Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 26 maja 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 334/20

Uzasadnienie

1. I. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] (dalej "zaskarżonym postanowieniem") Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej "GIOŚ" albo "Organ"), po rozpatrzeniu zażalenia spółki [...] z siedzibą w [...] (dalej "Skarżącej" albo "Spółki") na postanowienie GIOŚ z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] orzekł w następujący sposób:
2. 1) utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] marca 2019 r., zobowiązujące Skarżącą do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 2 lit. b rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 190 z dnia 12 lipca 2006 r. ze zm.), dalej "rozporządzenia 1013/2006" albo "rozporządzenia", w postaci odciętej części karoserii pojazdu marki [...] (dalej "(odciętej) części karoserii ("pojazdu")), o nieznanym numerze identyfikacyjnym nadwozia, będącej przedmiotem nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia z terenu Polski na terytorium [...], przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów;
3. 2) umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie z zażalenia z dnia 5 kwietnia 2019 r. [...], z siedzibą pod adresem: [...] (dalej "Odbiorca").
4. II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez GIOŚ postanowienia zaskarżonego obecnie, przedstawia się następująco:
5. 1. W wyniku kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu 2 czerwca 2018 r. przez funkcjonariuszy Palcówki Straży Granicznej w [...] ujawniono nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów w postaci w/w odciętej części karoserii pojazdu, będącej przedmiotem nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia z terenu Polski na terytorium [...]. W następstwie powyższego pismem z dnia 5 czerwca 2017 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] zawiadomił GIOŚ o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadu oraz przekazał Organowi całą zebraną w tej sprawie dokumentację.
6. 2. Pismem z dnia 20 czerwca 2018 r. znak: [...] GIOŚ zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie określenia sposobu gospodarowania odpadem o kodzie [...] w postaci odciętej części karoserii pojazdu, będącej przedmiotem nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia z terenu Polski na terytorium [...]. Ww. postępowanie wszczęte zostało z udziałem następujących podmiotów: 1) Skarżącej;
7. 2) LLC [...],[...].
8. 3. Postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r. GIOŚ zobowiązał Skarżącą do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 2 lit b rozporządzenia Nr 1013/2006 poprzez zagospodarowanie odpadu o kodzie [...] w postaci odciętej części karoserii pojazdu, będącej przedmiotem nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia z terenu Polski na terytorium [...], przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów, określając termin realizacji ww. działań na nie dłuższy niż 30 dni od daty doręczenia niniejszego postanowienia. Ww. postanowienie, zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, zostało doręczone ww. spółce w dniu 14 marca 2019 r.
9. 4. Pismem z dnia 5 kwietnia 2019 r. pełnomocnik Skarżącej wniosła do GIOŚ zażalenie na w/w postanowienie tego organu, zarzucając GIOŚ naruszenie następujących przepisów prawa:
10. 1) art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (aktualnie art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach) w związku z art. 1 ust. 1 lit. a dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady Europy 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów, poprzez niewłaściwą wykładnię przepisu w ustalonym stanie faktycznym;
11. 2) art. 26 pkt 3 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w związku z art. 24 ust. 3 rozporządzenia nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów, poprzez bezpodstawne wezwanie Skarżącej do oddania przedmiotowej odciętej części karoserii do stacji demontażu, wobec dostatecznego wykazania w toku postępowania przez Skarżącą, że rzeczona część karoserii nie jest odpadem;
12. 3) art. 7 w związku z art. 75 i 77 § 1 w związku z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez niedążenie do ustalenia prawdy obiektywnej;
13. 4) art. 8 k.p.a., gdyż prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie, przy określeniu następstw prawnych ustalonego stanu faktycznego nie uwzględniono słusznego interesu strony, ograniczając się do wskazania rzekomego naruszenia przepisów, które nie wywarło żadnych negatywnych następstw dla porządku prawnego, a szczególnie nie oceniono w tym kontekście zagrożenia, jakie mogło lub wywołało dla środowiska naturalnego;
14. 5) art. 9 i 11 w związku z art. 107 3 k.p.a., poprzez niewykazanie w uzasadnieniu logicznego i zgodnego z doświadczeniem życiowym ciągu rozumowania, uzasadniającego wydanie postanowienia z pominięciem ustaleń dokonanych przez biegłego rzeczoznawcę z dziedziny techniki samochodowej i przypisanie, przez organ sobie przymiotu wiedzy specjalistycznej;
15. 6) art. 12 k.p.a., poprzez nieuzasadnioną przewlekłość postępowania.
16. 5. Zażalenie na postanowienie GIOŚ złożyła również spółka [...].
17. III. Jak już wskazano, postanowieniem zaskarżonym obecnie GIOŚ rozpoznał zażalenie Skarżącej na własne postanowienie z dnia [...] marca 2019 r., orzekając, jak wskazano na wstępie. Uzasadniając w/w rozstrzygnięcie, Organ wskazał w szczególności, co następuje:

