Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 15 maja 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 360/15

Uzasadnienie

W. G. w dniu 19 lutego 2015 r. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.

Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca w gospodarstwie domowym pozostaje z żoną i studiującą córką. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia żony skarżącego ze stosunku pracy w wysokości około 2.000 zł. brutto miesięcznie. Skarżący posiada dom o powierzchni 70 m2, nieruchomość rolną o powierzchni 2,70 ha, jest współwłaścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 1,48 ha. W. G. oświadczył, że nie ma zasobów pieniężnych i wartościowych przedmiotów oraz stwierdził, że żona ze swojej pensji utrzymuje gospodarstwo domowe, uiszcza podstawowe opłaty za media, kupuje leki, płaci za studia córki, a także za swoje dojazdy do pracy (22 km).

Skarżący podał, że decyzje, których stwierdzenia nieważności domagał się przed organami administracji, są przyczyną nieprawidłowości w ewidencji gruntów i budynków w zakresie dotyczącym jego nieruchomości. Powołał okoliczności dotyczące sfałszowania ksiąg wieczystych prowadzonych dla tych nieruchomości. Stwierdził, że do czasu stwierdzenia nieważności rzeczonych decyzji nie może nic zrobić z regulacją ewidencji i "działać na całej ziemi" darowanej mu przez matkę. Wskazał, że po podtopieniu należącego do niego gospodarstwa rolnego na skutek powodzi, jaka miała miejsce na terenie gminy O. w 2013 r., nie otrzymał od Państwa żadnej pomocy.

Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 24 marca 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 360/15 odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Pismem z dnia 31 marca 2015 r. W. G. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Ponieważ w uzasadnieniu sprzeciwu skarżący nie zawarł informacji odnoszących się do jego sytuacji majątkowej i dochodowej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zarządzeniem z dnia 8 kwietnia 2015 r. wezwał skarżącego do nadesłania – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania:

1. a) aktualnego zaświadczenia pracodawcy o wysokości wynagrodzenia otrzymywanego przez żonę;
2. b) zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy;
3. c) zaświadczenia z właściwego biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazującego, czy i ewentualnie w jakiej wysokości w latach 2013 i 2014 on lub jego żona otrzymali płatności bezpośrednie i/lub inne świadczenia wypłacane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa;
4. d) szczegółowego zestawienia wydatków związanych z utrzymaniem trzyosobowego gospodarstwa domowego (wyżywienie, leczenie, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę i inne wydatki ponoszone w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych);
5. e) dokumentów (rachunki, faktury, dowody wpłaty itp.) potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie stałych wydatków związanych z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych rodziny skarżącego.

W piśmie z dnia 17 kwietnia 2015 r., nadesłanym przez skarżącego w odpowiedzi na wezwanie, W. G. oświadczył, że nie ma możliwości przedstawienia zaświadczenia pracodawcy o wysokości wynagrodzenia otrzymywanego przez żonę. W piśmie zawarto oświadczenie J. G., że "nie ma nic wspólnego z powyższą sprawą, [...], nie jest współwłaścicielem działki [...]".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

W świetle art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Przedmiotem postępowania po złożeniu sprzeciwu nie jest więc ocena postanowienia, czy też zarządzenia wydanego przez referendarza sądowego, lecz ponowne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącego.

Stosownie do art. 245 § 1, § 2 i 3 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika i może być przyznane wnioskodawcy, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego i może być przyznane wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Skarżący we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym podał, że nie posiada żadnych środków finansowych, które pozwoliłyby na pokrycie kosztów sądowych oraz wynagrodzenia należnego adwokatowi ustanowionemu z wyboru. Oświadczył, ze trzyosobową rodzinę utrzymuje jego żona, która jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę za wynagrodzeniem "około 2.000 zł. brutto". Wnioskodawca - mimo wezwania – nie przedstawił aktualnego zaświadczenia pracodawcy o wysokości wynagrodzenia otrzymywanego przez żonę. W ten sposób uniemożliwił precyzyjne ustalenie wysokości jej wynagrodzenia. W. G. nie udzielił również informacji o strukturze i wielkości wydatków ponoszonych na tzw. konieczne utrzymanie, nie wyjaśnił czy i ewentualnie w jakiej wysokości w latach 2013 i 2014 on lub jego żona otrzymali płatności bezpośrednie i/lub inne świadczenia wypłacane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Podkreślenie wymaga, że rozpoznawany wniosek o prawo pomocy nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż skarżący nie wykazał, że nie posiada jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów postępowania sądowego. W ocenie Sądu przedstawione przez wnioskodawcę oświadczenia we wniosku są zbyt ogólne i nie przedstawiają pełnego obrazu jego możliwości płatniczych. Mimo wezwania referendarza do uzupełnienia wniosku, skarżący nie wywiązał się z tego obowiązku, co istotne na etapie sprzeciwu również nie przedłożył wyżej opisanych dokumentów, ani wyjaśnień. Nie należy tracić z pola widzenia, że nie wykonanie przez wnioskodawcę ww. obowiązku powoduje, wydanie rozstrzygnięcia o odmowie przyznania prawa pomocy.

Odnosząc się oświadczenia skarżącego i jego żony, że nie będzie ona partycypowała w kosztach sądowych sprawy, ponieważ "nie ma ze sprawa nic wspólnego" (nie jest współwłaścicielem nieruchomości kolej dotyczy postępowanie), Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy, przez którą należy rozumieć nie tylko świadczenia osobiste, ale i pieniężne. Żona ma zatem obowiązek udzielenia pomocy skarżącemu w zakresie prowadzenia przez niego procesów sądowych.

W związku z tym należy stwierdzić, że skarżący przedstawiał tylko te informacje, które potwierdzały jego stanowisko o zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekał więc na podstawie materiału, w którym dane co do sytuacji majątkowej wnioskodawcy były niepełne. Zatem rzeczywisty stan możliwości płatniczych skarżącego w dalszym ciągu pozostaje niewyjaśniony i budzi wątpliwości.

Brak współpracy skarżącego z Sądem w wyjaśnieniu jego zdolności płatniczych jest w istocie wystarczającym powodem do odmowy przyznania prawa pomocy. Z treści art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania (w całości lub w części) spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z 28 marca 2012 r., sygn. I OZ 182/12). Nie do zaakceptowania jest sytuacja, że pomoc prawna ze środków publicznych może zostać przyznana w razie braku spełnienia wymaganych przesłanek.

Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.