Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 28 września 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3880/15

Uzasadnienie

A. W., reprezentowany przez radcę prawnego, w piśmie z dnia 4 grudnia 2015 r. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2015 r. znak: [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 maja 2016 r. oddalił skargę A. W. Na wniosek skarżącego sporządzono uzasadnienie orzeczenia.

W dniu 13 marca 2016 r. do Sądu wpłynęło pismo Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] informujące o prawomocnym ukaraniu radcy prawnego reprezentującego A. W. karą dyscyplinarną pozbawiania prawa do wykonywania zawodu.

Odpis wyroku z dnia 24 maja 2016 r. z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 30 czerwca 2016 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się na karcie nr 79 akt sprawy).

W dniu 6 lipca 2016 r. A. W. złożył (na urzędowym formularzu) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a źródło jego utrzymania stanowi emerytura rolnicza w wysokości 937,20 zł miesięcznie. Jak posiadany majątek nieruchomy wykazał mieszkanie o powierzchni 46 m2. Kwotę środków, jakimi dysponował na dzień złożenia wniosku, określił na 330 zł. Wskazał, że z uzyskiwanego świadczenia pokrywa opłaty za mieszkanie i jego eksploatację oraz inne koszty utrzymania.

W uzasadnieniu wniosku A. W. podniósł, że reprezentujący go radca prawny został pozbawiony prawa wykonywania zawodu. Wskazując na skomplikowany charakter sprawy, krótki termin do wniesienia skargi kasacyjnej, a także trudną sytuację materialną i stan zdrowia, skarżący wniósł o pozytywne rozpoznanie jego wniosku.

Ponieważ oświadczenie z dnia 6 lipca 2016 r. było niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych i budziło wątpliwości, w piśmie z dnia 27 lipca 2016 r. wezwano A. W. do nadesłania w terminie 14 dni: 1) wyciągów z rachunków bankowych;

1. 2) kopii decyzji określającej aktualną wysokość emerytury;
2. 3) oświadczenia wyjaśniającego, czy nie jest już właścicielem domu o powierzchni 50 m2 oraz gospodarstwa rolnego o powierzchni 6,38 ha, które wykazywał w postępowaniu prowadzonym pod sygn. akt IV SA/Wa 118/12;
3. 4) kopii decyzji określających łączną wysokość zobowiązań A. W. z tytułu podatku od nieruchomości (podatku rolnego, podatku leśnego) za 2016 rok;
4. 5) zaświadczenia z biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w sprawie płatności bezpośrednich lub innych świadczeń wypłacanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa;
5. 6) zaświadczenia o sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wydanego przez upoważnionego pracownika jednostki organizacyjnej gminy realizującej zadania pomocy społecznej;
6. 7) kopii dokumentów wskazujących wysokość, ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy, stałych opłat za mieszkanie i jego eksploatację, a także kopii dokumentów wskazujących wysokość innych stałych, niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym.

W odpowiedzi na opisane wezwanie, w dniu 25 sierpnia 2016 r., A. W. złożył do akt sprawy: 1) historię rachunku bankowego obejmującą okres od 1 lutego do 11 sierpnia 2016 r.;

1. 2) decyzję Prezesa KRUS z dnia [...] czerwca 2016 r. o ponownym ustaleniu wysokości emerytury, z godnie z która skarżącemu przysługuje do wypłaty emerytura w wysokości 937,20 zł miesięcznie;
2. 3) kopię umowy darowizny z dnia [...] września 2015 r. (Rep. [...] nr [...]), na podstawie której skarżący darował córkom nieruchomości o łącznej powierzchni 6,31 ha wraz ze znajdującymi się na nich budynkami mieszkalnymi i gospodarczymi, a obdarowane ustanowiły na rzecz ojca nieodpłatne prawo użytkowania części nieruchomości (powierzchnia 7.500 m2);
3. 4) decyzję Burmistrza [...] w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2016, z której wynika, że córki skarżącego zobowiązane są do zapłaty podatku od nieruchomości darowanych im na podstawie wskazanej umowy z dnia [...] września 2015 r.;
4. 5) zaświadczenie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] sierpnia 2016 r., z którego wynika, że ostatnią dopłatę obszarową przyznano skarżącemu za 2013 r. (3.547,45 zł), przy czym jak wynika z historii rachunku bankowego skarżący otrzymał ją w dniu 4 maja 2016 r.;
5. 6) kopię wniosku o wydanie zaświadczenia o sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wraz z informacją Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r., że udzielenie żądanych informacji następuje wyłącznie na prośbę sądu;
6. 7) kopie: a) dowodu wpłaty kwoty 808,63 zł dokonanej 23 sierpnia 2016 r. na rzecz spółdzielni budowlano-mieszkaniowej tytułem opłaty eksploatacyjnej za mieszkanie za czerwiec i lipiec, b) informacji spółdzielni budowlano-mieszkaniowej z dnia 8 czerwca 2016 r. o wysokości opłat od lipca i z dnia 21 czerwca 2016 r. o wysokości opłat od sierpnia (łącznie 467,61 zł miesięcznie), c) wystawionych na F. S. rachunków za energię elektryczną za okresy dwumiesięczne na kwoty 116,73 zł (płatny do 11 lipca 2016 r.) i 114,94 zł (płatny do 12 września 2016 r.), d) wystawionych na F. S. rachunków za gaz za okresy dwumiesięczne na kwoty po 21,37 zł (płatne do 27 lipca 2016 r. i do 26 września 2016 r.), e) wystawionych na A. W. rachunków za telefon i internet na kwoty: 92,01 zł (płatny do 23 czerwca 2016 r.), 91,65 zł (płatny do 25 lipca 2016 r.) i 89,06 zł (płatny do 24 sierpnia 2016 r.).