Zatrzymany podczas kontroli drogowej towar to odcięta tylna część samochodu osobowego. Powyższe wynika z: 1) zawiadomienia Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...], 2) kopii formularza wniosku o przeprowadzenie oceny towaru, 3) kopii protokołu kontroli Nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. oraz 4) dokumentacji fotograficznej, na której widoczne są ślady ciecia mechanicznego ww. karoserii.

Z opinii technicznej Nr [...], z dnia [...] czerwca 2018 r. wynika, iż badany element to tylna część karoserii pojazdu marki [...], który został prawidłowo zdemontowany. Zgodnie z ww. opinią cięcia zostały tak wykonane, że pozostały oryginalne zgrzewy, które pozwalają na zamontowanie przedmiotowej części, zgodnie z technologia producenta, w innym pojeździe. W ww. opinii rzeczoznawca wskazał ponadto, iż przedmiotowa część karoserii nie widnieje w Wykazie przedmiotów i części wyposażenia, których ponowne użycie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub negatywnie wpływa na środowisko, jak również spełnia wymogi części zamiennej mogącej być ponownie zamontowanej w innym pojeździe. Tym samym, w ocenie rzeczoznawcy ww. część karoserii nie spełnia ustawowej definicji odpadu.

W/w stanowiska podzielić nie można. Ciętych mechanicznie fragmentów pojazdów nie można potraktować jako części zamiennych, ponieważ nie są to części mogące zostać bezpośrednio użyte w całości jako części zamienne w innym pojeździe, bez konieczności uprzedniego, odpowiedniego ich przygotowania, jak również nie istnieje taki proces technologiczny, w którym wytwarza się części (fragmenty karoserii) pojazdów, jako części samochodowe nadające się do bezpośredniego zamontowania. Wobec powyższego ww. odcięta mechanicznie część karoserii pojazdu, nie będzie mogła być wykorzystana zgodnie ze swoim przeznaczeniem w innym pojeździe i zajdzie konieczność poddania jej procesowi odzysku (demontażu).

(iii) W przypadku ww. odciętej części pojazdu marki, jej poprzedni właściciel, tj. Skarżąca, nie znajdując dla niej dalszego zastosowania zgodnie z jej pierwotnym przeznaczeniem, pozbył się jej na rzecz Odbiorcy, co wypełnia przesłankę "pozbycia się " w myśl art. 3 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2018 r. poz. 992), zgodnie z którym przez odpady rozumie się "każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany". Wobec powyższego ww. odciętą mechanicznie tylną część karoserii pojazdu należy uznać za odpad, który powinien zostać w odpowiedni sposób zagospodarowany.

Odnosząc się natomiast do twierdzenia pełnomocnik Strony, iż błędne jest twierdzenie Organu, iż że rzeczoznawca nie posiada wiedzy specjalistycznej dla ustalenia co jest odpadem, a co nim nie jest, należ wskazać jak niżej.

Jak wskazał Organ w treści uzasadnienia zażalonego postanowienia rzeczoznawca samochodowy posiada uprawnienia do oceny stanu technicznego pojazdów, rekonstrukcji wypadków drogowych oraz szacowania wartości pojazdów. Rzeczoznawca nie przeprowadza analizy prawnej dokumentacji towarzyszącej pojazdowi (części pojazdu) pod kątem przepisów ochrony środowiska i badania okoliczności wskazujących na "pozbycie się". W tym miejscu należy jeszcze raz podkreślić, iż w myśl art. 3 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy o odpadach, przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Okoliczność npozbycia się" przedmiotu przez poprzedniego właściciela jest zatem kluczowa do uznania przedmiotu za odpad. Rzeczoznawca z zakresu techniki samochodowej nie dokonuje analizy definicji odpadu oraz nie bada spełnienia lub niespełnienia przesłanek "pozbycia się" względem omawianego pojazdu lub jego części, a do kontroli przestrzegania przepisów o ochronie środowiska oraz badania i oceny stanu środowiska, jak wskazał organ, powołani zostali Główny Inspektor Ochrony Środowiska oraz Wojewódzcy Inspektorzy Ochrony Środowiska, na mocy art. 1 i art. 2 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. 2018 poz. 1471 ze zm.) do których ustawowych kompetencji zaliczana jest m.in. realizacja zadań określonych w przepisach o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

