Uzasadnienie
V. P. (dalej: "skarżący") zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] października 2015 r. w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej.
We wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF skarżący wskazał, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego – A. O. z [...]. Skarżący, jego żona oraz trzech małoletnich synów mieszkają w Ośrodku dla Cudzoziemców, nie posiadają żadnego majątku. Do wniosku skarżący dołączył zaświadczenie z dnia [...] stycznia 2016 r. wydane przez Kierownika Ośrodka dla Cudzoziemców w C., że pięcioosobowa rodzina skarżącego otrzymuje miesięcznie kwotę 1.745,00 zł tytułem pomocy socjalnej.
Stwierdzono, co następuje:
W określonych sprawach przepisy prawa zwalniają skarżących od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Tymi kosztami są opłaty sądowe oraz zwrot wydatków. Oznacza to, że skarżący we wskazanych w ustawie postępowaniach sądowoadministracyjnych nie mają obowiązku uiszczać kosztów sądowych (wpisu i opłaty kancelaryjnej) oraz wydatków. Natomiast wydatki za stronę zwolnioną od kosztów sądowych z mocy prawa wykładane są z części budżetu sądu administracyjnego, w zakresie tego zwolnienia. Sprawy o których mowa, wymienia enumeratywnie art. 239 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwana dalej p.p.s.a.).
Według przepisu art. 239 § 1 pkt 1 lit. g) p.p.s.a., zmienionego ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658) i mającego zastosowanie w rozpoznawanej sprawie na podstawie art. 2 tej ustawy, nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych skarżący w sprawach dotyczących udzielania cudzoziemcom ochrony. Nie ulega wątpliwości, że niniejsza skarga na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] października 2015 r. orzekającą o odmowie nadania skarżącemu statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej, dotyczy udzielenia skarżącemu ochrony międzynarodowej. Sprawy wydawania tych decyzji regulują przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2012 r., poz. 680 ze zm.). Status uchodźcy, ochrona uzupełniająca i zgoda na pobyt tolerowany są jednymi z form ochrony cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 3 powołanej ustawy).
W rezultacie, skarżący w granicach niniejszej sprawy jest z mocy prawa zwolniony z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych. Ponieważ w niniejszej sprawie nie istnieje obowiązek ponoszenia przez skarżącego kosztów sądowych, rozpoznanie tego wniosku jest zbędne (art. 249a p.p.s.a.).
Natomiast oceniając sytuację materialną skarżącego pod kątem możliwości ustanowienia pełnomocnika, wzięto pod uwagę, że nie posiada zasobów pieniężnych, majątku. Skarżący i jego rodzina uzyskują jedynie pomoc od państwa w ramach tzw. procedury uchodźczej wysokości ok. 1745,00 zł miesięcznie (łącznie na pięć osób). Przebywają w ośrodku dla cudzoziemców. Opisana sytuacja uzasadnia przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
Jednocześnie należy wyjaśnić, że wyznaczenie konkretnej osoby jako pełnomocnika z urzędu nie należy do właściwości wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 253 p.p.s.a. o wyznaczenie adwokata czy radcy prawnego sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej lub właściwej rady okręgowej izby radców prawnych. Ustanawiając na rzecz strony adwokata lub radcę prawnego sąd nie wskazuje zatem w wydanym postanowieniu konkretnego pełnomocnika. Sąd zwracając się do właściwego organu samorządu zawodowego o wyznaczenie pełnomocnika może jedynie poinformować ten organ, że strona wnosiła o ustanowienie konkretnego pełnomocnika. Zgodnie bowiem z art. 244 § 3 p.p.s.a. jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata, radcę prawnego właściwa okręgowa rada adwokacka, lub właściwa rada okręgowa izby radców prawnych w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem lub radcą prawnym, wyznaczy adwokata lub radcę prawnego wskazanego przez stronę.
W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca podała, że zależy jej na ustanowieniu jej pełnomocnikiem r. pr. A. O. z [...].
Zgodnie z art. 253 p.p.s.a. o wyznaczenie adwokata lub radcy prawnego sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych, doręczając postanowienie o przyznaniu prawa pomocy. Przy czym przez właściwy organ samorządu zawodowego należy rozumieć tę radę, której terytorium działania obejmuje swoim zasięgiem obszar właściwości sądu administracyjnego, przed którym ma się toczyć lub już się toczy sprawa, w której przyznano stronie prawo pomocy obejmujące ustanowienie fachowego pełnomocnika (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2013, str. 930). Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie doręczając postanowienie o ustanowieniu dla skarżącego pełnomocnika zwróci się do odpowiedniego organu samorządu zawodowego w [...], w którego okręgu nie znajduje się siedziba zawodowa r. pr. A. O. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 249a w związku z art. 239 § 1 pkt 1 lit. g) oraz art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.