Uzasadnienie
Stowarzyszenie Zwykłe "[...]" z siedzibą w M. wezwane do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł od skargi na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2011 r. znak: [...], w piśmie procesowym z dnia 2 kwietnia 2012 r. złożyło wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie.
Wobec tego, iż przedmiotowy wniosek nie został złożony w przewidzianej prawem formie, pismem Sądu z dnia 16 kwietnia 2012 r. wezwano skarżące Stowarzyszenie do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie wniosku na urzędowym formularzu PPF, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W następstwie złożonego na urzędowym formularzu wniosku skarżące Stowarzyszenie pismem z dnia 18 maja 2012 r. zostało wezwane do uzupełnienia przedmiotowego wniosku, w terminie 14 dni, poprzez nadesłanie następujących dokumentów źródłowych:
- a) bilansu, rachunku wyników oraz informacji dodatkowych składających się na sprawozdanie finansowe Stowarzyszenia za ostatni rok obrotowy,
- b) wyszczególnienia oraz udokumentowania wydatków poniesionych na działalność statutową w IV kwartale 2011 r. oraz I kwartale 2012 r.
- c) uchwały określającej wysokość składek członkowskich Stowarzyszenia,
- d) informacji o liczbie członków Stowarzyszenia,
- e) oświadczenia o aktualnym stanie środków finansowych w kasie Stowarzyszenia.
Powyższe pismo zostało doręczone skarżącemu w dniu 8 czerwca 2012 r.
W dniu 26 czerwca 2012 r. wpłynęło do Sądu pismo, w którym skarżące Stowarzyszenia wniosło o przedłużenie terminu na wykonanie zarządzenia Sądu z dnia 18 maja 2012 r. z uwagi na wyjazd i czasowe przebywanie członków Zarządu Stowarzyszenia poza siedzibą Stowarzyszenia.
Zarządzeniem dnia 27 czerwca 2012 r. przedłużono do dnia 6 lipca 2012 r. wyznaczony w wezwaniu z dnia 18 maja 2012 r. termin do nadesłania wymienionych w tym wezwaniu dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. Przedmiotowe zarządzenie Sądu zostało doręczone skarżącemu Stowarzyszeniu w dniu 17 lipca 2012 r. Pomimo upływu wyznaczonego w zarządzeniu z dnia 27 czerwca 2012 r. terminu skarżące Stowarzyszenie nie uzupełniło wniosku o przyznanie prawa pomocy o dokumenty wskazane w wezwaniu Sądu z dnia 18 maja 2012 r.
Rozpatrując wniosek stwierdzono, co następuje:
Zwolnienie od kosztów sądowych na które składają się opłaty sądowe: wpis i opłata kancelaryjna oraz zwrot wydatków wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, które może być przyznane osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Powołane we wniosku okoliczności powinny uzasadniać to wyjątkowe traktowanie, bowiem instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 powołanej ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane z udziałem w sprawie.
Nie można jednak odmówić prawa pomocy, jeżeli wiązałoby się to z ograniczeniem prawa do sądu, gdy na skutek braku środków finansowych (w tym wypadku na koszty sądowe), strona nie miałaby możliwości dochodzenia swych praw.
Z powyższego wynika, że ciężar udowodnienia możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca zatem musi przedstawić Sądowi argumentację, która potwierdzałaby niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie kosztów postępowania. Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy, zawierający informacje o wszelkich posiadanych przez stronę aktywach jest warunkiem koniecznym do dokonania prawidłowej oceny, iż strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu.
Stowarzyszenie Zwykłe "[...]" zawarło co prawda w formularzu informacje o braku kapitału zakładowego, środków trwałych oraz kont bankowych, jednak nie przedstawiło jakichkolwiek informacji o wydatkach poniesionych na swoją działalność statutową. Ponadto powołując się na trudną sytuację majątkową Stowarzyszenia nie udokumentowało w żaden sposób tego faktu, w szczególności nie przedstawiło bilansu oraz rachunków zysków i strat, wskazujących na stan majątkowy i podejmowane przez Stowarzyszenie operacje finansowe w ubiegłym roku.
Przedłożenie przez stronę skarżącą żądanych dokumentów pozwoliłoby na pełną ocenę sytuacji materialnej, w jakiej Stowarzyszenie się znajduje.
Termin do wykonania wezwania Sądu wzywającego do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy został wnioskodawcy na jego wniosek przedłużony do dnia 6 lipca 2012 r. (zarządzenie referendarza sądowego z dnia 27 czerwca 2012 r.). Wnioskodawca, pomimo upływu nowo wyznaczonego terminu nie uzupełnił wniosku o dokumenty wymienione w piśmie Sądu z dnia 18 maja 2012 r.
W konsekwencji należy przyjąć, iż niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące stanu majątkowego wnioskującego Stowarzyszenia oraz jego możliwości finansowych, do których udzielenia zobowiązano skarżącego, a które miały istotny wpływ na merytoryczne rozpoznanie złożonego przez niego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Okoliczności te nie mogą stanowić domniemania ze strony Sądu, zwłaszcza gdy mają stanowić podstawę udzielenia pomocy finansowej ze środków publicznych. Rodzi to obowiązek wszechstronnego ich wyjaśnienia, zwłaszcza gdy informacje udzielone przez stronę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy budzą wątpliwości lub po prostu okazują się niewystarczające dla dokonania tej oceny.
Prawo pomocy ma charakter wyjątkowy, z czym związany jest ścisły rygoryzm. Jeśli strona mimo nie budzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji-do czego ma oczywiście prawo, musi się przez to liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu.
Skoro skarżące Stowarzyszenie nie wykazał w sposób dostateczny, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej je do skorzystania z pomocy państwa, na podstawie art. 245 i art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.