W związku z powyższym to Inspekcja Ochrony Środowiska jest organem wyspecjalizowanym w zakresie swoich ustawowych kompetencji, a tym samym pracownicy Inspekcji Ochrony Środowiska posiadają niezbędny do realizacji jej ustawowych zadań (także tych wynikających z ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów) zakres wiedzy specjalistycznej. Na potwierdzenie powyższego organ przytoczył ponadto stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w wyroku z dnia 16 września 2015 r. (sygn. akt: II OSK 2920/13), w którym Sąd stwierdził, iż "pozbycie się", stanowi konieczną przesłankę do uznania przedmiotu za odpad, co w istocie oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób aniżeli nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko. Biorąc pod uwagę powyższe zarzut pełnomocnik Strony dotyczący ww. kwestii należy uznać za nietrafiony.

W kwestii natomiast zarzutu pełnomocnika, iż organ bezpodstawnie przypisał sobie posiadanie wiedzy specjalistycznej w zakresie budowy pojazdów oraz technologii napraw, a jedyną możliwością zakwestionowania wniosków przedstawionych w ww. opinii technicznej powinno być w ocenie pełnomocnika Strony przeprowadzenie przez organ kontr-opinii, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca, należy stwierdzić, że.

Według art. 78 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Według natomiast art. 84 § 1 ww. Kodeksu, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego o wydanie opinii.

W ocenie Organu, z przyczyn wyżej opisanych, okoliczności, które miałyby być przedmiotem dowodu zostały już rzetelnie udowodnione w toku niniejszego postępowania, a materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawy był wystarczający do uznania przedmiotowej odciętej części pojazdu za odpad. Organ dysponuje opinią uprawionego rzeczoznawcy samochodowego dotyczącą przedmiotowej odciętej, tylnej części karoserii pojazdu w których zostały zawarte informacje na temat sposobu jej demontażu oraz jej dalszego przeznaczenia. Tym samym ponowne ustalenie, czy ww. część została prawidłowo zdemontowana, jakie będzie jej dalsze przeznaczenie, a przede wszystkim czy jest odpadem, czy nie, nie stanowią okoliczności mających znaczenie dla sprawy, gdyż jak wskazano powyżej kwestia uznania danego przedmiotu za odpad nie jest rozstrzygana przez rzeczoznawcę samochodowego. Na marginesie natomiast należy wskazać, iż na żadnym etapie postępowania Strona nie występowała z wnioskiem o przeprowadzenie takiej opinii. Wobec powyższego zarzut pełnomocnika w powyższej kwestii również należy uznać za bezzasadny.

Odnosząc się natomiast do kwestii twierdzenia pełnomocnik Strony, iż sprzecznym z ustaleniami organu pozostaje sposób transportu przedmiotowej części, która to część podczas transportu była odpowiednio zabezpieczona przed uszkodzeniem, a to indywidualne przewożenie świadczy o zamiarze jej ponownego użycia, należy wskazać, iż istotnie sposób załadunku przedmiotów (np. części samochodowych) luzem, bezładnie, bez posegregowania oraz bez zabezpieczenia przed ewentualnymi dalszymi uszkodzeniami w trakcie transportu ma istotne znaczenie w kwestii kwalifikacji takich części do kategorii odpadów, niemniej jednak sam sposób zabezpieczenia i indywidualnego transportu przedmiotu, automatycznie nie zwalnia go ze statusu odpadu. W rozpatrywanym przypadku, jak wskazano powyższej ww. odciętej mechanicznie części karoserii pojazdu, nie można potraktować jako części zamiennej, a tym samym nie będzie ona mogła być wykorzystana zgodnie ze swoim przeznaczeniem w innym pojeździe i zajdzie konieczność poddania jej procesowi odzysku (demontażu). Wobec powyższego przedmiotowa odcięta część karoserii pojazdu stanowi odpad, który powinien zostać w odpowiedni sposób zagospodarowany.

Odnosząc się do twierdzenia Strony, iż organ zupełnie pominął fakt, iż przedmiotowa odcięta część karoserii pojazdu została zakupiona jako część indywidualna (jednostkowa) o czym świadczy treść przedłożonej w toku postępowania faktury zakupu należy wskazać, iż odpady mogą być i są przedmiotem swobodnego handlu i w wielu przypadkach posiadają określoną wartość rynkową, lecz ten fakt nie powoduje, że wraz z zawarciem transakcji handlowej tracą one status odpadu. Liczne orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (połączone sprawy C-418/97 i C-419/97) wskazują, iż przedmiot poddawany procesom odzysku jest odpadem (wyrok TSUE z 15 czerwca 2000 r.), a pojęcie odpadu nie wyłącza substancji i przedmiotów, które nadają się do dalszego gospodarczego wykorzystania (wyrok z dnia 15 stycznia 2004 r. w sprawie C-235/02).

W kwestii zarzutu pełnomocnik Strony nie wykazania przez organ negatywnego wpływu odpadu w postaci przedmiotowej odciętej części karoserii pojazdu na środowisko, należy wskazać, iż jedyną formą odzysku odpadu z pojazdu, który został nielegalnie przemieszczony jest jego przekazanie do stacji demontażu i demontaż polegający na pozyskaniu z niego części zamiennych. Tym samym w rozpatrywanym przypadku ww. odcięta mechanicznie część karoserii pojazdu winna zostać poddana procesowi odzysku w uprawnionej stacji demontażu. Wobec powyższego, jak i treści ww. przepisów prawa, organ słusznie zobowiązał Stronę do zagospodarowania sprowadzonego nielegalnie odpadu w sposób określony wyżej przytoczonym przepisem, a który w świetle prawnych regulacji daje gwarancję poddania tego odpadu odzyskowi lub unieszkodliwianiu w sposób racjonalny ekologicznie.

Zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2014 r., poz. 1923) odpady w postaci niekompletnych, częściowo zdemontowanych pojazdów wycofanych z eksploatacji, pozbawione płynów eksploatacyjnych, klasyfikowane są pod kodem 16 01 06 - "zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy niezawierające cieczy i innych niebezpiecznych elementów,,. Według rozporządzenia (WE) Nr 10 13/2006 w sprawie przemieszczania odpadów, tego rodzaju odpady klasyfikowane są pod kodem [...]- "odpady pojazdów mechanicznych wycofanych z eksploatacji, niezawierające ani cieczy ani związków niebezpiecznych,,.

W odniesieniu do odpadów sklasyfikowanych pod kodem [...] według rozporządzenia w sprawie katalogu odpadów, zgodnie z art. 37 ust. 5 rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006, na podstawie którego w przypadku przemieszczania do państw, których nie obowiązuje decyzja OECD, odpadów, które nie zostały zaliczone do żadnej z kategorii w załączniku III lub przemieszczania mieszanin odpadów, które nie zostały zaliczone do żadnej z kategorii w załączniku III lub IIIA, albo przemieszczania odpadów wyszczególnionych w załączniku IIIB, o ile wywóz nie jest zakazany na podstawie art. 36, stosuje się ust. 1 lit. b) tego artykułu, tj. procedurę uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody właściwych organów. Z powyższego wynika, że przemieszczanie z Polski na terytorium [...] odpadów o kodzie [...] winno być zrealizowane z zastosowaniem procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody właściwych zainteresowanych organów. Biorąc pod uwagę, iż ww. przemieszczenie dokonane zostało bez zastosowania ww. procedury, na podstawie art. 2 pkt 35 lit. a ww. rozporządzenia, należy uznać je za nielegalne przemieszczanie odpadów.

W myśl art. 2 pkt. 15 lit. a ww. rozporządzenia "zgłaszający" oznacza w przypadku przemieszczeń pochodzących z Państwa Członkowskiego - każdą osobę fizyczną lub prawną podlegającą jurysdykcji tego Państwa Członkowskiego, która zamierza dokonać przemieszczenia odpadów lub zlecić takie przemieszczenie i na której ciąży obowiązek zgłoszenia. Wysyłającym, zgodnie z informacją zawartą w kopii formularza informacji o nielegalnym międzynarodowym przemieszczeniu odpadów, jest Skarżąca, która dokonywała wywozu ww. odpadu z terytorium Polski na terytorium [...], bez dokonania zgłoszenia i uzyskania zgody właściwych organów. Tym samym Skarżąca stała się zgłaszającym, a zarazem wysyłającym ww. odpad, odpowiedzialnym za jego nielegalne międzynarodowe przemieszczanie.

