Uzasadnienie
W piśmie z 5 stycznia 2017 r. spółka O. S.A. z siedzibą w P., reprezentowana przez adwokata, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na akt (pismo) Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z [...] października 2016 r., nr [...] odmawiający umorzenia części kwoty pożyczki udzielonej na podstawie umowy z [...] marca 2012 r. nr [...].
W skardze zarzucono powyższemu aktowi naruszenia art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – poprzez nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że pochodzące od Skarżącego wezwania do usunięcia naruszenia prawa jest odwołaniem i rozpatrzenie tego wniosku jako odwołania od decyzji administracyjnej, naruszenie art. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady zaufania obywatela do organów państwa i interpretowanie wszystkich wątpliwości w sprawie na niekorzyść Skarżącego, naruszenie art. 411 ust. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez jej nieprawidłowe zastosowania i wydanie aktu przez pracownika, który nie był do tego upoważniony, ponadto poprzez przyjęcie, że stan faktyczny i stan prawny uzasadniał odmowne rozpatrzenie wniosku.
W odpowiedzi na skargę Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska wniósł o jej odrzucenie, ze względu na brak właściwości sądu administracyjnego w niniejszej sprawie, względnie o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu, ponieważ sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych.
Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718. – dalej zwaną Ppsa), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Ponadto zgodnie z § 3 powołanego przepisu, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
W ocenie Sądu zaskarżona czynność nie mieści się w katalogu rozstrzygnięć zawartych w art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa.
Podkreślić należy, że "aktem lub czynnością" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa może być tylko taki akt lub czynność, który ma charakter publicznoprawny (por. uchwałę NSA z 29 marca 2006 r., II GPS 1/06). O akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa, na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej z zakresu administracji publicznej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, jest określone wprost w przepisie prawa powszechnie obowiązującego (por. postanowienie NSA z 8 sierpnia 2005 r., sygn. II OSK 367/05, z dnia 12 kwietnia 2007 r., sygn. I OSK 348/07).
W niniejszej sprawie nie można przyjąć, że zaskarżony akt (a właściwie pismo) spełnia powyższe przesłanki. Nie spełnia już choćby pierwszej ze wskazanych przesłanek – bowiem nie został podjęty w sprawie z zakresu administracji publicznej. Podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma okoliczność, że Skarżącego jaki i Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wiąże umowa o dofinansowanie w formie pożyczki z dnia marca 2012 r. nr [...]. Umowa została zawarta m.in. na podstawie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
Wskazać jednak należy, że prawa i obowiązki stron ukształtowała jednak sama umowa pożyczki. Ustawa Prawo ochrony środowiska, w rozdziale 4 wskazuje jedynie na podmiot, którego działaniem jest finansowanie ochrony środowiska i gospodarki wodnej oraz sposób, w jaki to dofinansowania ma się odbywać. Jedną z takich form działania jest, zgodnie z art. 411 ust. 1 pkt 1 Prawa ochrony środowiska, finansowanie działalności, o której mowa w art. 400a ust. 1 oraz art. 410a ust. 4-6, ze środków Narodowego Funduszu i wojewódzkich funduszy odbywa się przez udzielanie oprocentowanych pożyczek. Ustawodawca wskazał, w art. 411 ust. 3 że pożyczki, o których mowa w ust. 1 pkt 1, (...) mogą być częściowo umarzane, pod warunkiem terminowego wykonania zadań i osiągnięcia planowanych efektów. Nie wskazano jednak, w jakiej formie to umorzenie ma się odbywać.
W ocenie Sądu nie można uznać, że ma się to odbywać w formie aktu, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa. Skoro w jednej ustawie i w jednym jej rozdziale regulującym sprawy funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej, prawodawca wskazał wyraźnie w jednym tylko przypadku (art. 419), podstawę prawną do władczego działania organów w formie decyzji administracyjnej, brak jest podstaw aby przyjąć, że w pozostałym zakresie spraw dotyczących działania Narodowego Funduszu, występuje domniemanie formy decyzji administracyjnej. Byłoby to zbyt daleko idące domniemanie pozbawione podstaw prawnych, naruszające konstytucyjną zasadę praworządności (por. postanowienie NSA z dnia 5 marca 2010 r. sygn. akt II OSK 390/09 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Zwrócić również należy uwagę, że zgodnie z art. 411 ust. 8 Prawa ochrony środowiska Narodowy Fundusz oraz wojewódzkie fundusze udzielają dotacji, pożyczek, poręczeń oraz przekazują środki finansowe na podstawie umów cywilnoprawnych. Wobec tego stosunek obligacyjny między stronami w niniejszej sprawie powstał na mocy umowy pożyczki. Wobec tego wszelkie kwestie wynikające z tej umowy dotyczą stosunku cywilnoprawnego. Zresztą w § 20 ust. 4 powołanej umowy wskazano, że "ewentualne spory powstałe w związku z wykonaniem umowy (...) rozstrzygane będą przez właściwy rzeczowo sąd powszechny".
Wobec tego również kwestia dotycząca umorzenia części kwoty pożyczki, jako wynikająca z tej umowy, pozostaje we właściwości sądu powszechnego.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Ppsa należało orzec jak w pkt 1 sentencji.
W pkt 2 orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 Ppsa.