Uzasadnienie
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosku Z. B., decyzją z dnia (...) września 2006r, nr (...) odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy L. z dnia (...) maja 1984r., mocą której na podstawie przepisu art. 51 ustawy z dnia 14 grudnia1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268) na rzecz Skarbu Państwa zostało przejęte gospodarstwo rolne (bez budynków) o pow. (...) ha położone we wsi J. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia (...) grudnia 2006r. nr (...) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. utrzymał w mocy swoją decyzją z dnia (...) września 2006r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy L. z dnia (...) maja 1984r.
W uzasadnieniu decyzji organ naczelny podał, że brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy L. z dnia (...) maja 1984r., mocą której na podstawie przepisu art. 51 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin na rzecz Skarbu Państwa zostało przejęte gospodarstwo rolne Z. B. Wskazano, że żona wnioskodawcy J. B. spełniała wymienione w ww. ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r. kryteria warunkujące przejęcie gospodarstwa rolnego w zamian za rentę.
Odnosząc się do podnoszonej przez Z. B. we wniosku o stwierdzenie nieważności, kwestii, że J. B. nie była właścicielką przedmiotowego gospodarstwa i tym samym nie mogła go przekazać na rzecz Państwa, Minister stwierdził, że żona wnioskodawcy J. B. podlegała przepisom ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, ponieważ była rolnikiem (za, którego zgodnie z przepisami ustawy uznawany jest małżonek rolnika).
Minister wskazał, że zgodnie z przepisem art. 52 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, jeżeli rolnik lub jego małżonek byli właścicielami lub posiadaczami kilku gospodarstw rolnych, przekazaniu podlegały wszystkie gospodarstwa.
W tej sytuacji, aby J. B. mogła otrzymać świadczenie rentowe przekazaniu na rzecz Państwa podlegały grunty stanowiące własność jej męża Z. B. Minister podał również, że błędne wskazanie w decyzji Naczelnika Gminy L. z dnia (...) maja 1984r. J. B. jako współwłaścicielki gospodarstwa nie stanowi rażącego naruszenia prawa, gdyż nie miało wpływu na przekazanie tego gospodarstwa.
Na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Z. B. W skardze podniesiono, że odnośnie decyzji Naczelnika Gminy L. z dnia (...) maja 1984r., należało orzec o stwierdzeniu jej nieważności, ponieważ jedynym właścicielem przedmiotowego gospodarstwa był Z. B. nie zaś jego żona, i bez zgody i wiedzy właściciela nie można było wydać decyzji skutkującej odjęciem własności gospodarstwa.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko sformułowane w zaskarżonej decyzji wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak - stosownie do art. 134 p.p.s.a. -związany zarzutami i wnioskami skargi, uznał zasadność skargi, jako że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) grudnia 2006r. narusza prawo.
Zdaniem Sądu organ naczelny błędnie uznał, że osoba niebędąca właścicielem gospodarstwa mogła skutecznie, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 14 grudnia1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268), wystąpić z wnioskiem o przejęcie na rzecz Państwa gospodarstwa rolnego w zamian za przyznanie jej renty.
Bezsporne w sprawie jest, że przedmiotowe gospodarstwo w dacie wydania decyzji o przejęciu go na rzecz Państwa stanowiło wyłączną własność Z. B. (postanowienie Sądu Rejonowego w L. z dnia (...) lipca 1983r. o stwierdzeniu nabycia spadku).
Z. B. w swym wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy L. z dnia (...) maja 1984r., jak też w toku całego postępowania administracyjnego twierdził jednoznacznie, że nie podpisał wniosku o przejęcie przez Państwo gospodarstwa będącego jego wyłączną własnością.
Organ nadzoru błędnie uznał, że z faktu, iż żona właściciela gospodarstwa J. B. podlegała przepisom ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, ponieważ była rolnikiem (za, którego zgodnie z przepisami ustawy uznawany jest małżonek rolnika) - wynika, że mogła przekazać Państwu gospodarstwo, którego nie była właścicielem.
Stanu tego nie zmienia przytoczenie przez organ przepisu art. 52 ustawy z dnia 14 grudnia 1982r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.
Z przepisu tego wynika bowiem, że w sytuacji, gdy jedno z małżonków ubiegało się o przyznanie renty a małżonkowie byli właścicielami lub posiadaczami kilku gospodarstw rolnych, przekazaniu podlegały wszystkie gospodarstwa.
Mogło to jednak nastąpić za zgodą obojga małżonków nie zaś tylko jednego z nich, który nie był właścicielem ani nawet współwłaścicielem gospodarstwa.
Przyjęta przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w niniejszej sprawie, interpretacja przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin prowadziłaby do zakwestionowania istoty prawa własności i jako taka nie może być zaakceptowana.
Istotą prawa własności (art. 140 kodeksu cywilnego) jest to, iż właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy tj. pobierać z niej pożytki i inne dochody a przede wszystkim może rozporządzać rzeczą także z wyłączeniem innych osób.
Tak rozumiana treść prawa własności może być ograniczona wyłącznie w drodze ustawy i to w przypadkach ściśle określonych.
Ustawa z dnia 14 grudnia 1982r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin nie zawiera przepisów, które ograniczałyby prawo własności do nieruchomości rolnych i dopuszczały przejęcie na rzecz Państwa gospodarstwa rolnego w zamian za rentę bez zgody i wiedzy właściciela.
W ponownym postępowaniu organ naczelny obowiązany jest uwzględnić ocenę prawną przedstawioną przez Sąd w niniejszej sprawie i rozpoznać sprawę w jej całokształcie rozważając również ewentualne istnienie przesłanek określonych w art. 156 § 2 k.p.a.
Wziąwszy powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.
O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).