Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2018 r" znak: [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami {Dz.U. z 2018 r. poz. 121, dalej jako: "u.g.n."), po rozpatrzeniu odwołania W. P. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 2018 r., nr [...], odmawiającej wypłaty odszkodowania w udziale 1/6 części za nieruchomość położoną w W. w [...] zajętą pod część ul. P., stanowiącej dz. ew. nr [...] o pow. [...] m z obrębu [...] pochodzącą z księgi wieczystej KW Nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu ww. decyzji organ odwoławczy powołał się na treść art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), zgodnie z którym nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 roku we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem, i Jednocześnie, stosownie do treści art. 73 ust. 4 ww. ustawy, odszkodowanie, o którym mowa w art. 73 ust. 1 i 2 jest ustalane i wypłacane na wniosek właściciela nieruchomości złożony w terminie od dnia 1 stycznia 2001 roku do dnia 31 grudnia 2005 roku według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości.
Organ wskazał, że w dniu [...] grudnia 2005r. J. P., H. K., Z. B. oraz w dniu [...] grudnia 2005 r. H. Z. wystąpiły wnioskiem o odszkodowanie za nieruchomość stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...]. Wnioski w przedmiotowym postępowaniu złożone zostały w terminie określonym przez art. 73 ust. 4 ww. ustawy.
Prezydent W. rozpatrując niniejszą sprawę do udziału 5/6 części nieruchomości z wniosku z dnia [...] grudnia 2005 r. H. K., Z. B. oraz z dnia [...] grudnia 2005 r. H. Z. wydał decyzję Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. przyznającą odszkodowanie za grunt oznaczony jako działka nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2. Natomiast odnośnie wniosku z dnia [...] grudnia 2005 r. w części dotyczącej J. P. pozostawiono wniosek do osobnego rozstrzygnięcia, z uwagi na podpis złożony na wniosku, różniący się znacznie od jej podpisów składanych na innych pismach w obecności pracowników urzędu.
W konsekwencji ww. wątpliwości organu na zlecenie Urzędu W. Biura Mienia Miasta i Skarbu Państwa przeprowadzone zostały badania pismoznawcze. W opinii Nr [...] z dnia [...] października 2017 r., wykonanej przez biegłego sądowego z zakresu badań dokumentów i pisma ręcznego T. L., w oparciu o metodę graficzno-porównawczą stosowaną w analizie pisma ręcznego i podpisów, stwierdzono, że podpis "J. P." figurujący pod treścią wniosku z dnia [...] grudnia 2005 r. kierowanego do Urzędu W., Biura Gospodarki Nieruchomości Skarbu Państwa nie został nakreślony przez J. P. Pismem z dnia 13 grudnia 2017 r. W. P. poinformował, że [...] grudnia 2017 r. J. P. zmarła. Wcześniej, pismem z dnia 24 listopada 2017 r. została ona zawiadomiona przez organ I instancji o możliwości składania ewentualnych dodatkowych pisemnych wyjaśnień i wniosków oraz zapoznania się zebranym materiałem dowodowym stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. W odpowiedzi, pismem z dnia 7 grudnia 2017 r., J. P. zwróciła się do organu I instancji z prośbą o przedłużenie terminu do zapoznania się z aktami sprawy, wniosła o doręczenie opinii grafologa oraz oświadczyła, że kwestionowany przez urząd podpis złożyła osobiście, jak również wniosła o przeprowadzenie postępowania dowodowego z zakresie oceny, czy choroba [...] ([...]) może spowodować wyraźną zmianę w sposobie składania podpisu.
W świetle powyższego organ I instancji rozstrzygnął o odszkodowaniu na rzecz spadkobierców J. P., jednakże z uwagi na okoliczności zaistniałe w niniejszej sprawie, organ ten uznał, że ww. osobie nie można przyznać odszkodowania z uwagi na brak oryginalnego podpisu pod przedmiotowym wnioskiem.
Stanowisko to podzielił organ odwoławczy, który dodatkowo za nietrafny uznał zarzut, zawarty w odwołaniu, że organ I instancji nie wykonał obowiązku zawartego w art 64 § 2 k.p.a stanowiącego, że jeżeli podanie nie spełniało innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należało wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Organ uznał, że wniosek nie zawierał braków, bowiem został podpisany. Jednocześnie organ II instancji nie zgodził się z tezą zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 29 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Bk 316/17, przytoczonym przez skarżącego, w którym Sąd wskazał, że w sytuacji, gdy skarżący wniósł odwołanie bez złożenia pod nim własnoręcznego podpisu, organ winien był wezwać go w trybie art. 64 § 2 w zw. z art. 63 § 3 k.p.a. do usunięcia w terminie 7 dni tego braku formalnego, poprzez jego podpisanie, pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania.
W ocenie organu powinność podjęcia powyższego dotyczy sytuacji, w której wniosek nie zawiera żadnego podpisu, a nie gdy wniosek został podpisany, jednakże sam podpis został sfałszowany. Ponadto odwołujący się nie negował ustaleń dokonanych przez organ I instancji zawartych w zaskarżonej decyzji w oparciu o opinię biegłego grafologa.