Artykuł 25 ust. 1 pkt 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów stanowi, iż w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadów albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006, GIOŚ wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i wzywa zgłaszającego lub jeżeli nie dokonano zgłoszenia, podmiot zobowiązany do dokonania zgłoszenia - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi wysyłający odpady - w drodze postanowienia, do zastosowania procedur określonych w art. 24 ww. rozporządzenia, określając termin realizacji działań wynikających z tych procedur, nie dłuższy niż 30 dni. Według art. 24 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 1013/2006, jeżeli odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie ponosi zgłaszający, właściwy organ wysyłki zapewnia, że ww. odpady zostaną odebrane przez podmiot zobowiązany do dokonania zgłoszenia.

Artykuł 18 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji mówi, że właściciel pojazdu wycofanego z eksploatacji przekazuje go wyłącznie do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów. W oparciu o powyższe, odpad o kodzie [...] winien być przekazany do odbiorcy prowadzącego stację demontażu pojazdów lub punkt zbierania pojazdów. W tym miejscu należy dodać, iż zgodnie z art. 2 pkt 3 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, przepisy ww. ustawy stosuje się również do odpadów powstałych z pojazdów.

Wskazać należy, iż w toku postępowania wykluczono odpowiedzialność Odbiorcy (podmiotu [...]) z tytułu nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadów. Tym samym postępowanie to nie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku tego podmiotu.

1. IV. Pismem z dnia 3 stycznia 2020 r. pełnomocnik Skarżącej wniosła do tut. Sądu skargę na postanowienie GIOŚ, zarzucając Organowi naruszenie przepisów prawa procesowego oraz materialnego, tj.:
2. 1) art. 77 § 2 i art. 80 i 81 a k.p.a., poprzez ich niezastosowanie i zaniechanie przeprowadzenia wszystkich dostępnych dowodów;
3. 2) art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2019 poz. 701 t.j.) poprzez niewłaściwe przyjęcie, iż odcięta część karoserii pojazdu stanowi odpad;
4. 3) art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2019 r. poz. 1162) w zw. z art. 24 ust 2 lit b rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczenia odpadów (Dz. Urz. UE L 190 z dnia 12.07.2006 r ze zm.) poprzez przyjęcie, iż w niniejszej sprawie doszło do nielegalnego przemieszczania odpadów;
5. 4) art. 18 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1610) iż odcięta część karoserii stanowi pojazd wycofany z eksploatacji i winna zostać przekazana wyłącznie do stacji demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania odpadów.

W uzasadnieniu w/w zarzutów skarga podnosi, co następuje:

(i) Dopuszczalność kwalifikowania danego przedmiotu jako odpadu jest uzależniona od wykazania, iż przedmiot ten negatywnie oddziaływałby na zdrowie ludzi lub środowisko (skarga powołuje w tym kontekście wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 506/17). GIOŚ nie wykazał, iż tego rodzaju oddziaływanie występowałoby w przypadku przedmiotowej karoserii w sytuacji jej ponownego użycia.

(ii) Przedmiotowa karoseria nie spełnia kryteriów odpadu o kodzie [...] "zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy niezawierające cieczy lub innych niebezpiecznych elementów". Zaświadcza o tym opinia rzeczoznawcy, gdzie wskazano, iż w/w karoseria jest częścią nie zużytą, nadającą się do użytkowania.

1. V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej w piśmie procesowym z dnia 7 lutego 2020 r. GIOŚ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

VI. Sąd rozpoznał skargę na decyzję GIOŚ z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – t.j. Dz.U. z 2016 r., poz.1066 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2017 poz.1369 z późn. zm. – zwanej dalej "p.p.s.a.").

Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Stosownie do art.119 pkt 1 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Stosownie do art.120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a.

W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny:

1. 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
2. a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
3. b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
4. c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
5. 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
6. 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził.

1. VII. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia GIOŚ prowadzi do następujących wniosków:
2. 1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, określonym w art.25 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów ("u.m.p.o."), było wezwanie właściwego podmiotu do zastosowania - w następstwie stwierdzenia nielegalnego przemieszczenia odpadu w postaci odciętej części karoserii pojazdu samochodowego - procedur określonych w art. 24 rozporządzenia nr 1013/2006. Trafnie uznał GIOŚ, że podmiotem, do którego należy skierować w/w wezwanie jest Skarżąca, którą stosownie do art.25 ust.1 pkt 1 ustawy należy traktować jako podmiot zobowiązany do dokonania zgłoszenia międzynarodowego przemieszczenia w/w odpadu, a to z racji spełniania kryteriów z art. 2 pkt. 15 lit. a rozporządzenia nr 1013/2006.

