztów postępowania na sfinansowanie swojego udziału w niniejszym postępowaniu. Kwota posiadanych przez nią zasobów pieniężnych z nawiązką bowiem wystarczy na pokrycie kosztów postępowania sądowego i ewentualnie ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika.
Nie można przy tym przyjąć, że wydatki związane z zakupem i wykończeniem domu mają pierwszeństwo przed wydatkami o charakterze publicznoprawnym a do takich zalicza się koszty sądowe. Skarżąca, składając skargę w niniejszej sprawie, powinna była liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania i zapewnić na ten cel niezbędne środki. Skoro skarżąca środków tych nie zapewniła i jedynie we własnej, subiektywnej ocenie ich nie posiada, to okoliczność ta nie powoduje, że prawo pomocy należy jej przyznać.
W tej sytuacji należało uznać, że Wnioskodawczyni nie wykazała, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa orzeczono jak w sentencji.