Uzasadnienie
Pismem z 9 marca 2016 r., złożonym na rozprawie 11 marca 2016 r. (k.
50) Stowarzyszenia [...] z siedzibą w S. wniosło o dopuszczenie go do udziału w sprawie ze skargi P. K. i I. K. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] października 2015 r., w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość.
Do wniosku dołączono:
- - kopię informacji o wpisaniu Stowarzyszenia do ewidencji stowarzyszeń zwykłych Powiatu P. (k. 55),
- - kopię Regulaminu Stowarzyszenia (k. 51-53)
- - uchwałę Zarządu Stowarzyszenia dotyczącą ustanowienia przedstawiciela w osobie J. W. (k. 54).
W Regulaminie stowarzyszenia w art. 2 wskazano cele Stowarzyszenia:
- 1. Rozwój i propagowanie samorządności na terenie Gminy R.,
- 2. Środowiskowa promocja Gminy R.,
- 3. Współdziałanie z organami samorządu mające na celu rozwój lokalnych form współpracy władzy samorządowej z mieszkańcami,
- 4. Propagowanie i współpraca z organizacjami lokalnymi działającymi na rzecz rozwoju form sportowej integracji młodzieży i rekreacji mieszkańców Gminy R.,
- 5. Ochrona i kultywacja dziedzictwo historycznego Gminy R.,
- 6. Promocja osób i organizacji, które mają w swych celach działania na rzecz rozwoju Gminy R.,
- 7. Aktywizacja obywatelskich postaw mieszkańców Gminy R.,
- 8. Podnoszenie wiedzy i znajomości zasad aktywnego uczestniczenia obywatela w lokalnym samorządzie,
- 9. Opiniowanie zamierzeń i działań władz lokalnych.
Na rozprawie J. W. wskazał na art. 4 pkt 4 w zw. art. 2 pkt 8 Regulaminu Stowarzyszenia jako cel Stowarzyszenia, który uprawnia je do udziału w niniejszym postępowaniu sądowadministracyjnym. Podkreślił, że Stowarzyszenie brało udział w postępowaniu dotyczącym wydawania decyzji lokalizacyjnej.
Ponadto, w odpowiedzi na wezwanie Sądu z 11 marca 2016 r., Stowarzyszenie przy piśmie z 14 marca 2016 r. nadesłało pełnomocnictwo notarialne dla J. W. do reprezentowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, podpisane przez wszystkich członków stowarzyszenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej zwanej "p.p.s.a.") - osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. W myśl § 2 powołanego przepisu udział w charakterze uczestnika może zgłosić również organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie.
Wykładni tego przepisu dokonał Naczelny Sąd Administracyjny m. in. w postanowieniu wydanym w składzie 7 sędziów z 28 września 2009 r., II GZ 55/09 (ONSA WSA 2010, nr 2, poz. 23), w którym wskazano, że:
- - po pierwsze, organizacja społeczna ubiegająca się o prawo udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym musi spełniać warunki formalno-prawne, tj. być organizacją powołaną zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa powszechnie obowiązującego, a zakres działalności statutowej musi uwzględniać charakter rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej;
- - po drugie, udział organizacji społecznej musi odpowiadać celowi sądownictwa administracyjnego, tj. sprzyjać realizacji sądowej kontroli administracji;
- - po trzecie, sąd administracyjny, rozpoznający wniosek organizacji społecznej ubiegającej się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu przed tym sądem, musi mieć zapewnioną prawną możliwość rzeczywistego zbadania, czy organizacja, korzystając z prawa wynikającego z art. 33 § 2 p.p.s.a., realizuje cel publiczny, dla którego została powołana. Naczelny Sad Administracyjny wskazał również, że w świetle przedstawionych uwag nie jest dopuszczalna taka wykładnia art. 33 § 2 p.p.s.a., według której sąd administracyjny byłby (niejako automatycznie) zobowiązany do uwzględnienia wniosku organizacji społecznej z tego i tylko tego powodu, że jest ona formalnie organizacją społeczną, a charakter rozpoznawanej prawy sądowoadministracyjnej jest zgodny z zakresem jej statutowej działalności.
Na temat zakresu pojęcia "statutowej działalności" organizacji społecznej wypowiedział się naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniu z 17 października 2012 r., sygn. II OZ 864/12 (CBOIS) stwierdzając, że wymóg art. 33 § 2 p.p.s.a. dotyczący "statutowej działalności" organizacji społecznej, konieczny dla ustalenia, iż działalność ta dotyczy interesów prawnych innych osób winien się mieścić w zakresie celów statutowych i powinien być on interpretowany ściśle, co oznacza, że działalności takiej nie można domniemywać z ogólnych zapisów określających cele stowarzyszenia. Podkreślenia wymaga przy tym, że pojęcie cel statutowy musi wynikać wprost ze statutu. W szczególności nie można utożsamiać pojęć "cel statutowy" ze "sposobami realizacji tego celu" (Zob. np. A. Łukiańczuk, Dochody organizacji społecznych, politycznych i zawodowych realizujących cele statutowe - wybrane zagadnienia podatkowe, BISP 2008, nr 7-8, s. 19-20).
Dokonując oceny wniosku o dopuszczenie stowarzyszenia do udziału w niniejszej sprawie według tak opisanych kryteriów należało stwierdzić, że brak jest podstaw do uznania zasadności wniosku o dopuszczenie do udziału w niniejszym postępowaniu. Stowarzyszenie jest organizacją społeczną, o której mowa w art. 25 § 4 p.p.s.a., jednakże nie wykazało, że niniejsza sprawa dotyczy jego statutowej działalności. Z Regulaminu Stowarzyszenia wynika, że jego cele są ściśle dotyczą współpracy z organami samorządowymi na terenie Gminy R. Stowarzyszenie realizuje swe cele między innymi przez organizowanie pomocy prawnej dla mieszkańców Gminy R. w sprawach administracyjnych (art. 4 pkt 4 Regulaminu Stowarzyszenia), jednak z treści Regulaminu nie wynika, aby pomoc taka mogła dotyczyć innych postępowań, niż te stanowiące cele stowarzyszenia. Wspomniana pomoc prawna to sposób realizacji celów Stowarzyszenia, a nie cel statutowy.
Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja została wydana przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju, który utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] nr [...] z 15 kwietnia 2015 r. ustalającej odszkodowanie za nieruchomość. Decyzje w toku postępowania administracyjnego zostały zatem wydane przez organy administracji rządowej, nie zaś samorządowej. Stowarzyszenie zdaje się bowiem nie rozróżniać pojęcia "celów statutowych" od "form realizowania celów statutowych". Nie można się powoływać na jedną z form realizowania celów statutowych związanych z samorządem Gminy R. (pomoc prawną), jako na cel statutowy uprawniający stowarzyszenie do występowania w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. w sytuacji, gdy nie ma bezpośredniego i ścisłego związku pomiędzy statutowymi celami działania stowarzyszenia a zaskarżoną decyzją.
Wobec powyższego należało odmówić Stowarzyszeniu dopuszczenia do udziału w niniejszym postępowaniu na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a.