Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 21 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 3271/16

Uzasadnienie

1. I. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. znak [...] (dalej "zaskarżonym postanowieniem") Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. (dalej także "WZdSOoN"), po rozpatrzeniu zażalenia K. S. (dalej także "skarżącej") na postanowienie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. (dalej także "MZdSOoN") z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...], orzekające o zawieszeniu z urzędu postępowania w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, utrzymał postanowienie MZdSOoN w mocy.
2. II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności zaskarżonego obecnie postanowienia z dnia [...] października 2016 r., przedstawia się następująco:
3. 1. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] MZdSOoN zawiesił z urzędu, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., postępowanie w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dla skarżącej.
4. 2. W dniu [...] września 2016 r. skarżąca wniosła do WZdSOoN zażalenie na postanowienie MZdSOoN z dnia [...] sierpnia 2016 r.
5. III. Zaskarżonym obecnie postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. WZdSOoN rozpatrzył zażalenie skarżącej na postanowienie MZdSOoN z dnia [...] sierpnia 2016 r., utrzymując to postanowienie w mocy.

Uzasadniając własne orzeczenie, WZdSOoN wskazał w szczególności, co następuje:

1. 1. Podstawą przyjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia był art. 97 § 1 pkt 4 i art. 101 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Na dzień podjęcia postanowienia o zawieszeniu postępowania w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, organ I instancji zasadnie uznał za niezbędne zawieszenie postępowania w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w związku z faktem, że w przedmiotowej sprawie toczy się postępowanie odwoławcze zarejestrowane pod sygnaturą akt [...] w Sądzie Rejonowym [...],[...] Wydziale Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Postępowanie to nie zostało jeszcze zakończone prawomocnym wyrokiem Sądu, a jego wynik stanowi zagadnienie wstępne w niniejszej sprawie. Wyroki Sądów Pracy i Ubezpieczeń Społecznych mogą bowiem skutkować modyfikacją orzeczeń Wojewódzkich Zespołów, również w zakresie daty ważności wydanego orzeczenia. Ujmując sprawę literalnie Sąd Rejonowy [...] w swoim wyroku może przykładowo zaliczyć skarżącą do grona osób niepełnosprawnych na stałe (zmieniając tym samym datę ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności). Aktualnie (ze względu na obowiązujące procedury) skarżąca nie legitymuje się prawomocnym orzeczeniem, jednakże wydanie takowego skutkowałoby naruszeniem kognicji Sądu.
2. 2. Ponadto gdy ustąpią przyczyny zawieszenia postępowania, organ administracji publicznej podejmuje postępowanie z urzędu lub na wniosek strony. Przyczyna wymieniona w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. ustąpi z chwilą uprawomocnienia się wyroku kończącego postępowanie w sprawie o ustalenie stopnia niepełnosprawności.
3. IV. Pismem z dnia [...] listopada 2016 r. skarżąca wniosła do tut. Sądu skargę na postanowienie WZdSOoN z dnia [...] października 2016 r., kwestionując jego legalność.

Uzasadniając skargę, skarżąca wskazała w szczególności, co następuje:

1. 1. Skarżąca była zmuszona do złożenia w dniu [...] sierpnia 2016 r. do MZdSOoN kolejnego wniosku o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w związku z bliską utratą (tj. w dniu [...] września 2016 r.) ważności poprzedniego orzeczenia w tym przedmiocie z dnia [...] września 2014 r.
2. 2. Zaskarżone postanowienie WZdSOoN z dnia [...] października 2016 r. wadliwie powołuje zawisłość przed sądem powszechnym sprawy z odwołania skarżącej od poprzedniego orzeczenia z dnia [...] września 2014 r. jako przeszkodę do rozpatrzenia nowego wniosku z dnia [...] sierpnia 2016 r. Powyższa okoliczność stanowi dużą uciążliwość dla skarżącej w sytuacji, w której jest ona niepełnosprawna ruchowo i nie może korzystać z uprawnień, wynikających z orzeczenia, o które się ubiega.
3. 3. Przedmiotem odwołania wniesionego przez skarżącą do sądu powszechnego jest weryfikacja ściśle wskazanych tam uchybień, obciążających poprzednie orzeczenie z dnia [...] września 2014 r. Przedstawiają się one w następujący sposób:
4. 1) W punkcie IV orzeczenia wskazano, że,,niepełnosprawność datuje się od [...].02.2008 r.", gdy winno być: " od [...].02.2008 r.", ponieważ niepełnosprawność skarżącej datuje się od chwili wypadku komunikacyjnego w dn. [...].02.2008 r., w którym doznała ona urazów głowy i kręgosłupa.
5. 2) W punkcie IX Orzeczenia o Niepełnosprawności odnośnie spełniania przez osobę niepełnosprawną przesłanek określonych w art. 8 ust. 3a pkt 1 ustawy z dn.20 czerwca 1997 Prawo o ruchu drogowym podane jest: "nie spełnia", gdy tymczasem w uzasadnieniu wydanego orzeczenia o niepełnosprawności z dn. [...].09.2014 r. podane jest: "Ponadto spełnione są przesłanki do przyznania wskazań określonych w art.8 ust. 3a pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. (Dz.U. z 2012 r., poz.1137 z późn.zm.) Prawo o ruchu drogowym."'