Powyższa decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 2018 r. została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez W. P., który zarzucił zaskarżonej decyzji:
rażące naruszenie prawa, w szczególności 79 k.p.a. polegające na niedoręczeniu stronie dowodu w postaci opinii biegłego, w którym stwierdzono, że podpis nie został złożony przez J. P., naruszenie art. 64 § 2 w związku z art. 7 k.p.a. przez jego niezastosowanie do sprawy w sytuacji, w której organ stwierdził brak formalny wniosku (brak podpisu strony), naruszenie art. 7 k.p.a., przez pominięcie wyjaśnień strony o [...] chorobie J. P., która była przyczyną zmiany sposobu podpisywania się oraz oświadczenia, w którym potwierdziła, że podpis złożony na wniosku z dnia 29 grudnia 2005 r. był jej podpisem.
W uzasadnieniu skarżący powołał się na treść art. 64 § 2 k.p.a. oraz ponownie przywołał pogląd zaprezentowany w wyroku WSA w Białymstoku z dnia 29 czerwca 2017 r. II SA/Bk 316/17. W ocenie skarżącego, skoro organ stwierdził, że podpis J. P. został sfałszowany, ale nie ustalił kto tego dokonał, to wskazuje to na istotny brak w postępowaniu dowodowym. Ponadto organ pominął wyjaśnienia strony, że zmiana podpisu wynikała wyłącznie z choroby [...], a także oświadczenie J. P., że kwestionowany podpis złożyła osobiście i potwierdza, że jest to jej podpis.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację prezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje
Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu.
W niniejszej sprawie organy obu instancji przyjęły, że skoro z opinii biegłego sądowego z zakresu badań dokumentów i pisma ręcznego T. L. z dnia [...] października 2017 r. Nr [...], wynika, że podpis "J. P." złożony pod wnioskiem z dnia 29 grudnia 2005 r. nie został nakreślony przez J. P., to należało konsekwentnie przyjąć, że w niniejszej sprawie nie został skutecznie złożony wniosek właściciela nieruchomości w terminie do dnia 31 grudnia 2005 r. według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości. W związku z tym brak jest podstaw do ustalenia odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.).
Stanowisko takie należy uznać za błędne. W szczególności należy podkreślić, że organy pominęły w niniejszej sprawie treść oświadczenia złożonego przez J. P. z dnia [...] grudnia 2017 r. (data wpływu do organu - [...] grudnia 2017 r.), a zatem sporządzonego na [...] dni przed śmiercią wnioskodawczyni, w którym jednoznacznie wskazuje ona i potwierdza, że kwestionowany podpis złożyła osobiście, zaś ewentualne zmiany w charakterze podpisu wynikają z choroby [...], z przerzutami do mózgu, na dowód czego przedstawiła zaświadczenie lekarskie ze Stowarzyszenia [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. W związku z powyższym wnioskodawczyni jednoznacznie potwierdziła dokonaną czynność złożenia wniosku wskazując, że wniosek ten jest jej własnym pismem. Abstrahując od ewentualnego wpływu zaawansowanej choroby [...] na charakter pisma wnioskodawczyni, którego na obecnym etapie nie sposób ustalić, ale też wykluczyć, należy przyjąć, że J. P. jednoznacznie potwierdziła treść złożonego wniosku i czynność dokonaną przed organem administracji publicznej w dniu [...] grudnia 2005 r.
Sąd rozpatrujący niniejszą nie zgodził się z wykładnią art. 63 § 3 k.p.a. zaprezentowaną przez organ I instancji i Wojewodę [...]. Zgodnie z tym przepisem podanie wniesione pisemnie powinno być podpisane przez wnoszącego, jednakże gdy podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć) podpisu, podanie podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu. Stosownie do przepisu art. 64 § 1 k.p.a. jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpoznania. Jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (§ 2).
W ocenie Sądu obowiązek organu polegający na wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych wniosku pojawia się zarówno wówczas, gdy wniosek nie jest w ogóle podpisany, jak i wtedy, gdy zawiera wprawdzie podpis, jednakże z ustaleń wynika, że nie jest to oryginalny podpis strony (por. m. in. wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 stycznia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1252/18). Przyjęcie odmiennej interpretacji stawiałoby w lepszej sytuacji procesowej stronę, która złożyła podanie w ogóle bez podpisu, w stosunku do podmiotu, który składa podanie wprawdzie opatrzone podpisem, ale, który okazuje się nie być oryginalnym podpisem strony. W niniejszej sprawie taka wykładnia doprowadziła do sytuacji, w której organy prowadząc postępowanie blisko 12 lat po złożeniu wniosku w sprawie odszkodowania, po ustaleniu, że podpis złożony na wniosku nie należy do strony, odmawiają ustalenia prawa do odszkodowania bez wzywania do uzupełnienia braków formalnych podania złożonego w terminie określonym w ustawie.
Naruszyły w ten sposób art. 63 § 3 k.p.a. i art. 64 § 2 k.p.a., a dodatkowo art. 7 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na zastosowanie art. 9a u.g.n. w zw. z art. 73 ust. 4 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę ww. naruszenia dokonane przez organy, należy przyjąć, że złożenie przez stronę wyjaśnienia w dniu 7 grudnia 2017 r. tj na [...] dni przed śmiercią, sanuje brak w postaci braku podpisu na wniosku o ustalenie odszkodowania, a Prezydent W. zobowiązany będzie do merytorycznego rozpoznania wniosku J. P. z dnia 29 grudnia 2005 r.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.