Uzasadnienie
IVSA/Wa 432/05
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] z dnia [...] października 2004 r. po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Starosty P. z dnia [...] kwietnia 2004 r. odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z dnia [...] marca 1994 r. w sprawie wymiany gruntów we wsi S., na podstawie art. 138 §1 pkt 2 uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, iż wnioskiem z dnia 12 grudnia 2003 r. J. L. i J. J. wystąpili do Starosty P. o wznowienie postępowania w sprawie wymiany gruntów o powierzchni 0,62 ha położonych we wsi S., zaskarżonego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z dnia [...] marca 1994 r. oraz o uchylenie tej decyzji. Wnioskodawcy wskazali, że dowody na podstawie których dokonano istotnych dla sprawy ustaleń okazały się fałszywe i wyszły na jaw nowe okoliczności, a mianowicie zakończone zostało postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po ich ojcu W. J., użytkowniku działki przyzagrodowej, będącej przedmiotem wymiany gruntów. Działka ta decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z dnia [...] lutego 1993 r., o uchylenie której również wystąpili, przekazana została na własność spadkobiercy T. J. jako faktycznie władającemu tą nieruchomością. Zdaniem wnioskodawców, w dniu wydawania zakwestionowanych decyzji przysługiwało im również prawo do spadku po ojcu. Wnioskodawcy podali, że o wydaniu w/wskazanych decyzji dowiedzieli się w dniu 28 listopada 2003 r. będąc w Urzędzie Gminy.
Starosta P. postanowieniem z dnia [...] marca 2004 r. wznowił postępowanie w sprawie wymiany gruntów zaskarżone decyzją ostateczną powołując jako podstawę prawną art. 145 §1 pkt 4 kpa. Następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. odmówił uchylenia decyzji o wymianie gruntów argumentując, że decyzją z dnia [...] marca 2004 r. ten sam organ odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] lutego 1993 r. przekazującej działkę na własność T. J. i w związku z tym wnioskodawców nie można uznać za uczestników postępowania wymienionego.
Organ odwoławczy podniósł, iż organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w zakresie spełnienia przesłanki określonej w art. 148 kpa tj. zachowania terminu do złożenia podania o wznowienie i błędnie uznał J. L. i J.J. za strony postępowania w sprawie wymiany gruntów. Zdaniem organu z przepisu art. 118 ust 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 7 poz. 24 ze zm.), będącego podstawą nabycia przez T. J. własności przedmiotowej działki, nie wynika, że prawo własności działki będącej w użytkowaniu osoby, która przekazała Państwu gospodarstwo rolne, po jej śmierci przysługuje obligatoryjnie wszystkim spadkobiercom.
W ocenie Wojewody [...] organ I instancji bez podstawy wznowił postępowanie w sprawie wymiany gruntów, gdyż do czasu uchylenia lub zmiany decyzji z dnia [...] lutego 1993 r. o nieodpłatnym nabyciu na własność działki przez T. J. wznowienie postępowania w sprawie wymiany gruntów było nieuprawnione. W związku z tym, że postępowanie wznowieniowe w sprawie decyzji z dnia [...] lutego 1993 r. nie zostało zakończone organ odwoławczy uznał, że należy postępowanie wznowieniowe w sprawie wymiany gruntów umorzyć, a dopiero uchylenie lub zmiana w/w decyzji stanowić będzie podstawę do wznowienia postępowania w sprawie wymiany gruntów w trybie art. 145 §1 pkt 8 kpa.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli J. J. i J. L. zarzucając naruszenie art. 97 §1 pkt 4kpa. Zdaniem skarżących uchylenie lub zmiana decyzji Starosty P. z dnia [...] marca 2004 r. odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] lutego 1993 r. orzekającej o przeniesieniu nieodpłatnie na rzecz T. J. własności działki, stanowi uzgodnienie wstępne w rozumieniu art. 97 §1 pkt 4 kpa. Natomiast organ odwoławczy umarzając postępowanie nie wskazał podstawy prawnej umorzenia, a przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczności faktyczne nie wskazują na bezprzedmiotowość postępowania, a jedynie na przedwczesność zaskarżenia decyzji o wymianie gruntów.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 §1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle §2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem i przypisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 ustawy) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie i prowadzi do uchylenia obu decyzji.
Podanie o wznowienie postępowania wszczyna postępowanie wstępne, które powinno się zakończyć załatwieniem sprawy w sposób przewidziany w art. 149 kpa. Pierwsza faza postępowania o wznowienie polega na zbadaniu, czy wniosek o wznowienie postępowania opiera się na podstawach wymienionych w art. 145 § 1 kpa i czy zachowany został termin do złożenia wniosku przewidziany w art. 148 kpa. W tej fazie postępowania organ bada również, czy nie występują negatywne przesłanki przedmiotowe i czy wniosek pochodzi od strony postępowania. Oceniając, czy wniosek pochodzi od strony postępowania należy dokonać rozważań w tym zakresie mając na względzie pojęcie strony w rozumieniu przepisu art. 28 kpa. Zgodnie z tym przepisem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, że pojęcie strony, jakim posługuje się przepis art. 28 kpa może zostać wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, a więc normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku (vide: wyrok NSA z dnia 13 marca 2003 r. I SA 2101/01, LEX nr 121766).
W niniejszej sprawie organy nie dokonały jednoznacznych ustaleń w tym zakresie. W uzasadnieniu decyzji Starosta P. podał, iż cyt..."wnioskodawcy nie brali udziału w prowadzonym postępowaniu i w związku z tym postanowieniem z dnia [...] marca 2004 r. wznowiono postępowanie w przedmiotowej sprawie", następnie stwierdził, że jedyną osobą, której przysługiwało prawo uczestnictwa w postępowaniu zakończonym decyzją o wymianie działki [...] był T. J. Natomiast Wojewoda [...] podniósł, iż organ pierwszej instancji błędnie uznał J. L. i J. J. za strony w postępowaniu w sprawie wymiany gruntów i w konsekwencji bez podstawy wszczął postępowanie, a następnie odmówił uchylenia decyzji o wymianie gruntów.
Ponadto organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszoinstancyjny nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w kontekście zachowania terminu określonego w art. 148 kpa. Jak wyżej wskazano, zbadanie przez organ zachowania terminu określonego w art. 148 § 1 kpa powinno nastąpić we wstępnej fazie postępowania wznowieniowego. Brak ustaleń dokonanych przez organ administracji w zakresie zachowania tego terminu stanowi naruszenie prawa procesowego (art. 148 § 1 kpa), które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Niezachowanie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania stanowi negatywną przesłankę do wznowienia postępowania i stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania.
W sprawie niniejszej organy orzekające nie wykazały, czy podanie wznowienia postępowania w sprawie wymiany gruntów, zakończonego ostateczną decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] marca 1994 r. Nr [...], zostało wniesione w terminie określonym w art. 148 § 1 kpa. Zgodnie z § 2 ww. artykułu termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określone w art. 145 § 1 pkt 4 kpa biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Zachowanie powyższego terminu musi być udowodnione przez stronę, zaś organ administracji swobodnie ocenia dowody w tej mierze. Strona występująca z wnioskiem o wznowienie postępowania powinna zadbać o dowody potwierdzające datę powzięcia wiadomości o istnieniu przesłanki do wznowienia.
Wykazane powyżej uchybienia legły u podstaw wyeliminowania zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji z obrotu prawnego, wydanych z naruszeniem przepisów postępowania – art. 7, 77 § 1, 107 § 1 i 3, 147 i 148 kpa, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).