Ponieważ rachunki za energię elektryczną, gaz, telefon i internet nie były wystawione na skarżącego, w piśmie z dnia 14 września 2016 r. wezwano go do złożenia dodatkowego oświadczenia wyjaśniającego: 1) czy należące do niego mieszkanie w [...] przynosi dochód;

1. 2) kim jest F. S., na którego wystawiono rachunki za energię elektryczną i gaz;
2. 3) dlaczego rachunki za internet i telefon pod adresem mieszkania w [...] wystawione są na A. W., której adres zamieszkania podany na rachunkach i w akcie notarialnym (Rep. [...] nr [...]) jest inny niż adres wskazanego mieszkania;
3. 4) gdzie obecnie mieszka skarżący i jakie ponosi w związku z tym koszty;
4. 5) kto obecnie mieszka w mieszkaniu w [...] i ponosi koszty opłat związanych z utrzymaniem i eksploatacją tego mieszkania, w tym opłat za energię elektryczną, gaz, internet i telefon.

Ponadto skarżącego zobowiązano do wyjaśnienia, jakie zmiany w jego sytuacji majątkowej i dochodowej nastąpiły od czasu, kiedy reprezentujący go radca prawny został pozbawiony prawa do wykonywania zawodu. Należało wyjaśnić, dlaczego obecnie skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postepowania, skoro jak dotąd był w stanie zarówno uiszczać opłaty sądowe (w przedmiotowej sprawie wpis od skargi w wysokości 100 zł i opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100 zł), jak i ponosić koszty reprezentacji radcy prawnego ustanowionego z wyboru, zaś z nadesłanego wciągu z rachunku bankowego wynika, że w maju bieżącego roku jego rachunek bankowy został dodatkowo zasilony kwotą ponad 3.500 zł płatności z ARiMR.

W odpowiedzi, w piśmie z dnia 21 września 2016 r., A. W. wyjaśnił, że F. S. najprawdopodobniej przed 2001 r. był właścicielem lub lokatorem należącego obecnie do skarżącego mieszkania w [...]. Dlatego rachunki za gaz i energię elektryczną są wystawione na niego. Z kolei rachunki za telefon i internet są wystawione na A. W. (córkę skarżącego), która mieszkała w mieszkaniu w [...] do 2014 r. A. W. wskazał, że od 2014 r. jest jedynym lokatorem tego mieszkania i ponosi wszystkie opłaty związane z jego eksploatacją.

Skarżący wskazał również, że koszty związane z ponad pięcioletnim prowadzeniem postępowań związanych z odebraniem mu koni i koszty utrzymania wyczerpały wszelkie oszczędności i doprowadziły do konieczności zadłużenia się. Obecnie, jedynym jego dochodem jest niewysoka emerytura rolnicza, a otrzymanie zaległej płatności z ARiMR umożliwiło mu tylko spłacenie najważniejszych zaległości.

Mając powyższe na uwadze, należało zważyć, co następuje.

Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 ppsa osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym.

Z kolei art. 255 ppsa stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Mając na względzie treść powołanych przepisów, w pierwszej kolejności należy wskazać, że podstawą orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy jest ocena rzeczywistego, zatem i aktualnego stanu rodzinnego, majątkowego i możliwości płatniczych osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Prawo pomocy w zakresie całkowitym należy zatem przyznać, gdy wnioskująca o nie strona postępowania wykaże, że jej aktualna sytuacja rodzinna i materialna jest na tyle trudna, że pozwala na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych.

Ze złożonych przez skarżącego do akt sprawy oświadczeń i dokumentów źródłowych wynika, że aktualnie jedyne stałe źródło jego dochodu stanowi emerytura w wysokości 937,20 zł netto miesięcznie. A. W. otrzymał wprawdzie w kwietniu bieżącego roku dopłatę obszarową z ARiMR w wysokości 3.547,45 zł, jednakże było to świadczenie za 2013 r., natomiast za rok 2014 r. nie przyznano płatności. Jak natomiast wynika z nadesłanej przez wnioskującego historii rachunku bankowego, poza wskazaną dopłatą oraz wpływami emerytury, na jego konto nie wpływały żadne inne środki. W każdym miesiącu ujętym w nadesłanym zestawieniu wpłacone środki, zostały wypłacone najpóźniej w ciągu sześciu dni od ich zaksięgowania na rachunku. W tej sytuacji za wiarygodne należy uznać oświadczenie skarżącego, że całość uzyskiwanego dochodu przeznacza na pokrycie kosztów związanych z utrzymaniem i eksploatacją mieszkania oraz inne niezbędne wydatki.

Nadesłany dowód wpłaty opłaty eksploatacyjnej za mieszkanie, dokonanej 23 sierpnia 2016 r. za dwa miesiące (czerwiec i lipiec), wskazuje, że skarżący nie jest w stanie regularnie i terminowo uiszczać wymagalnych płatności. Pozwala to dać wiarę jego oświadczeniu, że wyczerpał zgromadzone zasoby pieniężne, a sytuacja, w jakiej się znalazł spowodowała konieczność zapożyczenia się.

Nie dysponując przy tym majątkiem, który mógłby przynieść dochód, A. W. nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym zostały zatem spełnione.

Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.