Uzasadnienie
Główny Inspektor Ochrony Środowiska postanowieniem z [...] sierpnia 2015 r. – zaskarżonym skargą przez A.R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – uchylił w części i utrzymał w mocy w pozostałym zakresie własne postanowienie z [...] stycznia 2015 r. wydane w sprawie zagospodarowania odpadu.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
Główny Inspektor Ochrony Środowiska postanowieniem z [...] stycznia 2015 r. wezwał A.R. do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów – przez zagospodarowanie odpadu o kodzie 16 01 04 w postaci uszkodzonego pojazdu marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...], przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganą w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów; wskazał, że nałożony obowiązek może być wykonany za pośrednictwem przedsiębiorcy posiadającego decyzję właściwego organu na prowadzenie działalności w zakresie punktu zbierania pojazdów; określił termin realizacji obowiązku na 30 dni od daty otrzymania postanowienia.
Jednocześnie pouczył stronę, że na niniejsze postanowienie przysługuje zażalenie do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia. Przedmiotowe postanowienie doręczono stronie, tj. A.R., 2 lutego 2015 r. Zażalenie strona sporządziła i wniosła 11 lutego 2015 r.
Główny Dyrektor Ochrony Środowiska – po rozpoznaniu środka zaskarżenia – postanowieniem z [...] sierpnia 2015 r. uchylił własne postanowienie z [...] stycznia 2015 r. w części dotyczącej terminu jego wykonania; w pozostałym zakresie utrzymał w mocy ww postanowienie; określił termin wykonania niniejszego postanowienia jako nie dłuższy niż 30 dni od daty doręczenia postanowienia.
A.R. w skardze na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w punkcie 2 i 3 oraz orzeczenie co do istoty sprawy przez uchylenie postanowienia z [...] stycznia 2015 r. w całości oraz umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w punkcie 2 i 3 oraz poprzedzającego go postanowienia z [...] stycznia 2015 r. w punkcie 1 i 2. Zarzuciła naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach przez jego błędną wykładnię, polegająca na uznaniu, że wydany dla pojazdu dokument Certificate of Title wyłączający możliwość rejestracji pojazdu z uwagi na jego uszkodzenia przesądza o zakwalifikowaniu go jako odpadu; art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w zw. z art. 24 ust. 3 lit. a i art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów w zw. z art. 18 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji przez ich błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia z 27 stycznia 2015 r. w zakresie pkt 1 i 2; art. 72 ust. 1 i ust. 2a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym przez przeprowadzenie błędnej wykładni oraz błędne zastosowanie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów i utrzymanie w mocy postanowienia z 27 stycznia 2015 r.; nadto naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i 2, art. 80, art. 6, art. 8 i art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 K.p.a.
Główny Inspektor Ochrony Środowiska – w odpowiedzi na skargę – wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647, ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 P.p.s.a. – zarzutami i wnioskami skargi, stwierdził nieważność postanowienia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] sierpnia 2015 r. Uznał, że przedmiotowe postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, czyli zaszła przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
Zgodnie z art. 141 § 2 K.p.a. zażalenie (w przypadku sprawy winno być "wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy" (art. 144 i 141 § 2 w zw. z art. 127 § 3 i art. 5 § 2 pkt 4 K.p.a.) wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, [...]". Zatem warunkiem skuteczności czynności procesowej – wniesienia zażalenia – jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność zażalenia, czego następstwem jest ostateczność postanowienia.
Jak wynika z przedstawionego stanu sprawy postanowienie organu z [...] stycznia 2015 r. zostało doręczone skarżącej wraz z pouczeniem o prawie i terminie wniesienia zażalenia 2 lutego 2015 r., co odzwierciedla załączone do akt administracyjnych sprawy zwrotne potwierdzeniu odbioru tego postanowienia (k. 159 akt administracyjnych). W tej sytuacji bieg ustawowego terminu do wniesienia zażalenia (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) rozpoczął się od dnia następnego po dacie doręczenia postanowienia, tj. od 3 lutego 2015 r., a upłynął 9 lutego 2015 r. Tymczasem skarżąca sporządziła i wniosła zażalenie 11 lutego 2015 r., co z kolei bezspornie wynika z daty widniejącej na zażaleniu (k. 182 akt administracyjnych) i pieczęci nadawczego urzędu pocztowego widniejącej na kopercie, w której nadano zażalenie (k. 160 akt administracyjnych).
Przytoczone okoliczności świadczą niewątpliwie o wniesieniu przez skarżącą środka zaskarżenia z dwudniowym opóźnieniem, czyli z uchybieniem terminu do jego wniesienia.
Organ odwoławczy, po wniesieniu środka zaskarżenia przez stronę, jest zobowiązany w postępowaniu wstępnym zbadać czy środek wniesiony od kwestionowanego postanowienia został wniesiony w przewidzianym przepisami terminie, a w przypadku uchybienia terminu – do stwierdzenia jego wniesienia z uchybieniem terminu stosownie do treści art. 144 w zw. z art. 134 K.p.a. Rozpatrzenie zażalenia (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 126 K.p.a.). Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu drugiej instancji ostatecznego postanowienia, a zatem postanowienia które korzysta z ochrony trwałości (art. 16 § 1 K.p.a.) (wyrok NSA z 18.11.1999 r., sygn. akt I SA 330/99, publ. Lex nr 48749).
Stan sprawy w dniu wydawania zaskarżonego postanowienia wskazywał na potrzebę wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia (prawidłowo: wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). W sytuacji, gdy organ odwoławczy nie rozstrzygnął sprawy przez wydanie aktu administracyjnego o wskazanej formie i treści, tylko dokonał merytorycznego rozpatrzenia wniesionego środka zaskarżenia, należało stwierdzić nieważność zaskarżonego postanowienia z racji rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 126 K.p.a.). Zatem powyższemu obowiązkowi organ winien zadośćuczynić przy ponownym rozpoznawaniu sprawy.
Sąd wobec zaistnienia wymienionej przesłanki uzasadniającej stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, nie badał jego legalności w zakresie naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy i naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem i z tego powodu nie ustosunkował się merytorycznie do zarzutów skargi.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Z kolei w punkcie II, na zasadzie art. 145a § 1 P.p.s.a., zobowiązał organ do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.