Pomimo to została wszczęta procedura, w wyniku której nie zostały rozpatrzone wnioski złożone w odwołaniu. Natomiast decyzją z dnia [...] marca 2015 r. został skrócony czas trwania niepełnosprawności o [...] miesięcy, tj. do dnia [...] grudnia 2015 r. zamiast do [...] września 2016 r. bez podania przyczyn. Wynikiem zaskarżenia w/w decyzji jest postępowanie przed Sądem Rejonowym [...] sygn. akt: [...].

1. 4. Przepis art.97 § 1 pkt 4 k.p.a. nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, albowiem wszystkie terminy związane z orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia [...] września 2014 r. już minęły: (-) okres obowiązywania decyzji z dnia [...] września 2014 r. minął z dniem [...] września 2016 r., (-) okres obowiązywania decyzji z dnia [...] marca 2015 r. upłynął z dniem [...] grudnia 2015 r. W postępowaniu, w którym zostały wydane w/w decyzje, skarżąca nie zgłosiła wniosku o bezterminowe orzeczenie, a zatem wykraczające poza dzień [...] września 2016 r. Brak w tej sytuacji podstaw do uzależniania rozpatrzenia wniosku z dnia [...] sierpnia 2016 r. od zakończenia postępowania sądowego, toczącego się pod sygnaturą [...]. Brak jest bowiem podstaw do podzielania stanowiska WZdSOoN, że sąd powszechny mógłby ustalić okres niepełnosprawności dłuższy aniżeli ustalony w decyzji z dnia [...] września 2014 r., tj. dłużej niż do [...] września 2016 r. Sąd bowiem nie jest uprawniony do orzekania ponad żądanie pozwu. W zaskarżonym postanowieniu organ nie wskazał podstawy prawnej, z której wynikałoby "wyroki Sądów Pracy i Ubezpieczeń Społecznych mogą skutkować modyfikacją orzeczeń Wojewódzkich Zespołów, również w zakresie daty ważności wydanego orzeczenia.". W świetle powyższych okoliczności dopuszczalność rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia [...] sierpnia 2016 r. o ustalenie stopnia niepełnosprawności nie jest uzależniona od zakończenia postępowania przed sądem powszechnym, prowadzonego pod sygn.. akt [...].
2. V. W odpowiedzi na skargę, wniesionej pismem z dnia 16 grudnia 2016 r., organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

VI. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

Zgodnie z art.134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie natomiast z art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Stosownie zaś do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Stosownie do art.120 p.p.s.a w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia [...] października 2016 r. oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji zapadło z naruszeniem art.97 § 4 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z tej racji postanowienie to należało wyeliminować z obrotu prawnego.