Zarzutów skargi, koncentrujących się na próbie wykazania, iż przedmiotowa odcięta część karoserii pojazdu samochodowego nie jest odpadem, nie można było uwzględnić.

1. 2. Stan prawny, regulujący przedmiot sprawy przedstawia się następująco:

Ustawa o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów określa:

(-) postępowanie i organy właściwe do wykonania zadań z zakresu międzynarodowego przemieszczania odpadów, wynikających z rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 190 z 12.07.2006, str.

1. 1) oraz (-) kary pieniężne za naruszanie obowiązków w zakresie międzynarodowego przemieszczania odpadów (art.1 ust.1 ustawy).

Stosownie do art.2 pkt 34 lit.a rozporządzenia "przemieszczanie" oznacza transport odpadów przeznaczonych do odzysku lub unieszkodliwienia, który jest planowany lub odbywa się z jednego państwa do drugiego.

Z kolei, jak stanowi art.2 pkt 35 rozporządzenia 1013/2006 jedną z postaci nielegalnego przemieszczania odpadów stanowi przemieszczenie dokonane z naruszeniem art.36 tego aktu. Zgodnie z art. 36 ust. 1 lit. a rozporządzenia 1013/2006 zakazany jest wywóz ze Wspólnoty odpadów wyszczególnionych jako niebezpieczne w załączniku V do państwa, którego nie obowiązuje decyzja OECD. Z przepisu tego należy wywodzić zakaz przemieszczania z terytorium Polski na terytorium [...] odpadów o kodzie [...]*.

Jak stanowi art.25 ust.1 ustawy z 2007 r., w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym przemieszczeniu otrzymanego w trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i wzywa:

1. 1) zgłaszającego lub, jeżeli nie dokonano zgłoszenia, podmiot zobowiązany do dokonania zgłoszenia - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi wysyłający odpady,
2. 2) odbiorcę odpadów - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów
3. - w drodze postanowienia, do zastosowania procedur określonych w art. 24 rozporządzenia nr 1013/2006, określając termin realizacji działań wynikających z tych procedur, nie dłuższy niż 30 dni.

Jak stanowi art.24 ust.2 zdanie pierwsze rozporządzenia 1013/2006 jeżeli odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie ponosi zgłaszający, właściwy organ wysyłki zapewnia, że przedmiotowe odpady zostaną:

1. a) odebrane przez podmiot, który faktycznie dokonał zgłoszenia; lub, jeżeli nie dokonano zgłoszenia,
2. b) odebrane przez podmiot zobowiązany do dokonania zgłoszenia; lub, jeżeli jest to niewykonalne,
3. c) odebrane przez właściwy organ wysyłki albo przez osobę fizyczną lub prawną działającą w jego imieniu; lub, jeżeli to niewykonalne,
4. d) poddane odzyskowi lub unieszkodliwieniu w inny sposób w państwie przeznaczenia lub wysyłki przez właściwy organ wysyłki albo przez osobę fizyczną lub prawną działającą w jego imieniu; lub, jeżeli jest to niewykonalne,
5. e) poddane odzyskowi lub unieszkodliwieniu w inny sposób w innym państwie przez właściwy organ wysyłki albo przez osobę fizyczną lub prawną działającą w jego imieniu, jeżeli wszystkie zainteresowane właściwe organy wyrażą na to zgodę.

Stosownie do art.2 pkt 15 lit. a rozporządzenia "zgłaszający" oznacza w przypadku przemieszczeń pochodzących z Państwa Członkowskiego - każdą osobę fizyczną lub prawną podlegającą jurysdykcji tego Państwa Członkowskiego, która zamierza dokonać przemieszczenia odpadów lub zlecić takie przemieszczanie i na której ciąży obowiązek zgłoszenia (w przepisie zawarto stosowny katalog podmiotów).

Na potrzeby rozporządzenia 1013/2006 "odpady" definiuje się zgodnie z art. 1 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2006/12/WE (art.2 pkt 1 rozporządzenia), implementowanej do ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r. poz. 21, z późn. zm.). Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach (Dz. U. z 2013 r. poz. 21, z późn. zm.), przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany.

