Uzasadnienie
IV SA/WA 444/04
Po rozpatrzeniu wniosku D. Spółka z o.o. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2001r. udzielił pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzeń do zatłaczania wód złożowych oraz wprowadzania ich do górotworu poprzez otwór [...] zlokalizowany w miejscowości Z. gmina O. Decyzja wydana została na podstawie art. 20 ust. 2, art. 21 i art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo wodne (Dz.U. z 1974r. Nr 38, poz. 230 ze zm.).
W czerwcu 2002r. mieszkańcy miejscowości Z. tj. M. i A. O., A. K., A. S., A. G., I. P., D. K., L. W., U. i A. Z., M. P., L. G., B. K., T. N., A. W., U. J., K. W., I. P., M. P., J. W. oraz Z. M. złożyli wnioski o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2001r. o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego Spółce z o.o. D. Wnioskodawcy powołując się na art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. podnieśli, że bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] listopada 2001r. a decyzja ta dotyczy ich praw oraz, że w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności ponieważ Spółka D. wprowadzała do górotworu wody złożowe zanim otrzymała pozwolenie wodnoprawne.
We wnioskach podniesiono, że działalność Spółki z o.o. D. w związku z otrzymanym pozwoleniem wodnoprawnym jest uciążliwa dla mieszkańców zaś do otworu [...] mogą być wtłaczane szkodliwe substancje.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2002r. Wojewoda [...] działając z urzędu na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. i art. 147 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 k.p.a. wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 2001r. o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego Spółce z o.o. D. W uzasadnieniu postanowienia podano, że zostało ono wydane w celu zbadania, czy wystąpiły przesłanki formalne, o których mowa w art. 145 § 1 k.p.a. do wznowienia postępowania dotyczącego uzyskania przez D. Spółka z o.o. pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzeń do zatłaczania wód złożowych oraz wprowadzania ich do górotworu.
Następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2002r. Wojewoda [...] działając na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. i art. 150 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 k.p.a. i art. 28 k.p.a. po rozpatrzeniu wniosków, które złożyli mieszkańcy miejscowości Z. tj. M. i A. O., A. K., A. S., A. G., I. P. D. K., L. W., U. i A. Z., M. P., L. G., B. K., T. N., A. W., U. J., K. W., I. P., M. P., J. W. oraz Z. M. – odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] listopada 2001r. o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego Spółce z o.o. D. W uzasadnieniu decyzji organ wojewódzki podał, że osoby, które wystąpiły o wznowienie postępowania nie legitymowały się interesem prawnym w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] listopada 2001r. o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego Spółce z o.o. D., a zatem nie mogły skutecznie żądać wznowienia tego postępowania.
Zdaniem organu wojewódzkiego osoby, które zwróciły się o wznowienie postępowania miały w sprawie jedynie interes faktyczny, który należy odróżnić od interesu prawnego.
Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002r. odwołali się: A. S., D. K., L. W., M. P. oraz U. i A. Z. W odwołaniach podniesiono, że decyzja organu wojewódzkiego jest niezgodna z prawem, ponieważ wbrew twierdzeniom w niej zawartym osoby, które wystąpiły z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] listopada 2001r. o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego Spółce z o.o. D. powinny być uznane za stronę tego postępowania i w związku z tym mogły skutecznie domagać się wznowienia postępowania.
Po rozpatrzeniu tych odwołań Minister Środowiska decyzją z dnia [...] listopada 2003r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002r.
W uzasadnieniu swojej decyzji Minister Środowiska podzielił stanowisko organu I instancji, iż mieszkańcy miejscowości Z., którzy wystąpili o wznowienie postępowania nie wykazali, iż mają interes prawny w negowaniu decyzji z dnia [...] listopada 2001r. o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego Spółce z o.o. D. Decyzja ta zdaniem organu naczelnego nie nakładała na nich żadnych obowiązków i w niczym nie naruszała ich praw.
Skargi na ww. decyzję Ministra Środowiska wnieśli: D. K., L. W., M. P., A. W. oraz A. Z. W skargach podniesiono, że decyzja organu naczelnego jest niezgodna z prawem, ponieważ wbrew twierdzeniom w niej zawartym osoby, które wystąpiły z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] listopada 2001r. o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego Spółce z o.o. D. powinny być uznane za stronę tego postępowania i w związku z tym mogły domagać się wznowienia postępowania. Zdaniem skarżących działające w sprawie organy obu instancji nie wyjaśniły wszystkich okoliczności sprawy oraz dopuściły się naruszenia przepisów prawa w tym art. 7, art. 10, art. 28 k.p.a. oraz art. 145 k.p.a.
W odpowiedzi na skargi Minister Środowiska wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargi zasługują na uwzględnienie, lecz z innych przyczyn niż w nich wskazano.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że Wojewoda [...] w postępowaniu wznowieniowym wydał dwa sprzeczne ze sobą orzeczenia.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2002r. Wojewoda [...] działając na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. i art. 147 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 k.p.a. działając z urzędu wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] listopada 2001r. o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego Spółce z o.o. D., a następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2002r. działając na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. odmówił wznowienia tego samego postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] listopada 2001r.
Na powyższą sprzeczność nie zwrócił uwagi organ odwoławczy.
W myśl art. 149 § 2 kpa postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania zarówno co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
W sytuacji zatem, gdy organ administracji wydał postanowienie o wznowieniu postępowania powinien przeprowadzić postępowanie zgodnie z zasadami określonymi w art. 150 i 151 kpa nie zaś wydawać decyzję w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a. o odmowie wznowienia postępowania, które zostało już wznowione stosownym postanowieniem.
Wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania daje podstawę do rozpoznania dwóch połączonych ze sobą spraw, tj. jednej dotyczącej przyczyn wznowienia oraz drugiej co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
Właściwą formą rozstrzygnięcia po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania tak co do przyczyn wznowienia, jak i co do istoty sprawy jest decyzja wydana na podstawie art. 151 § 1 k.p.a. Przepis ten przewiduje tylko dwa możliwe sposoby zakończenia wznowionego postępowania. W razie braku podstaw z art. 145 § 1 k.p.a. odmawia się uchylenia dotychczasowej decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym, a gdy podstawy te są - uchyla się dotychczasową decyzję i wydaje nową,, rozstrzygającą o istocie sprawy.
W przypadku natomiast, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa wskazując okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (art. 151 § 2 k.p.a.).
Nie jest natomiast możliwe wydanie decyzji o odmowie wznowienia postępowania w sytuacji, gdy postępowanie w sprawie zostało już wznowione.
W konsekwencji stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja Ministra Środowiska i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 149 § 1-3 k.p.a.w związku z art. 151 § 1 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.