Uzasadnienie
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowienie z 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 384/18, po rozpoznaniu wniosku W. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
W uzasadnieniu motywów rozstrzygnięcia referendarz sądowy podniósł, że nie było możliwe dokonanie oceny sytuacji finansowej Wnioskodawcy, ponieważ W. S. nie wykonał skierowanego do niego wezwania z 4 kwietnia 2018 r. w trybie art. 255 p.p.s.a., tj. nie nadesłał wyciągów z rachunkowych bankowych, zaświadczenia w sprawie płatności bezpośrednich wypłacanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, numeru rachunku bankowego podanego do ewidencji producentów, dokumentów wskazujących wysokość wydatków gospodarstwa domowego, a informacja udzielona przez niego w piśmie z 16 kwietnia 2018 r., w zakresie obejmującym uzupełnienie oświadczenia o posiadanych zasobach, tylko częściowo odpowiada na wezwanie, pomijając w szczególności oświadczenie o posiadanych udziałach w [...] Sp. z o.o. w [...].
Ponadto referendarz wskazał, że wnioskodawca uchylając się od złożenia pełnego oświadczenia dotyczącego stanu majątkowego, uniemożliwił dokonanie wszechstronnej oceny rzeczywistej sytuacji finansowej oraz możliwości płatniczych.
W. S., w przewidzianym prawem terminie, wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z 24 kwietnia 2018 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sprzeciw należało uznać za niezasadny, a zaskarżone nim postanowienie referendarza sądowego podlegało utrzymaniu w mocy.
Wyjaśnienie motywów niniejszego rozstrzygnięcia należy rozpocząć od wskazania, że w rozpatrywanej sprawie zastosowanie ma art. 260 p.p.s.a, zgodnie z którego treścią, rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., a więc także od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy lub umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach tych wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Rozpoznanie sprawy następuje na posiedzeniu niejawnym (§ 3).
Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa (na koszt podatników) i winno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe, a zatem Sąd bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy.
Zauważyć należy, że w analizowanej sprawie Wnioskodawca nie wykonał wezwania skierowanego do niego w trybie art. 255 p.p.s.a. i nadesłał wszystkich żądanych dokumentów dotyczących jego sytuacji finansowej, a informacje udzielone przez niego w piśmie z 16 kwietnia 2018 r. oraz sprzeciwie z 18 maja 2018 r., ani nie są wystarczające do oceny tej sytuacji, ani nie stanowią usprawiedliwienia dla niewykonania wezwania referendarza sądowego. W ocenie Sądu, Wnioskodawca zaniechał zatem współpracy w zakresie wykazania przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, to wnioskodawca ma przekonać sąd administracyjny o tym, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania, a zatem ma obowiązek współdziałania w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych.
Nieuczynienie zadość temu obowiązkowi pociąga zaś za sobą negatywne konsekwencje w postaci niemożliwości uwzględnienia wniosku. Podkreślić w tym miejscu należy, że przyznanie prawa pomocy następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że w stosunku do jego osoby zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Użyte w treści art. 246 p.p.s.a. słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie NSA z 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie NSA z 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11).
Konkludując należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z 24 kwietnia 2018 r. jest prawidłowe, a w rozpoznanym sprzeciwie nie przedstawiono okoliczności, które uzasadniałyby jego zmianę.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), orzekł jak w sentencji.