1. 3. Odniesienie w/w uwarunkowań prawnych do stanu faktycznego niniejszej sprawy prowadzi do następujących wniosków:
2. 3.1. Zastosowanie w stosunku do Skarżącej instrumentów przewidzianych w art.25 u.m.p.o. było w pełni uzasadnione, albowiem prawidłowo ustalił GIOŚ, iż jako podmiot wysyłający odpad w postaci pociętej części karoserii pojazdu Skarżąca ponosi odpowiedzialność za jego planowane nielegalne, międzynarodowe przemieszczenie.

Trafnie przyjął zatem GIOŚ, że:

(i) W myśl art. 2 pkt. 15 lit. a ww. rozporządzenia "zgłaszający" oznacza w przypadku przemieszczeń pochodzących z Państwa Członkowskiego - każdą osobę fizyczną lub prawną podlegającą jurysdykcji tego Państwa Członkowskiego, która zamierza dokonać przemieszczenia odpadów lub zlecić takie przemieszczenie i na której ciąży obowiązek zgłoszenia. Wysyłającym, zgodnie z informacją zawartą w kopii formularza informacji o nielegalnym międzynarodowym przemieszczeniu odpadów, jest Skarżąca, która dokonywała wywozu ww. odpadu z terytorium Polski na terytorium [...], bez dokonania zgłoszenia i uzyskania zgody właściwych organów. Tym samym Skarżąca stała się zgłaszającym, a zarazem wysyłającym ww. odpad, odpowiedzialnym za jego nielegalne międzynarodowe przemieszczanie.

(ii) W odniesieniu do odpadów sklasyfikowanych pod kodem [...] według rozporządzenia w sprawie katalogu odpadów, zgodnie z art. 37 ust. 5 rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006, na podstawie którego w przypadku przemieszczania do państw, których nie obowiązuje decyzja OECD, odpadów, które nie zostały zaliczone do żadnej z kategorii w załączniku III lub przemieszczania mieszanin odpadów, które nie zostały zaliczone do żadnej z kategorii w załączniku III lub IIIA, albo przemieszczania odpadów wyszczególnionych w załączniku IIIB, o ile wywóz nie jest zakazany na podstawie art. 36, stosuje się ust. 1 lit. b) tego artykułu, tj. procedurę uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody właściwych organów.

(iii) Przemieszczanie z Polski na terytorium [...] odpadów o kodzie [...] winno być zrealizowane z zastosowaniem procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody właściwych zainteresowanych organów.

(iv) Stwierdzone przemieszczenie dokonane zostało bez zastosowania ww. procedury, co w świetle art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia 1013/2006, przesądza o jego nielegalności.

3.2. Wbrew stanowisku skargi GIOŚ wykazał w sposób przekonujący, iż przedmiotem planowanego przemieszczenia był odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, klasyfikowany pod kodem [...] - "zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy niezawierające cieczy i innych niebezpiecznych elementów" (zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów). Z kolei według rozporządzenia (WE) Nr 10 13/2006 w sprawie przemieszczania odpadów, tego rodzaju odpady klasyfikowane są pod kodem B 1250 - "odpady pojazdów mechanicznych wycofanych z eksploatacji, niezawierające ani cieczy ani związków niebezpiecznych".

Nie można podzielić wywodów skargi, kwestionujących prawidłowość ustaleń GIOŚ we w/w zakresie, opierających się na analizie całej zgromadzonej dokumentacji, w tym w szczególności: 1) kopii protokołu kontroli Nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., 2) kopii formularza wniosku o przeprowadzenie oceny towaru, 3) opinii technicznej Nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., 5) dokumentacji fotograficznej.

Trafnie stwierdził Organ brak przesłanek, uzasadniających przeprowadzenie w sprawie dowodu z dodatkowej opinii biegłego. Prawidłowo przyjął zatem Organ, iż jakkolwiek rzeczoznawca samochodowy posiada uprawnienia do oceny stanu technicznego pojazdów, rekonstrukcji wypadków drogowych oraz szacowania wartości pojazdów, to ocena, czy dany pojazd lub też jego część stanowi odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, czy też nie, może być dokonywana na gruncie spraw administracyjnych o podobnym przedmiocie bezpośrednio przez GIOŚ jako organ wyspecjalizowany w zakresie odpadów.

Nie sposób oczywiście wykluczyć, iż w konkretnym przypadku, budzącym wątpliwości, koniecznym będzie skorzystanie przez GIOŚ z wiadomości specjalnych biegłego, niemniej konieczność taka nie wystąpiła w niniejszej sprawie, z uwagi na jej jednoznaczny stan faktyczny, nie wykazujący się nadmiernym skomplikowaniem. Uznać przy tym należy, iż przedłożona Organowi opinia uprawionego rzeczoznawcy samochodowego, sporządzona na zlecenie Odbiorcy, dotycząca przedmiotowej części karoserii pojazdu, zawierała wystarczające dane na temat sposobu jej demontażu oraz dalszego przeznaczenia.

Wyraźnie zaznaczyć należy, iż ocena, czy dany przedmiot, czy substancja stała się odpadem, czy też nie, abstrahuje od ewentualnej możliwości późniejszego przywrócenia pierwotnej funkcji tego przedmiotu, czy substancji, czy też poddania jej zabiegom, umożliwiającym wykorzystanie w inny sposób. W kontekście rozpatrywanej sprawy rozstrzygające znaczenie ma zatem wyłącznie to, czy w dacie planowanego przemieszczenia kwestionowana część karoserii posiadała charakter przedmiotu, który utracił swoje pierwotne przeznaczenie, stanowiąc potencjalne zagrożenie dla środowiska, czy też nie, niezależnie od tego, czy po ewentualnym przemieszczeniu za granicę część ta byłaby, zgodnie ze składanymi deklaracjami, wykorzystywana (po dokonaniu stosownego montażu), jako element pojazdu samochodowego. Przekonująco wykazał Organ, iż w dacie planowanego przemieszczenia zakwestionowana część karoserii miała charakter odpadu a nie używanej zamiennej części samochodowej.

Ciętych mechanicznie fragmentów pojazdów nie można bowiem potraktować jako części zamiennych, ponieważ nie są to części mogące zostać bezpośrednio użyte w całości jako części zamienne w innym pojeździe, bez konieczności uprzedniego, odpowiedniego ich przygotowania, jak również nie istnieje taki proces technologiczny, w którym wytwarza się części (fragmenty karoserii) pojazdów, jako części samochodowe nadające się do bezpośredniego zamontowania. Organ sformułował w tym kontekście rygorystyczny wniosek, iż: (-) przedmiotowa odcięta mechanicznie część karoserii pojazdu, nie będzie mogła być wykorzystana zgodnie ze swoim przeznaczeniem w innym pojeździe, (-) jedyna dopuszczalna forma jej zagospodarowania w/w przedmiotu to poddanie go procesowi odzysku (demontażu).

Nie można zgodzić się ze Skarżącą, iż zastosowanie w niniejszej sprawie art.25 u.m.p.o. wymagało przeprowadzania szczegółowych wyjaśnień na okoliczność ewentualnego negatywnego oddziaływania odpadu na środowisko (które to oddziaływanie Skarżąca neguje). Stwierdzić należy bowiem, iż: (-) co do zasady każdy odpad, stanowiący fragment karoserii pojazdu może potencjalnie negatywnie oddziaływać na środowisko, (-) skala tego oddziaływania nie ma decydującego znaczenia dla kwalifikacji takiego przedmiotu jako odpadu, (-) zasadnicze znaczenie ma w tym kontekście co najmniej przejściowa (istniejąca co najmniej w dacie przemieszczenia) utrata przez w/w przedmiot swojego dotychczasowego przeznaczenia (tak należy interpretować stanowisko orzecznictwa sadowego, wyrażone np. w wyroku NSA z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 420/16, publ. CBOSA, w myśl którego: "O kwalifikacji danego przedmiotu jako odpadu rozstrzyga przesłanka pozbycia się.

Nie chodzi przy tym o utratę kontroli nad przedmiotem, lecz zasadniczą zmianę jego wykorzystania, odmienną od głównego przeznaczenia, do którego przestał on się nadawać, zwłaszcza gdy zmiana ta może spowodować negatywne następstwa dla człowieka lub środowiska.").

W świetle powyższych ustaleń nietrafnie zarzuca skarga, iż wobec nieposiadania przez przedmiotową część karoserii charakteru odpadu, w sprawie doszło do niezasadnego zastosowania art.3 ust.1 pkt 6 ustawy o odpadach, art.25 u.m.p.o. oraz rozporządzenia 1013/2006 oraz art. 18 ustawy z dnia z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji.

W świetle powyższych okoliczności skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Z powyższych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.