Uzasadnienie
M. i D. R. pismem z dnia 17 października 2005r, wnieśli do Starosty Powiatowego w O. o wznowienie postępowania dotyczącego zmiany w ewidencji gruntów odnośnie działek nr [...] i [...] w związku z zaistnieniem nowej sytuacji prawnej wynikającej z uzyskania nowych dowodów, tj. wyrysu z rejestru gruntów i mapy ewidencyjnej.
Starosta Powiatowy w O.- na podstawie art. 145 § 1 i art. 149 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego - zwanej dalej: K.p.a. (Dz.U z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) - decyzją z dnia [...] listopada 2005r. odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] października 2005r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, iż nowa sytuacja prawna, jaka zaistniała zdaniem wnioskodawców, po otrzymaniu wyrysu z mapy ewidencyjnej na działkę nr [...], na której sąsiednia działka nr [...] została oznaczona również nr [...], była wynikiem błędu organu. Starostwo, zaraz po jego dostrzeżeniu, pismem z dnia 24 października 2005r. anulowało błędny wyrys i przesłało nowy, na którym właściwie oznakowano działkę nr [...]. Powstały błąd nie spowodował więc nowej sytuacji prawnej jak utrzymują państwo R., ale był zwykłą pomyłką w oznaczeniu numeru działki sąsiedniej, niebędącej własnością wnioskodawców.
Dalej organ wskazał, iż wznowienie postępowania następuje tylko w sytuacjach wyszczególnionych w art. 145 § 1 pkt 1 do 8 K.p.a. W sprawie brak jest przesłanek, które byłyby podstawą wznowienia postępowania zakończonego wyżej opisaną decyzją ostateczną, zatem odmówiono wznowienia tego postępowania.
M. i D. R. od powyższej decyzji wnieśli odwołanie.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] - po rozpoznaniu środka zaskarżenia - decyzją z dnia [...] stycznia 2006r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie przeprowadzone przed tym organem - z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Organ odwoławczy wskazał, iż nie może być dwóch decyzji w tej samej sprawie, a decyzja od której strona wniosła odwołanie orzeka o sprawie uprzednio rozstrzygniętej ostateczną decyzją z dnia [...] października 2005r.
M. i D. R. w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z dnia [...] stycznia 2006r. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zdaniem skarżących bezspornym jest, iż powstała przyczyna do wznowienia postępowania, a organ winien zażądać dowodu w postaci "aktu nadania na działkę nr [...] na rzecz Pani S., wypisu księgi wieczystej, wyrysu z rejestru gruntów i mapy ewidencyjnej". Dowody te zostały pominięte przez "obie instancje administracyjne". Dodatkowo nie chcą one powołać rzeczoznawcy geodezyjnego, który dokonałby sprawdzenia powierzchni ich działki nr [...].
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] - w odpowiedzi na skargę - wniósł o jej oddalenie, jednocześnie podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej: P.p.s.a. (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związanym - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uwzględnił skargę, z przyczyn które wziął pod uwagę z urzędu. Uznał, iż zaskarżona decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z dnia [...] stycznia 2006r. oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty Powiatowego w O. z dnia [...] listopada 2005r., naruszają przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Jak wynika z przedstawionego stanu sprawy skarżący pismem z dnia 17 października 2005r. wnieśli do Starosty Powiatowego w O. o wznowienie postępowania w sprawie zmian w ewidencji gruntów wsi M. odnośnie działek o nr [...] i [...].
Treść wniosku wskazywała, iż intencją skarżących mogło być wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2000r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty Powiatowego w O. z dnia [...] czerwca 2000r., nr [...] odmawiającą wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów wsi M. dotyczących własności działek o nr [...] i [...], od której Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 grudnia 2001 r., sygn. akt II SA 2388/00 skargę M. i D. R. oddalił. Wiadomość o przedmiotowych decyzjach i wyroku NSA Sąd powziął z urzędu, jako że równolegle do kontrolowanej sprawy toczy się pod sygn. IV SA/Wa 2191/05 inna sprawa ze skargi M. i D. R. Organ zaś, bez zwracania się do skarżących o wyjaśnienie przedmiotu żądania, odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z dnia [...] października 2005r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty Powiatowego w O. z dnia [...] sierpnia 2005r., nr [...].
Decyzją tą podstawie art. 105 § 1 K.p.a. umorzono postępowanie z wniosku skarżących -mając na uwadze fakt, iż sprawa była już rozstrzygnięta decyzją ostateczną, a skarga na nią została oddalona oraz brak nowych dowodów, które byłyby podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego. Opisana decyzja jest przedmiotem skargi, o której wspomniano wyżej, zarejestrowanej pod sygn. IV SA/Wa 2191/05.
