Uzasadnienie
W piśmie z dnia 29 października 2015 r. E. E. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z [...] września 2015 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] orzekającą o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej.
W skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W jego uzasadnieniu skarżący podał, że na podstawie zaskarżonej decyzji będzie zobowiązany do opuszczenia terytorium RP. Niewykonanie tego obowiązku spowoduje wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Dobrowolne wykonanie decyzji pozbawiłoby skarżącego prawa do sądu. Podkreślił także, że zaskarżona decyzja jest podstawą pozbawienia go i jego rodziny pomocy socjalnej, co zagraża ich egzystencji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwaną dalej P.p.s.a) Sąd na wniosek skarżącego może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Podkreślić przy tym należy, że przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a, mogą być jedynie takie akty i czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania.
Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja nie nadaje się do przymusowego wykonania. Orzeka bowiem o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. Wskazać należy, że zgodnie z art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r. poz. 1650 ze zm.) cudzoziemiec, któremu odmówiono nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja w powyższym przedmiocie stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona. Opuszczenie terytorium Polski przez cudzoziemca ma zatem charakter dobrowolny. Jeśli jednak tego nie uczyni w określonym terminie, zostanie wszczęte postępowanie w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu (art. 302 ust. 1 pkt 16 powołanej ustawy).
Wobec tego w aktualnym stanie prawnym niewykonanie obowiązku opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej we wskazanym terminie nie stanowi bezpośredniej przesłanki do przymusowego wydalenia, w przeciwieństwie do regulacji art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2003 r. Nr 264, poz. 1573 ze zm.) w zw. z art. 48 ust. 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jest natomiast podstawą do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu (art. 302 ust. 1 pkt 16 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach), która podlega przymusowemu wykonaniu (art. 329 tej ustawy).
Wobec tego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja bezpośrednio nie może powodować niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 1384/14 czy z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. II OZ 41/15, z dnia 7 maja 2015 r., sygn. II OZ 378/15, z dnia 2 października 2015 r., sygn. II OZ 907/15).
W ocenie Sądu, dopiero w przypadku wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu, zasadne jest poszukiwanie ochrony tymczasowej określonej w art. 61 § 3 P.p.s.a, zwłaszcza, że zgodnie z art. 331 ust. 1 powoływanej ustawy o cudzoziemcach w przypadku gdy cudzoziemiec złożył skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wraz z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania, termin dobrowolnego powrotu lub termin przymusowego wykonania tej decyzji z mocy prawa przedłuża się do dnia wydania przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia w sprawie tego wniosku.
Zaskarżona zaś w niniejszym postępowaniu decyzja nie podlega przymusowemu wykonaniu, dlatego nie może powodować skutków o jakich mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a.
Odnosząc się zaś do co podniesionych we wniosku okoliczności dotyczących pozbawienia skarżącego i jego rodziny pomocy socjalnej, należy wskazać, że stosownie do art. 74 ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2013 r. poz. 680 ze zm.) pomoc socjalną i opiekę medyczną zapewnia się w okresie: (pkt1) postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy, począwszy od dnia zgłoszenia się cudzoziemca w ośrodku, z tym że w sytuacjach szczególnych, związanych z zagrożeniem życia lub zdrowia cudzoziemca, opieka medyczna przysługuje od dnia złożenia przez cudzoziemca wniosku o nadanie statusu uchodźcy; (pkt 2) 2 miesięcy od dnia doręczenia decyzji ostatecznej w sprawie nadania statusu uchodźcy albo przez okres 14 dni od dnia doręczenia decyzji ostatecznej o umorzeniu postępowania, w przypadku gdy postępowanie w sprawie nadania statusu uchodźcy zostało umorzone.
Stosownie natomiast do treści art. 74 ust. 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pomocy socjalnej i opieki medycznej nie udziela się po upływie: (pkt 1) 14 dni od dnia doręczenia decyzji ostatecznej o umorzeniu postępowania, w przypadku gdy postępowanie w sprawie nadania statusu uchodźcy zostało umorzone; (pkt 2) terminu wykonania obowiązku opuszczenia przez cudzoziemca terytorium Rzeczypospolitej Polskiej po wydaniu decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej; (pkt 3) 2 miesięcy od dnia doręczenia decyzji ostatecznej w pozostałych przypadkach.
W ocenie Sądu powyższe przepisy wskazują na to, że pomoc socjalna przyznawana jest jedynie na etapie postępowania administracyjnego i 2 miesiące miesięcy od dnia doręczenia ostatecznej decyzji w sprawie nadania statusu uchodźcy. Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja stała się ostateczna w dniu 18 września 2015 r. – w dniu jej wydania data, ale z uwagi na doręczenie jej skarżącemu w dniu 1 października 2015 r. był uprawiony do otrzymywania pomocy socjalnej i opieki medycznej w terminie 2 miesięcy licząc od tej daty. Wskazać należy, że powoływana ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wskazuje również, kiedy pomoc socjalna może zostać przedłużona (art. 74 ust.
- 3) – dzieje się tak, gdy cudzoziemiec:
- 1) złożył wniosek w sprawie przyznania pomocy w dobrowolnym powrocie;
- 2) powiadomił na piśmie Szefa Urzędu o zamiarze dobrowolnego powrotu po wydaniu wobec niego decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej;
- 3) podlega przeniesieniu do innego państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na podstawie rozporządzenia 604/2013.
W powoływanej ustawie nie ma innych żadnych regulacji, które wskazywałyby na możliwość przywrócenia utraconej – w związku z zakończeniem postępowania administracyjnego – pomocy socjalnej. Zauważyć należy, że pozbawienie pomocy socjalnej powiązane zostało z określoną czynnością - zakończeniem postępowania administracyjnego w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej oraz doręczenia decyzji kończącej postępowanie (pewnym wyjątkiem – art. 76, który w sprawie nie ma zastosowania). Nie jest to zatem uznaniowa czynność określonego organu. W ocenie Sądu nie można uznać by utraconą – w związku z zaistnieniem sytuacji prawnej określonej w art. 74 ust. 1 pkt 2 - pomoc socjalną można ponownie uzyskać na etapie postępowania sądowego przy pomocy instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.