1. VII. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia [...] października 2016 r. prowadzi do następujących wniosków:
2. 1. Orzekające w niniejszej sprawie organy obu instancji uznały, że w postępowaniu administracyjnym, wywołanym wnioskiem skarżącej z dnia [...] sierpnia 2016 r. o ustalenie stopnia niepełnosprawności w trybie i na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. z 2014, poz.813 z późn.zm.), dalej "rozporządzenie z 2003 r.", wystąpiło zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w postaci konieczności rozpatrzenia przez sąd powszechny odwołania skarżącej od decyzji orzekającej o stopniu niepełnosprawności skarżącej na okres poprzedzający rozpatrzenie wniosku obecnego. Sąd podziela stanowisko skargi, że ocena obu organów orzekających w sprawie jest wadliwa, albowiem nie wykazały one w przekonujący sposób, że pomiędzy oboma postępowaniami w przedmiocie określenia stopnia niepełnosprawności, tj. postępowaniem zakończonym decyzją, w odniesieniu do której toczy się obecnie postępowanie odwoławcze przed sądem powszechnym, a nowym postępowaniem, wszczętym z wniosku skarżącej z dnia [...] sierpnia 2016 r. zachodzi tego rodzaju związek, który uniemożliwia rozpatrzenie wniosku obecnego do czasu zakończenia procedowania w przedmiocie wniosku wcześniejszego.
3. 2. W pierwszej kolejności podkreślić należy uchybienie przez organy obu instancji wymogom z art.7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. w sytuacji, w której w żadnym z orzeczeń w przedmiocie zawieszenia postępowania wszczętego wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2016 r. nie zidentyfikowano wprost orzeczenia, będącego obecnie przedmiotem postępowania przed sądem powszechnym, a ponadto, co istotniejsze, w żaden sposób nie zanalizowano treści jego rozstrzygnięcia. Wyłącznie w oparciu o treść skargi (oraz wniosku z dnia [...] sierpnia 2016 r.) można ustalić, że: (-) w dniu [...] lipca 2014 r. skarżąca wystąpiła do MZdSOoN o ustalenie stopnia niepełnosprawności, (-) orzeczeniem z dnia [...] września 2014 r. MZdSOoN ustalił na okres dwóch lat, tj. dnia [...] września 2016 r. stopień niepełnosprawności skarżącej jako umiarkowany, (-) orzeczeniem z dnia [...] marca 2015 r. WZdSOoN zreformował orzeczenie z dnia [...] września 2014 r., skracając w/w okres do [...] miesięcy, (-) w/w orzeczenie z dnia [...] marca 2015 r. stało się przedmiotem odwołania skarżącej do sądu powszechnego (sygn. akt [...]).
4. 3. Jako podstawę prawną zawieszenia postępowania organ I instancji wskazał art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z jego treścią organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Podzielić należy stanowisko skargi, że rozpatrzenie przez sąd powszechny odwołania skarżącej od decyzji WZdSOoN z dnia [...] marca 2015 r., orzekającego o stopniu niepełnosprawności skarżącej na okres [...] miesięcy, nie stanowi kwestii wstępnej w rozumieniu art.97 § 4 k.p.a. w postępowaniu o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, wywołanego wnioskiem skarżącej z dnia [...] sierpnia 2016 r. Powyższe wynika z faktu, że oba w/w postępowania dotyczą różnych okresów, w których orzeczenia te wywoływałyby skutki prawne. Zbyt daleko idzie argumentacja organu, że w postępowaniu sądowym, wywołanym w/w odwołaniem skarżącej od orzeczenia z dnia [...] marca 2015 r., mogłyby być rozstrzygane kwestie, wpływające bezpośrednio na wynik postępowania wszczętego wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2016 r. Organy w istocie w ogóle nie określiły, co uznają za zagadnienie wstępne, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne do załatwienia niniejszej sprawy. Wskazany przez organ scenariusz, w którym w wyniku rozpatrzenia odwołania od decyzji z dnia [...] marca 2015 r., sąd powszechny mógłby dokonać przekwalifikowania niepełnosprawności skarżącej z okresowej na trwałą, uznać należy nie tylko za mało prawdopodobny (zwłaszcza z uwagi na jasno zadeklarowane w skardze niesformułowanie przez skarżącą takiego żądania w odwołaniu do sądu powszechnego), ale przede wszystkim nie blokujący w żaden sposób możliwości rozpatrzenia nowego wniosku (mając na uwadze, że hipotetyczne zakwalifikowanie przez sąd powszechny niepełnosprawności skarżącej na trwałą stanowiłoby w oczywisty sposób podstawę do wzruszenia w trybie wznowienia postępowania decyzji stwierdzającej stopień czasowej niepełnosprawności, wydanej na skutek rozpatrzenia wniosku nowego). Stwierdzić należy, że stanowisko organów prowadzi do nieuzasadnionego pozbawienia skarżącej możliwości z korzystania w chwili obecnej z uprawnień, wynikających z niepełnosprawności.
5. 4. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku MZdSOoN przystąpi do rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia [...] sierpnia 2016 r.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznając, że organy wydając przedmiotowe postanowienia naruszyły przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.