Powyższe oznacza, iż organ pierwszej instancji orzekł według własnego uznania, nie zważając na zasadę, iż żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania (a w razie wątpliwości -sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do organu administracji). Przedstawionym działaniem naruszył więc art. 61 § 1 oraz art. 63 § 2 K.p.a. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zdaniem Sądu organ wydanie rozstrzygnięcia winien poprzedzić ustaleniem przedmiotu sprawy (zakresu żądania), od którego zależał dalszy jej bieg, w tym także jego właściwość. Obowiązkiem organu, do którego podanie zostaje skierowane, a następnie organu odwoławczego (który zobowiązany jest do ponownego rozpoznania sprawy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności unormowaną w art. 15 K.p.a.), jest wyjaśnienie rzeczywistej treści żądania stron, pamiętając że jego sprecyzowanie należy wyłącznie do wnioskodawców. W razie więc jakichkolwiek niejasności organ - stosując się do zasady ogólnej unormowanej w art. 9 K.p.a., nakładającej na organy administracji publicznej obowiązek udzielania stronom informacji faktycznych i prawnych, czuwania nad tym aby strony uczestniczące w postępowaniu nie ponosiły szkody z powodu nieznajomości prawa - zwraca się do wnioskodawcy - w trybie art. 64 § 2 K.p.a. - o sprecyzowanie i jednoznaczne przedstawienie treści żądania.
Dopiero w oparciu o poczynione ustalenia podejmuje dalsze czynności w sprawie. Jeżeli więc strona - po sprecyzowaniu żądania - utrzyma wniosek o wznowienie postępowania, a zarazem wskaże postępowanie, o wznowienie którego wnosi, wówczas dopiero organ winien podjąć dalsze, stosowne, czynności w sprawie, zgodnie z regulacją rozdziału 12 "wznowienie postępowania" K.p.a., włącznie ze zbadaniem swojej właściwość (art 150 K.p.a.). Zatem to organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania w pierwszej kolejności badałby dopuszczalności wznowienia z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych oraz zachowanie terminu do wniesienia podania w omawianym przedmiocie. W przypadku negatywnego wyniku tych czynności wydałby decyzję o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 K.p.a). W przeciwnym razie postanowienie o wznowieniu postępowania i już w ramach toczącego się postępowania wznowieńiowego przeprowadził postępowanie co do przyczyny wznowienia (art. 149 § 1 i § 2 K.p.a.) i rozstrzygnął sprawę, podejmując decyzję merytoryczną zgodnie z treścią art. 151 K.p.a.
W przedstawionych okolicznościach decyzja organu odwoławczego uchylająca decyzję organu pierwszej instancji i umarzająca postępowanie przed organem pierwszej instancji jako bezprzedmiotowe, z racji odwołania się skarżących - jak twierdzi ów organ - od decyzji wydanej w sprawie już uprzednio rozstrzygniętej ostateczną decyzją z dnia [...] października 2005r., zatem będącej drugą decyzją wydaną w tej samej sprawie - jest również wadliwa. Nadto - w ocenie Sądu - w żadnej mierze decyzji organu pierwszej instancji odmawiającej wznowienia postępowania nie można określić mianem drugiej decyzji wydanej w tej samej sprawie, zważywszy chociażby na fakt, iż przedmiotem wadliwie poprowadzonego - obecnie kontrolowanego przez Sąd - postępowania wznowieniowego objęto właśnie decyzję z dnia [...] października 2005r., którą organ odwoławczy uznał za pierwszą decyzję wydaną w tożsamej sprawie. W zaistniałej sytuacji organ odwoławczy zamiast rozpoznać sprawę ponownie i konwalidować uchybienia jakich dopuścił się organ pierwszej instancji w wydanej decyzji, dodatkowo naruszył art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy winny mieć na względzie ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w niniejszym wyroku.
Żądanie skarżących - skierowane do Sądu - o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, nie mogło zostać uwzględnione, albowiem sąd administracyjny nie ma kompetencji ustawowych do podejmowania rozstrzygnięć takiej treści. Sąd - rozpoznając skargę strony - dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem legalności, to jest zgodności z prawem materialnym oraz procesowym i w zależności od wyniku kontroli skargę oddala - na podstawie art. 151 P.p.s.a. (jeżeli uzna, że zaskarżony akt nie narusza prawa) lub uchyla zaskarżony akt stwierdza nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa zaskarżonego aktu - na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. (jeżeli uzna, iż zaskarżony akt narusza prawo).
Mając na względzie powyższe wywody Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane z naruszeniem wyżej powołanych przepisów postępowania, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem koniecznym było wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.
W tym stanie tisczy - na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c i art. 135 P.p.s.a. -orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego, na które złożyły się koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, postanowiono na podstawie art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm).